• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.3°C / 30.8°C
    2 BF
    51%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 21.6°C / 27.2°C
    3 BF
    58%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 26.0°C / 35.4°C
    3 BF
    42%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    2 BF
    73%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    2 BF
    83%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    24°C 21.2°C / 26.0°C
    2 BF
    43%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 19.4°C / 19.4°C
    2 BF
    56%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    31°C 31.3°C / 31.3°C
    2 BF
    28%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.8°C / 28.0°C
    2 BF
    74%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    1 BF
    68%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.4°C / 26.1°C
    2 BF
    73%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.6°C / 24.7°C
    2 BF
    83%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    28°C 27.9°C / 27.9°C
    5 BF
    57%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.1°C / 25.9°C
    0 BF
    44%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    28°C 25.5°C / 28.3°C
    1 BF
    39%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.8°C / 25.8°C
    3 BF
    83%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.7°C / 31.0°C
    2 BF
    37%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.3°C / 22.3°C
    0 BF
    73%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    22°C 21.7°C / 23.9°C
    2 BF
    83%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    24°C 24.1°C / 24.1°C
    1 BF
    43%

Ο ποιητής Κ.Π. Καβάφης

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Για τον διδακτικό Καβάφη

  • A-
  • A+
Το νέο βιβλίο του Στέλιου Παπαθανασίου.

«Μνημονεύω και ευχαριστώ τον Κωνσταντίνο Καβάφη, διότι, μεταξύ άλλων, μας βοηθάει να ζήσουμε». Η φράση αυτή του Νίκου Εγγονόπουλου προέρχεται από τις «ευχαριστίες» τις οποίες απευθύνει ο εκ Θεσσαλονίκης φιλόλογος και συγγραφέας Στέλιος Παπαθανασίου σε όσους, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, βοήθησαν στην έκδοση του νέου του βιβλίου με τίτλο «Τα περισσότερα εις κινδύνους θα τον φέρουν», υπότιτλος «Διδακτικά στον Καβάφη» (εκδ. Μυγδονία).

Ο Στέλιος Παπαθανασίου

Ο κύριος τίτλος του βιβλίου, εξηγεί ο Παπαθανασίου, προερχόμενος από το ποίημα του Αλεξανδρινού «Εν πορεία προς την Σινώπην», υποδηλώνει τον άξονα γύρω από τον οποίο περιστρέφεται η εξειδικευμένη μελέτη του.

Σωτήριος

Και προσθέτει: «Η εξειδίκευση αυτή δημιουργεί ένα μεθοδολογικό πλεονέκτημα: πρώτον, καθορίζει το ιστορικό πλαίσιο εντός του οποίου κινείται η μελέτη και, δεύτερον, αποκαλύπτει την προτίμηση στον “διδακτικό” και “παραινετικό” Καβάφη».

Αναφερόμενος, μάλιστα στην «ιδιαζόντως» μονολιθική άποψη ότι «μόνο ερωτικός Καβάφης υπάρχει», σημειώνει: «Στη μικρή αυτή μελέτη δεν τίθεται θέμα αμφισβητήσεως του ερωτικού (με όλα τα σημαινόμενα) Αλεξανδρινού. Τίθεται όμως ένα θέμα ασυγκρίτως πολυτιμότερο και ευεργετικότερο: Ο διδακτικός (και, εν τέλει, σωτήριος) Καβάφης υπάρχει και, όπως “ο κιτρινολαίμης, το παλιό πουλί” του Μίλτου Σαχτούρη, “τριγυρίζει μέσα στον κήπο [μας] μαζί με το φεγγάρι”».

Mια ματιά στα περιεχόμενα του βιβλίου δημιουργεί την αίσθηση πως η μελέτη δεν ακολουθεί την πεπατημένη. Μάλιστα ορισμένα κεφάλαια προκαλούν είτε την περιέργεια είτε την απορία του αναγνώστη. Ενδεικτικά δύο τίτλοι οι οποίοι στηρίζουν, πιστεύω, τη διατύπωση:

  1. Ο «ευαγγελικός Καβάφης» ή «τα περισσότερα εις κινδύνους θα τον φέρουν».
  2. «Ο Πλούταρχος και ο Καβάφης στο Αγιον Ορος».

Ενδιαφέρον επίσης παρουσιάζει το επίκαιρο τέταρτο κεφάλαιο με τίτλο «Υπεροψίαν και μέθην» έχει ο σουλτάνος. Η μελέτη ολοκληρώνεται με ένα «οιονεί επίμετρον», η διατύπωση του οποίου οφείλεται στον Νίκο Γαβριήλ Πεντζίκη και αποτελεί, κατά κάποιον τρόπο, το «επιδόρπιο» του πονήματος: «Το Αγιον Ορος και ο ροφός υπάρχουν εν ταυτώ».

Ο συγγραφέας, χρησιμοποιώντας την κοινωνιολογική και τη διακειμενική μέθοδο, σε συνδυασμό με το βιωματικό στοιχείο, αναδεικνύει σε ικανοποιητικό βαθμό τον «διδακτικό» Καβάφη. Στην κατεύθυνση αυτή δέχεται σημαντική βοήθεια από εμβληματικούς μελετητές του Αλεξανδρινού ποιητή. Χαρακτηριστικό, αναφέρει, είναι το παράδειγμα του Ευάγγελου Παπανούτσου, ο οποίος πριν από περίπου 70 χρόνια υποστήριξε: «Προσωπικά (και από τη μελέτη του έργου και τις συνομιλίες μου με τον ποιητή, από το 1922 ώς το 1931) έχω σχηματίσει τη γνώμη ότι πάνω από τον αισθησιακό και τον ιστορικό και τον δραματικό Καβάφη στέκεται και στιχουργεί ο διδακτικός Καβάφης».

Παρεξηγημένος

«Ο Κωνσταντίνος Καβάφης, όπως οι περισσότεροι που εκόμισαν εις την Τέχνην “μεγάλως αγαπήθη” (“εν τω μηνί Αθύρ”), μεγάλως ελοιδωρήθη και μεγάλως παρεξηγήθη», σημειώνει ο Στέλιος Παπαθανασίου. Εχω υπόψη μου μια φράση του Νίκου Εγγονόπουλου από το αφιέρωμα του περιοδικού «Η λέξη» (τχ. 23, Μάρτης – Απρίλης ’83, σελ. 187), στην οποία ο διακεκριμένος ποιητής και ζωγράφος της Γενιάς του '30 τοποθετείται αναλόγως: «Τον Καβάφη του άλλαξαν τα φώτα οι βλάκες». Το γεγονός αυτό εξηγεί, ώς έναν βαθμό τουλάχιστον, την (προσωρινή μάλλον) μετακίνηση προς την επικράτεια του καβαφικού ποιητικού σύμπαντος.

Εξοικειωμένος ο Στέλιος Παπαθανασίου με τις παπαδιαμαντικές μελέτες, γνωρίζει ότι, ανάλογα με τον Αλεξανδρινό, αδικήθηκε και ο Σκιαθίτης. Γνωρίζει, επίσης, ότι ο Παπαδιαμάντης και ο Καβάφης έχουν καταλάβει πλέον τις υψηλότερες θέσεις στην κλίμακα της νεοελληνικής λογοτεχνικής ιεραρχίας. Και, δανειζόμενος δύο ρήσεις από το προηγούμενο βιβλίο του «Η λογιοσύνη του πένητος και ο δημοτικισμός των βολεμένων» (σελ. 82), θα πρόσθετα ότι αμφότεροι «εγεννήθησαν εις κεφαλήν γωνίας» και ότι έτυχαν νομοτελειακά «κρείτονος αναστάσεως».

Αναφερόμενος σ’ αυτούς που συνέβαλαν στην έκδοση του νέου βιβλίου του, ο Παπαθανασίου συγκαταλέγει τον «κενωθέντα», όπως χαρακτηριστικά γράφει, Δημήτρη Μαυρόπουλο, ο οποίος επιμελήθηκε και μορφοποίησε το κείμενο, καθώς και τον «ακάματο» και «ποιοτικό» Θανάση Καγιά του εκδοτικού οίκου «Μυγδονία».

Συνοπτικά, ένα βιβλίο (μόλις 70 σελίδων) συμβολή (και) στην καβαφική βιβλιογραφία.

Στο πλαίσιο

Ευτυχώς που υπάρχει ο παρισινός οίκος μόδας Dior, τα καλλίγραμμα μοντέλα και οι εδώ συμπαραστάτες και έγινε γνωστό (σχεδόν στο τσάμπα) ανά την υφήλιο ότι η Ελλάδα (των μύθων και της Ιστορίας) διαθέτει αρχαία μνημεία και στάδια που αξίζει να προβάλλουν (προβαλλόμενοι).

Υπάρχει βέβαια η κορακοζώητη πανδημία, προέκυψε κι αυτό το αποτρόπαιο έγκλημα, με πρωταγωνιστή που ξεπέρασε την πιο αρρωστημένη φαντασία, τα οποία έπληξαν κομμάτι το ντιορικό σόου και καθήλωσαν το –δέσμιο– τηλεοπτικό κοινό (που όλα πλέον γι’ αυτό σφάζονται). Δεν χάθηκαν ωστόσο οι ευκαιρίες – να ’ναι καλά το «μαγαζί».

«Γράψε και κάποιον καλό λόγο για την αστυνομική αποτελεσματικότητα…» η φιλική σύσταση. Να γράψουμε… Αρκεί, προσθέτοντας, να της παρέχουν τα μέσα να ασκεί τα θεσμικά της καθήκοντα, που είναι, όχι βέβαια η «άτακτη» νεολαία, οι διαδηλώσεις και οι «παντός κακού» πρόσφυγες και μετανάστες, αλλά –γενικά– η προστασία του απροστάτευτου πολίτη. Συν τη συμβολή της τεχνολογίας. Οπου εκεί όμως είμαστε όλοι προστατευμένοι και απροστάτευτοι...

Δεν έλειψαν φυσικά από την υπόθεση και οι «ειδικοί» πασών των περιπτώσεων, οι «ξερόλες», οι «εγώ τον είχα υποψιαστεί από την πρώτη στιγμή» – το «ψωμί», εν πάση περιπτώσει, κυρίως των καναλιών. Οπότε σωστά η ΕΣΗΕΑ θύμισε τα –προφανώς ξεχασμένα ή «γραμμένα»– περί δεοντολογίας και αξίωσε το συμμάζεμα των εν λόγω. Αν εισακουστεί, άλλη ιστορία.

ΚΑΙ… «Εφυγε από τις πολυκατοικίες / που όλα είναι ψεύτικα και θλιβερά /και πήγε ν’ ακούσει τραγούδια γιορτινά / στο δάσος με τις σημύδες». Στίχοι από τη νέα ποιητική συλλογή του Σπύρου Κατσίμη «Αναζήτηση» (εκδ. Σ. Ι. Ζαχαρόπουλος).

[email protected]

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
«Καημός είναι όλο το ρωμαίικο»…
Τον είχα συναντήσει σ’ ένα μικρό διαμέρισμα στο Παγκράτι, όπου ζούσε με τη σύζυγό του, την αρχαιολόγο Καίτη Αργυροκαστρίτου και τη μικρή τους κόρη Αγγελίνα, για μια συνέντευξη στην «Ελευθεροτυπία» (4 Μαρτίου...
«Καημός είναι όλο το ρωμαίικο»…
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Οι ανύπαρκτες βιβλιοθήκες
«Ανακινώ πάλι το θέμα, διατρέχοντας με λίγα λόγια την ιστορία των Βιβλιοθηκών της χώρας μας, με την ελπίδα ότι η σημερινή πραγματικότητα με τις τεράστιες ανάγκες της θα υπερβεί την ύπνωση του κρατικού...
Οι ανύπαρκτες βιβλιοθήκες
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
«Είναι άσχημα τα πράγματα!»
Ενα βιβλίο 150 σελίδων με τίτλο «Οι Γυρολόγοι» - ήγουν επαγγέλματα, που κυριάρχησαν επί δεκαετίες, στις λαϊκές κυρίως γειτονιές, και δεν υπάρχουν πλέον. Τα αφάνισε η εξέλιξη και ο λεγόμενος πολιτισμός.
«Είναι άσχημα τα πράγματα!»
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Ετσι βγήκε το «Ζ»…
Πάλι για τον Βασίλη Βασιλικό και το «Ζ»; Πάλι. Πρώτον, επειδή χτες συμπληρώθηκαν 57 χρόνια από τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη, του πασίγνωστου διεθνώς Ζ (ζει) από το βιβλίο του Βασιλικού και την ταινία του...
Ετσι βγήκε το «Ζ»…
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Μια ζωή χρέη...
Ο Θέμος Κορνάρος του «Χαϊδαριού» - και όχι μόνο... Είναι ο συγγραφέας που είχε κάνει τα βιώματά του βιβλία, που τα έγραφε, θα λέγαμε, με το αίμα του.
Μια ζωή χρέη...
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Ο τολμηρός εκδότης του Καζαντζάκη
Με την εμφάνιση των εκδόσεων «Δίφρος» του Γιάννη Γουδέλη άλλαξε το εκδοτικό τοπίο. Μικρή η διάρκειά του, αλλά εντυπωσιακή η παρουσία του, καθώς άρχισε την εκδοτική του διαδρομή με τα Απαντα του Νίκου...
Ο τολμηρός εκδότης του Καζαντζάκη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας