• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    21°C 19.5°C / 22.9°C
    1 BF
    42%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.0°C / 21.2°C
    1 BF
    43%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.6°C / 23.2°C
    1 BF
    45%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.9°C / 18.6°C
    0 BF
    42%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 19.6°C
    2 BF
    67%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 17.3°C / 20.3°C
    1 BF
    44%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 15.1°C / 17.8°C
    0 BF
    33%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    23°C 21.2°C / 23.6°C
    1 BF
    28%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 20.5°C / 23.2°C
    4 BF
    60%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 18.9°C
    2 BF
    59%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.7°C / 22.4°C
    4 BF
    46%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.6°C / 20.6°C
    2 BF
    68%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 20.9°C / 22.9°C
    0 BF
    46%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 20.5°C
    0 BF
    48%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.5°C / 23.5°C
    0 BF
    28%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.6°C / 24.8°C
    2 BF
    32%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 19.8°C / 23.2°C
    0 BF
    43%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.3°C / 18.8°C
    1 BF
    57%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.1°C / 21.1°C
    2 BF
    32%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.8°C / 15.8°C
    1 BF
    24%

Δημήτρης Χατζής, 1913 – 1981

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Καημός είναι όλο το ρωμαίικο»…

  • A-
  • A+
40 χρόνια χωρίς τον συγγραφέα Δημήτρη Χατζή.
Ακολουθήστε μας στο Google news

Τον είχα συναντήσει σ’ ένα μικρό διαμέρισμα στο Παγκράτι, όπου ζούσε με τη σύζυγό του, την αρχαιολόγο Καίτη Αργυροκαστρίτου και τη μικρή τους κόρη Αγγελίνα, για μια συνέντευξη στην «Ελευθεροτυπία» (4 Μαρτίου 1980). Ενας ευγενέστατος και τρυφερός άνθρωπος (μου έκανε την τιμή να με αποκαλεί συνάδελφο), που δεν χόρταινες να ακούς.

Τον είχα πρωτογνωρίσει μέσα από τις σελίδες του βιβλίου του «Το τέλος της μικρής μας πόλης» τότε –προδικτατορικά– που αναζητούσαμε τη γνώση από τα απαγορευμένα ή «απόβλητα» από τις εξουσίες αναγνώσματα, θεάματα και ακροάματα. Ενα από αυτά και το εν λόγω (έκδοση του περιοδικού «Επιθεώρηση Τέχνης»), με το οποίο ο Χατζής έγινε γνωστός και αγαπητός. Επειτα (μετά τη χούντα, που τον είχε στους απαγορευμένους) κυκλοφόρησαν και τ’ άλλα: «Φωτιά», «Ανυπεράσπιστοι», «Το διπλό βιβλίο» «Θητεία», «Σπουδές», «Το πρόσωπο του ελληνισμού» (όλα σε νεότερες εκδόσεις από το «Ροδακιό»). Γραφή λιτή, γλαφυρή, τρυφερή, που πέρασε και στο θεατρικό σανίδι.

Μια ζωή (κι αυτός) περιπετειώδης, καθώς η γνώση και οι καιροί τον ήθελαν (και ανταποκρίθηκε) σπουδαστή – αγωνιστή: Εξόριστος επί Μεταξά, στην ΕΑΜική Αντίσταση, αντάρτης στη συνέχεια, και, μετά την ήττα (που έγραψε και κατέγραψε), καταδικασμένος σε θάνατο, σε αναγκαστικό εκπατρισμό σε Ρουμανία και Ουγγαρία, όπου σπούδασε και διέπρεψε –με τον νου και τον λογισμό να επιστρέψει κάποτε στην Ελλάδα. Στις δραστηριότητές του, η δημιουργία στη Βουδαπέστη Νεοελληνικού Ινστιτούτου, με σκοπό την εδραίωση της διδασκαλίας και της έρευνας της ελληνικής γλώσσας και λογοτεχνίας. Το 1975 επέστρεψε στην Ελλάδα, αφού πριν του «επεστράφη» η ιθαγένεια που του είχε αφαιρεθεί, για να φύγει από τη ζωή έξι χρόνια αργότερα –20 Ιουλίου 1981, πριν από 40 χρόνια- στα 68 του.

«Ηθελα να φύγω»

Μια σειρά μαθημάτων Λογοτεχνίας, ως πανεπιστημιακού επισκέπτη καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Πατρών, σκόνταψε στην αντίδραση του πανεπιστημιακού κατεστημένου και σταμάτησε, μολονότι (αλλά προφανώς γι’ αυτό) οι φοιτητές έσπευδαν πατείς με πατώ σε. Ο ίδιος, όμως, δεν πτοήθηκε. Συνέχισε να γράφει, να βγάζει βιβλία, να δίνει διαλέξεις, με το όραμα (όντας πολιτικά μετατοπισμένος μετά τη διάσπαση του ΚΚΕ, το 1968) ενός καινούργιου αριστερού σχήματος «προσανατολισμένου προς την Ευρώπη αλλά και οργανωμένου γύρω από τους άξονες μιας εθνικής αυτογνωσίας» (όπως αναφέρεται στο λήμμα που του αφιερώνεται στο Λεξικό Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, εκδ. «Πατάκη»).

«Είναι αλήθεια ότι τον πρώτο καιρό ήθελα να φύγω», λέει στη συνέντευξη του 1980. «Δεν μπορούσα να καταλάβω την αναρχία, την αταξία, την ασυνέπεια, την έλλειψη αγωγής των συνανθρώπων μου. Η έλλειψη οργάνωσης, η έλλειψη καθορισμένων δικαιωμάτων –δικών μου, δικών σου– κατάλοιπο μιας κοινωνίας που δεν έχει συγκροτηθεί ακόμη, με τρέλαιναν. Είναι το πιο εύκολο να πράγμα να πεις: “Γεια σας, ρε, σας βαρέθηκα και φεύγω, και δεν θέλω ούτε στο τηλέφωνο να σας ακούω”».

Μερικά ακόμα από εκείνη τη συνέντευξη:

● «Νομίζω ότι σήμερα στην Ελλάδα υπάρχουν σε όλους τους τομείς ξεχωριστές μονάδες αξιολογότατες. Αλλά το μεγάλο πρόβλημα είναι η συγκρότηση αυτών των δυνάμεων, η αξιοποίηση αυτών των δυνάμεων, η ενοποίησή τους, η καλή χρησιμοποίηση, έτσι ώστε σε κάθε τομέα να δημιουργηθούν οι βάσεις, τα θεμέλια, η υποδομή που μας λείπει».

Απαξία και αναρχία

● «Εκείνο που διέπει την παραγωγική μας ζωή και την κοινωνική μας διάρθρωση είναι η απαξία και η αναρχία. Ολα είναι ανοργάνωτα, όλα είναι εν τω γίγνεσθαι, όλα είναι μέσα σε μια εγκατάλειψη, σε μια παθητικότητα και μια αναμονή: αύριο θα γίνει. Πολλή καθυστέρηση και πολλή υπανάπτυξη υπάρχουν στην ανάπτυξή μας».

● «Η στάση ενός πνευματικού ανθρώπου είναι τριών λογιών: α) Εκείνων που θεληματικά, ενσυνείδητα, σιωπούν. Δεν θέλουν να θίξουν τα κακώς κείμενα, αντίθετα επωφελούνται για ιδιοτελή συμφέροντα. β) Εκείνων που μπορούν να επαναλαμβάνουν χωρίς δυσκολία τα ίδια πράγματα – ακόμη, θα ’λεγα, από μια δημαγωγική τάση, να ζούνε από αυτή την αγωνία, από αυτή την αντίθεση. Και γ) Υπάρχει η κατηγορία εκείνων που θα ήθελαν να πουν κάτι ολοκληρωμένο πάνω σ’ αυτά. Θέλω λοιπόν, για μια ακόμη φορά, να εξομολογηθώ ότι είμαι κι εγώ από αυτούς που δεν μπορούν να βρουν αυτό το ολοκληρωμένο πράγμα που έχει να πει κανείς σε κάθε ζήτημα. Για όλα υπάρχουν αντίθετες απόψεις, η δυσκολία να συνεννοηθείς, η δυσκολία να έχεις μια ξεκάθαρη και οριστική γνώμη στο κάθε τι».

«Καημός είναι όλο το ρωμαίικο», γράφει κάπου στο «Διπλό βιβλίο».

Στο πλαίσιο

Πενήντα παρά τρία χρόνια αφ’ ότου οι «σύμμαχοι» Τούρκοι όρμησαν στην Κύπρο (με αφορμή, δυστυχώς, που τους έδωσε η χούντα), κρατώντας έκτοτε ως κυρίαρχοι τη μισή σχεδόν Μεγαλόνησο. Με τον σουλτάνο να συνεχίζει τον χαβά του, γράφοντας στα υποδήματά του τις παραινέσεις και –ενίοτε- απειλές, των μεγάλων, πιστεύοντας, προφανώς ότι και ο ίδιος είναι τρανός. Με την εύνοια, επί πλέον, του Αλλάχ, στον οποίο δέεται –και το κοινολογεί– πριν από κάθε αποκοτιά του. Και ο λαουτζίκος, ο έρμος, τι να πει και τι να πράξει όταν δεν του επιτρέπεται να γνωρίζει ούτε καν τη δράση του κορονοϊού;

«Να φυσήσει ένας αέρας…» (αμήν και πότε;) τραγουδά, πάντως, ο Γιώργος Νταλάρας στις δυο συναυλίες που δίνει τις ημέρες αυτές στην Κύπρο, αφιερωμένες στα 30 χρόνια από τον πρόωρο θάνατο του συνθέτη Δημήτρη Λάγιου, που υπεραγαπούσε, όπως και ο ίδιος τη Μεγαλόνησο κι είχαν δώσει αντάμα πλήθος συναυλιών. Η πρώτη δόθηκε ήδη, προχθές Πέμπτη, στο Αρχαίο Θέατρο Κουρίου, η δεύτερη θα δοθεί την ερχόμενη Τρίτη στο Αμφιθέατρο Σχολής Τυφλών στη Λεμεσό. Μαζί του: Υακίνθη Λάγιου, κόρη του συνθέτη, Δώρος Δημοσθένους, Ασπασία Στρατηγού, Βιολέτα Ικαρη, το Φωνητικό Σύνολο Διάσταση και δεκαμελής ορχήστρα. Με τα υπέροχα τραγούδια που πρόλαβε ν’ αφήσει ο Λάγιος.

Αλλη μια γυναίκα –θύμα νταή– που δεν είναι βέβαια ούτε τωρινό, ούτε ελληνικό (και πόσα δεν μαθαίνουμε...). «Οταν βγαίνει ο έφηβος γιος μου τα βράδια, δεν πολυανησυχώ. Οταν όμως βγαίνει η, έφηβη επίσης, κόρη μου, είμαι ανήσυχος», έλεγε γονιός.

ΚΑΙ… «Οι Ελληνες είμαστε οι καλύτεροι μοιρολογίστες», αποφαινόταν η Μελίνα.

[email protected]

ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Ο τολμηρός εκδότης του Καζαντζάκη
Με την εμφάνιση των εκδόσεων «Δίφρος» του Γιάννη Γουδέλη άλλαξε το εκδοτικό τοπίο. Μικρή η διάρκειά του, αλλά εντυπωσιακή η παρουσία του, καθώς άρχισε την εκδοτική του διαδρομή με τα Απαντα του Νίκου...
Ο τολμηρός εκδότης του Καζαντζάκη
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Για τον διδακτικό Καβάφη
Mια ματιά στα περιεχόμενα του βιβλίου δημιουργεί την αίσθηση πως η μελέτη δεν ακολουθεί την πεπατημένη. Μάλιστα ορισμένα κεφάλαια προκαλούν είτε την περιέργεια είτε την απορία του αναγνώστη.
Για τον διδακτικό Καβάφη
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Οι ανύπαρκτες βιβλιοθήκες
«Ανακινώ πάλι το θέμα, διατρέχοντας με λίγα λόγια την ιστορία των Βιβλιοθηκών της χώρας μας, με την ελπίδα ότι η σημερινή πραγματικότητα με τις τεράστιες ανάγκες της θα υπερβεί την ύπνωση του κρατικού...
Οι ανύπαρκτες βιβλιοθήκες
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
«Είναι άσχημα τα πράγματα!»
Ενα βιβλίο 150 σελίδων με τίτλο «Οι Γυρολόγοι» - ήγουν επαγγέλματα, που κυριάρχησαν επί δεκαετίες, στις λαϊκές κυρίως γειτονιές, και δεν υπάρχουν πλέον. Τα αφάνισε η εξέλιξη και ο λεγόμενος πολιτισμός.
«Είναι άσχημα τα πράγματα!»
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Ετσι βγήκε το «Ζ»…
Πάλι για τον Βασίλη Βασιλικό και το «Ζ»; Πάλι. Πρώτον, επειδή χτες συμπληρώθηκαν 57 χρόνια από τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη, του πασίγνωστου διεθνώς Ζ (ζει) από το βιβλίο του Βασιλικού και την ταινία του...
Ετσι βγήκε το «Ζ»…
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Μια ζωή χρέη...
Ο Θέμος Κορνάρος του «Χαϊδαριού» - και όχι μόνο... Είναι ο συγγραφέας που είχε κάνει τα βιώματά του βιβλία, που τα έγραφε, θα λέγαμε, με το αίμα του.
Μια ζωή χρέη...

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας