• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 9.7°C / 13.0°C
    2 BF
    55%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 3.8°C / 7.4°C
    4 BF
    51%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.3°C / 12.0°C
    5 BF
    59%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    3°C 2.9°C / 5.3°C
    1 BF
    87%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 7.9°C
    3 BF
    76%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    4°C 3.1°C / 6.0°C
    2 BF
    68%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    -1°C -0.6°C / 1.3°C
    4 BF
    74%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 8.5°C / 10.6°C
    2 BF
    77%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 14.9°C / 17.0°C
    4 BF
    58%
  • Μυτιλήνη
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    3 BF
    82%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.8°C / 15.7°C
    6 BF
    44%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 9.0°C / 10.6°C
    5 BF
    62%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 12.5°C / 12.5°C
    6 BF
    55%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 7.5°C / 7.9°C
    3 BF
    49%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    8°C 7.5°C / 8.9°C
    2 BF
    100%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.8°C / 17.7°C
    3 BF
    61%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 9.7°C / 13.2°C
    3 BF
    57%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 6.0°C / 8.3°C
    2 BF
    59%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 3.7°C / 7.5°C
    2 BF
    66%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    0°C -0.2°C / -0.2°C
    2 BF
    87%

Μίκης Θεοδωράκης και Πέτρος Πανδής, σε πρόβα του «Κάντο Χενεράλ», παρουσία του Πάβλο Νερούδα

Φωτογραφία από Πέτρο Πανδή, (Φώτης Απέργης)
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Μοναχικός αγώνας δεν υπάρχει»…

  • A-
  • A+
Πενήντα χρόνια αφ’ ότου ο Νερούδα τιμήθηκε με το Νόμπελ.

Ημέρες Νόμπελ – ημέρες απονομής του ετήσιου (από το 1901, με εξαίρεση τα χρόνια της Κατοχής – 1940-1943) και εγκυρότερου διεθνώς βραβείου, συμπεριλαμβανομένου και του Νόμπελ Λογοτεχνίας, το οποίο συνοδεύεται και με σημαντικό χρηματικό ποσό. Η Ελλάδα (πιο συγκεκριμένα η ελληνική ποίηση) έχει τιμηθεί, όπως είναι γνωστό, με δύο Νόμπελ: στον Γιώργο Σεφέρη (1963) και στον Οδυσσέα Ελύτη (1979).

Εδώ (…επικαιρότητος δοθείσης) θα αναφερθώ στο Νόμπελ Λογοτεχνίας που απονεμήθηκε στον Χιλιανό ποιητή Πάβλο Νερούδα για δύο λόγους: Πρώτον, επειδή φέτος συμπληρώνονται 50 χρόνια από τότε (1971) που του απονεμήθηκε το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Και δεύτερον, επειδή ένα από τα πιο σημαντικά του έργα, το «Κάντο Χενεράλ» (Γενικό Ασμα), μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης και έγινε διεθνής επιτυχία, ειδικότερα στις χώρες της Λατινικής Αμερικής.

Το «Κάντο Χενεράλ» μελοποιήθηκε το 1972 από τον Θεοδωράκη στο Παρίσι, όπου ο Νερούδα ήταν πρεσβευτής της Χιλής στη Γαλλία, με παρόντα στις πρώτες πρόβες τον ίδιο τον ποιητή. Το έργο επρόκειτο να κάνει πανηγυρική πρεμιέρα τον επόμενο χρόνο στο Σαντιάγκο, παρουσία του προέδρου της Χιλής Σαλβαδόρ Αλιέντε, του πρώτου μαρξιστή προέδρου της χώρας.

Προέκυψαν όμως το στρατιωτικό πραξικόπημα του Αουγκούστο Πινοσέτ (3 Σεπτεμβρίου 1973) και η αυτοκτονία του Αλιέντε, αφού αντιστάθηκε όσο μπορούσε (προκειμένου να μη συλληφθεί από τους πραξικοπηματίες). Ηταν 65 ετών. Λίγες ημέρες αργότερα (23 Σεπτεμβρίου) έφευγε από τη ζωή, χτυπημένος από καρκίνο, και ο Νερούδα, στα 69 του.

Πικάσο της ποίησης

«Πικάσο της ποίησης», κατά τους κριτικούς, «ο σπουδαιότερος ποιητής του 20ού αιώνα», κατά τον Γκάμπριελ Γκαρσία Μάρκες, ο Νερούδα τιμήθηκε από τη Σουηδική Ακαδημία (που επικρίθηκε από κάποιους επειδή βράβευσε έναν κομμουνιστή ποιητή) διότι, όπως γνωμάτευσε, «με τη δράση μιας στοιχειώδους δύναμης, ζωντανεύει το πεπρωμένο και τα όνειρα μιας ηπείρου».

Ο Νερούδα είναι αγαπητός στο ελληνικό κοινό τόσο για το μελοποιημένο από τον Θεοδωράκη «Κάντο Χενεράλ» όσο και για το ίδιο ποιητικό έργο-ποταμό, που έχει κυκλοφορήσει και στα ελληνικά, σε μετάφραση της τραγουδίστριας και ποιήτριας Δανάης Στρατηγοπούλου (εκδ. Gutenberg). Η Δανάη είχε γνωρίσει τον ποιητή όταν βρισκόταν στη Χιλή (η αδελφή της ήταν καθηγήτρια εθνομουσικολόγος σε δύο πανεπιστήμια της Χιλής).

Παραθέτω ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από την ομιλία του Νερούδα, κατά την απονομή του Νόμπελ (σε μετάφραση Μαρλένας Γεωργιάδη, «Ενας αιώνας Νόμπελ», επιμέλεια Θανάση Θ. Νιάρχου, εκδ. Καστανιώτη):

Αγώνας και ελπίδα

«Ο αγώνας και η ελπίδα είναι τ’ άστρα που ανέκαθεν μας οδήγησαν. Ομως μοναχικός αγώνας δεν υπάρχει ούτε μοναχική ελπίδα. Σε κάθε ανθρώπινο ον συνυπάρχουν οι πιο αρχέγονες καταβολές: η απάθεια, τα πάθη, τα λάθη, τα βάσανα, οι επείγουσες προτεραιότητες των καιρών μας, ο ρυθμός της Ιστορίας. Ομως τι θα είχα γίνει εγώ αν, για παράδειγμα, είχα συνεισφέρει κατά κάποιον τρόπο στη διατήρηση του φεουδαρχικού παρελθόντος της μεγάλης αμερικανικής ηπείρου;

Πώς θα μπορούσα τότε να σηκώσω το κεφάλι, που τώρα το φωτίζει η τιμή που μου κάνει η Σουηδία, αν δεν ήμουν ικανός να νιώσω κάποια περηφάνια επειδή συνέβαλα, έστω και λίγο, στην αλλαγή που γίνεται τώρα στη χώρα μου; [σ.σ.: δεν είχε ακόμα εισβάλει ο Πινοσέτ…) Πρέπει να κοιτάξει κανείς τον χάρτη της Αμερικής, να αντιληφθεί την υπέροχη πολυμορφία της, τη συμπαντική γενναιοδωρία των απέραντων εκτάσεων που μας περιβάλλουν, για να καταλάβει γιατί τόσοι συγγραφείς αρνούνται να δεχτούν την ατίμωση και τη λεηλασία του παρελθόντος και όλων αυτών που κάποιοι σκοτεινοί θεοί αφανίστηκαν από τους λαούς της Αμερικής.

»Διάλεξα τον δύσκολο δρόμο των ευθυνών μου και, αντί να υμνήσω το άτομο σαν ήλιο στο κέντρο του Σύμπαντος, προτίμησα να προσφέρω τις υπηρεσίες μου, με κάθε μετριοφροσύνη, σ' έναν έντιμο στρατιώτη, που μπορεί να κάνει λάθη, αλλά όμως προχωρεί μπροστά – ασταμάτητα και πολεμάει καθημερινά τον πνευματικό αναχρονισμό και την αδιαλλαξία. Γιατί πιστεύω πως έχω καθήκον ως ποιητής να είμαι φίλος όχι μόνο με το ρόδι και τη συμμετρία, τον μεταρσιωμένο έρωτα και τον αέναο πόθο, αλλά και με τις ανθρώπινες θέσεις που εκφράζω στην ποίησή μου».

Στο πλαίσιο

Σε εκτενές κείμενο, στο ημέτερο φύλλο του περασμένου Σαββάτου, υπό τον τίτλο «Η Φρειδερίκη και η Φανέλα του Δημοσιογράφου», ο συνάδελφος Δημήτρης Ψαρράς αναφερόταν στην ίδρυση και την εγκατάσταση στο κτίριο της ΕΣΗΕΑ, με απόφαση του Δ.Σ. της, ιδρύματος της δημοσιογράφου Αλεξάνδρας Στεφανοπούλου (με στοιχεία σχετικά με τη φιλοχουντική πολιτεία της). Και στη συνέχεια, με την έγκριση του Δ.Σ. του Μορφωτικού Ιδρύματος της ΕΣΗΕΑ, της θέσπισης δημοσιογραφικού βραβείου με το όνομα της ιδρύτριας.

Δεν θα είχα ίσως λόγο να αναφερθώ, αν δεν προέκυπτε το προαναφερόμενο δημοσίευμα και δεν ήμουν εκλεγμένος αντιπρόεδρος του (ενδεκαμελούς) Δ.Σ. του Μορφωτικού Ιδρύματος της ΕΣΗΕΑ. Οπου σε συνεδρίαση την Πέμπτη 16 Σεπτεμβρίου, μεταξύ των θεμάτων ήταν και η θέσπιση «Βραβείου Αλεξάνδρας Στεφανοπούλου». Στην ψηφοφορία που ακολούθησε, από τα παρόντα σε απαρτία μέλη του Δ.Σ. (μεταξύ των απόντων και η γραμματέας Φανή Πετραλιά), πέντε ψήφισαν υπέρ του βραβείου και δύο κατά – για «λόγους ηθικής τάξης», όπως το αιτιολόγησαν. Οι δύο τελευταίοι είναι ο Βασίλης Βασιλικός και ο υπογραφόμενος.

Θα σταθώ στο γεγονός πως συμβαίνει ένα (και πνευματικό) επαγγελματικό σωματείο, όπως είναι η ΕΣΗΕΑ, να υιοθετεί το ίδρυμα συνάδελφου και να θεσμοθετεί βραβείο με τ’ όνομά του (όντας εν ζωή), επειδή διαθέτει κάποιο χρηματικό ποσό (όταν π.χ. δεν έχει συμβεί κάτι ανάλογο με το γνωστό δημοσιογραφικό Ιδρυμα Μπότση). Αναρωτιέμαι, εν πάση περιπτώσει, δεδομένης της περί ης ο λόγος έγκρισης, πώς είναι δυνατό η ΕΣΗΕΑ να αρνηθεί μελλοντικά μια παρεμφερή πρόταση συναδέλφου – και μάλιστα χωρίς η ίδια να έχει επωφεληθεί σε τίποτα.

ΚΑΙ… Συμβαίνει, φαίνεται, και στις –υποτιθέμενες– καλύτερες οικογένειες.

[email protected]

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
5.100 δίσκοι βινιλίου με Θεοδωράκη!
Κάτοικος Πάτρας (με καταγωγή από ένα χωριό της Αχαΐας), λογιστής το επάγγελμα είναι ο Γιώργος Μπαγουλής, συν εδώ και 60 χρόνια δημιουργός μιας πλούσιας συλλογής με έργα του Μίκη Θεοδωράκη, απ’ όλο τον κόσμο,...
5.100 δίσκοι βινιλίου με Θεοδωράκη!
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
«Τα απόρθητα κάστρα/δεν πέφτουν απέξω»...
Ποιητής, πάνω απ’ όλα, ο Γιάννης Νεγρεπόντης, καταπιάστηκε και διακρίθηκε σε όλα τα είδη του γραπτού λόγου: ποίηση, πεζογραφία, θέατρο, τραγούδι, σατιρικό ευθυμογράφημα, χρονογράφημα, ραδιοφωνικό σχόλιο,...
«Τα απόρθητα κάστρα/δεν πέφτουν απέξω»...
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Ο Αγάθωνας του ρεμπέτικου
«Ο Αγάθων ήταν χιουμορίστας άνθρωπος. Του άρεσαν τα καλαμπούρια και οι πλάκες, ήταν δίκαιος, άκακος μέχρι εκεί που δεν παίρνει, ευγενής, ακούραστος, πρόθυμος, αλλά δεν σήκωνε μύγα στο σπαθί του, γιατί ήταν...
Ο Αγάθωνας του ρεμπέτικου
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
«Παράθυρο» σ’ έναν κλειστό κόσμο
«Το κοινό, κομπλεξαρισμένο, σπρώχνεται στην παραλογοτεχνία, στα μπεστ σέλερ και, προπάντων, στο λαϊκό τηλεοπτικό συσσίτιο, θρίλερ, σαπουνόπερα, σίριαλ της δεκάρας», έλεγε στη συνέντευξη του 1997 ο Δημήτρης...
«Παράθυρο» σ’ έναν κλειστό κόσμο
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Δημοσιογραφία μιας άλλης εποχής
Δεν έλαχε, στην περίοδο της δημοσιογραφικής μου διαδρομής, να εργαστώ υπό τη διεύθυνση του Κώστα Νίτσου, ενός από τα μυθικά δημοσιογραφικά πρόσωπα της δουλειάς μας.
Δημοσιογραφία μιας άλλης εποχής
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Στον κήπο του Προεδρικού Μεγάρου
Στην εκδήλωση για την αποκατάσταση της Δημοκρατίας δεν ξεπερνούσαν τους 500 αυτοί που προσκλήθηκαν στον κήπο του Προεδρικού Μεγάρου, εκεί που άλλοτε έφταναν τις 2.000.
Στον κήπο του Προεδρικού Μεγάρου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας