• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    4°C 2.6°C / 4.6°C
    0 BF
    61%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    3°C 0.9°C / 4.6°C
    3 BF
    40%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 3.8°C / 10.7°C
    3 BF
    76%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    2°C 1.9°C / 1.9°C
    3 BF
    35%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    2°C 1.9°C / 3.0°C
    2 BF
    41%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    2°C 1.3°C / 4.6°C
    2 BF
    44%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    -2°C -1.6°C / -0.4°C
    2 BF
    31%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    4°C 2.4°C / 7.6°C
    2 BF
    63%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 7.7°C / 12.0°C
    5 BF
    89%
  • Μυτιλήνη
    Αραιές νεφώσεις
    5°C -0.1°C / 4.9°C
    3 BF
    52%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 3.8°C / 7.9°C
    7 BF
    82%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    2°C 1.8°C / 1.8°C
    6 BF
    47%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 9.1°C / 9.1°C
    6 BF
    50%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    3°C 2.5°C / 2.5°C
    0 BF
    65%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    3°C 2.2°C / 2.8°C
    2 BF
    79%
  • Ρόδος
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 9.8°C / 12.1°C
    3 BF
    76%
  • Χαλκίδα
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 2.1°C / 4.8°C
    4 BF
    64%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    2°C 2.1°C / 2.3°C
    4 BF
    44%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    3°C 1.6°C / 4.7°C
    1 BF
    46%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    -1°C -1.2°C / -1.2°C
    2 BF
    75%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η πρώτη γυναίκα στη Φιλική Εταιρεία

  • A-
  • A+
Εκδοση – λεύκωμα Δημητσανιτών για την Επανάσταση του ’21.

 «Η Επανάσταση του 1821 δεν ξεκίνησε την 25η Μαρτίου! Δεν ξεκίνησε με τις πρώτες μάχες. Ξεκίνησε πολλούς μήνες νωρίτερα, όταν οι αδελφοί Σπηλιωτόπουλοι, σε συνεννόηση με τον πρόκριτο Θανάση Αντωνόπουλο, ανακαίνιζαν τους μπαρουτόμυλους στη Δημητσάνα και ξεκινούσαν την προετοιμασία των απαραίτητων για τον Αγώνα πολεμοφοδίων. Ξεκίνησε τότε που όλοι σχεδόν οι Δημητσανίτες είχαν μπει στη “δούλεψη του μπαρουτιού”, όπως έλεγε ο Κολοκοτρώνης».

Ετσι αρχίζει την παρουσίαση του λευκώματος «21+1 πρόσωπα του ’21» ο Κώστας Λάμπρου, πρόεδρος Δ.Σ. του Διασυνεδριακού Πολιτιστικού Κέντρου Δημητσάνας, που εξέδωσε το εν λόγω λεύκωμα, του οποίου είχε και την επιμέλεια (που συνοδεύεται από σχετική βιβλιογραφία), στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για τα 200 χρόνια από την Επανάσταση του 1821.

Δημητσανίτες

Εχει ενδιαφέρον, κυρίως για όποιον δεν γνωρίζει, το γεγονός ότι το λεύκωμα περιλαμβάνει, πέρα από τα γνωστά, και άλλα πρόσωπα –Δημητσανίτες ή Δημητσανίτικης καταγωγής, με σημαντική αγωνιστική προσφορά. Επειδή δεν υπάρχει αριθμητική σειρά, παραθέτω τα ονόματα των αναφερομένων (στο λεύκωμα συνοδεύονται από πορτρέτα και κατατοπιστικά βιογραφικά στοιχεία) αλφαβητικά:

Αγιος Γρηγόριος Ε’, Αγιος Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Ιωσήφ, Παναγιώτης Ανδρόνικος, Θανάσης Αντωνόπουλος, Παναγιώτης Δημητρόπουλος, Φώτος Ηλιάδης, Δανιήλ Παναγιωτόπουλος, Παναγιώτης Κάλλας – Τσοπανάκος, Καλλίνικος Καστόρχης, Παναγιώτης Κόκκαλης, Ανανίας Λαμπάρδης, Κυριακή Ναύτου, Θεόδωρος Λεονάρδος, Γεώργιος Μπηλίδας, Νεόφυτος Νικητόπουλος, Μιχαήλ Οικονόμου – Καζής, Αγάπιος Παπαντωνόπουλος, Ανάργυρος Πετράκης, Ανδρέας Παπαδιαμαντόπουλος, Παλαιών Πατρών Γερμανός, Νικόλαος και Σπυρίδων Σπηλιωτόπουλοι, Φιλόθεος Χατζής.

Η Κυριακή

Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι μεταξύ των προσώπων αυτών περιλαμβάνεται μια γυναίκα, η Κυριακή Ναύτου, στην οποία αξίζει να διατεθεί ένα μεγάλο μέρος του σημερινού κειμένου, με στοιχεία που αφορούν και τα αγωνιστικά ήθη της εποχής, από το συγκεκριμένο λεύκωμα:

Ο Μιχαήλ Ναύτης, σύζυγος της Κυριακής Ναύτου, ήταν γιατρός και επικεφαλής της Φιλικής Εταιρείας στη Σμύρνη. Ο πατέρας της, Γεώργιος Μητάκης, ήταν Κρητικός και η μητέρα της Δημητσανίτισσα, ανιψιά του μητροπολίτη Λακεδαίμονος Αννανία Λαμπάρδη, που είχε διαφύγει οικογενειακώς από τη Δημητσάνα, λόγω των διωγμών μετά την επανάσταση του Ορλώφ.

Κάποια μέρα, η Κυριακή, λόγω του ανήσυχου χαρακτήρα της, άρχισε να ψάχνει τα έγγραφα που έφερνε κρυφά και έκρυβε ο σύζυγός της: διαταγές και συνεννοήσεις με τον Σκουφά, τον Τσακάλωφ, τον Σέκερη, τον Ξάνθο και άλλους. Βλέποντας τα έγγραφα αυτά, τα κωδικοποιημένα και ακατανόητα κείμενα και σύμβολα, άρχισε να θρηνεί, νομίζοντας ότι ο σύζυγός της είχε εμπλακεί σε κύκλωμα «φραγκομασόνων», όπως έλεγαν τότε τους Τούρκους.

Από τα κλάματα ξύπνησε ταραγμένος ο σύζυγος και βλέπει τα έγγραφα της Εταιρείας στα χέρια της. Ο Ναύτης είχε ορκιστεί: «Να μην φανερώσω το παραμικρόν από τα σημεία και τους λόγους της Εταιρείας, μήτε να σταθώ κατ’ ουδένα λόγον η αφορμή του να καταλάβωσιν άλλοι ποτέ ότι γνωρίζω περί τούτων, μήτε εις συγγενείς μου, μήτε εις πνευματικόν φίλον μου»…

Μόλις ξημέρωσε, ο Ναύτης συνάντησε τους άλλους εταίρους της Σμύρνης και συζήτησε το θέμα. Με δάκρυα στα μάτια τους είπε: «Πάρτε το πιστόλι μου και θυσιάστε τη. Ας θαφτεί το τρομερό μυστικό μαζί της. Είναι η μητέρα των παιδιών μου, αλλά πρώτο έρχεται το συμφέρον της πατρίδος». Τελικά όμως αποφασίστηκε να τη μυήσουν στη Φιλική Εταιρεία. Ηταν η πρώτη γυναίκα Φιλικός στον Αγώνα.

Η Κυριακή έδωσε τους όρκους της Φιλικής Εταιρείας και έγινε πλέον η απόλυτη φύλακας των εγγράφων της Εταιρείας στη Σμύρνη. Εκανε μυστικούς εράνους μέσα στην τουρκοκρατούμενη Σμύρνη και έστειλε, τον Μάρτιο του 1831, τα πρώτα πολεμοφόδια για τον αγώνα. Ως πρώτη συνεισφορά ο σύζυγός της πρόσφερε 3.000 μάρκα κι εκείνη έδωσε όσα χρήματα μπόρεσε, πουλώντας τα κοσμήματά της.

Υπάρχει όμως κι ένα άλλο πρόσωπο στο λεύκωμα, στο οποίο αναφέρομαι διεξοδικότερα –εκτάκτως που λέμε– παραδίπλα.

■Οσοι ενδιαφέρονται ν’ αποκτήσουν το εν λόγω λεύκωμα, μπορούν ν’ απευθυνθούν στο Διασυνεδριακό Πολιτιστικό Κέντρο Δημητσάνας, τηλ. 6972446890.

Στο πλαίσιο

Ο εικονιζόμενος Παναγιώτης Κάλλας γεννήθηκε στη Δημητσάνα το 1789. Ηταν βραχύσωμος και δύσμορφος, αλλά ευφυής και χωρατατζής. Παρακολούθησε μαθήματα στη Σχολή της Δημητσάνας. Λόγω όμως των σωματικών του προβλημάτων, εγκατέλειψε τις σπουδές του. Διέθετε καταπληκτική φωνή και αυτοσχεδίαζε σατιρίζοντας τα τεκταινόμενα στην κοινωνία της Δημητσάνας –γι’ αυτό τον ονόμασαν Τσοπανάκο, δίνοντάς του το όνομα του γνωστού καλλικέλαδου πουλιού.

Οταν άρχισε ο Αγώνας του ’21, ακολούθησε τον Κολοκοτρώνη και άλλους οπλαρχηγούς, συντάσσοντας πατριωτικούς και σατιρικούς στίχους, εξυμνώντας τα κατορθώματα των αγωνιστών. Ως «αντίδωρο» ο Νικηταράς του έστειλε ένα άλογο, που ο Τσοπανάκος δεν ήξερε τι να το κάνει, καθώς το άλογο ήθελε φαγητό και αυτός μόλις που εξασφάλιζε το ψωμί του –οπότε έγραψε στον δωρητή του:

Το δώρο σου Νικηταρά

είν’ άλογο χωρίς ουρά,

ή μου στέλνεις και κριθάρι

ή σου στέλνω το τομάρι!

Ο Τσοπανάκος πέθανε το 1825 σε ηλικία μόλις 36 ετών. Εφαγε πολλά κορόμηλα, με αποτέλεσμα να υποστεί σοβαρότατο κοιλιακό πρόβλημα…

[email protected]

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
«...και η γυναίκα στο εξής θα κουμαντάρει»
Ημέρα της Γυναίκας την ερχόμενη Τρίτη 8 Μαρτίου, που δεν είναι βέβαια η μοναδική ημέρα η αφιερωμένη στο θηλυκό γένος, είναι και η Ημέρα της Μητέρας, κάθε δεύτερη Κυριακή του Μαΐου, που καθιερώθηκαν έπειτα από...
«...και η γυναίκα στο εξής θα κουμαντάρει»
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Λεβέντης ως Ελληνας!
Χριστούγεννα και Πρωτοχρονιά εν όψει, και μολονότι η πανδημία εξακολουθεί απτόητη να «θερίζει», θα σταθώ –ως… διάλειμμα– σε κάποια από τα αποκαλούμενα «χρόνια της αθωότητας», τότε που ο κόσμος (των παιδιών που...
Λεβέντης ως Ελληνας!
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
«Καημός είναι όλο το ρωμαίικο»…
Τον είχα συναντήσει σ’ ένα μικρό διαμέρισμα στο Παγκράτι, όπου ζούσε με τη σύζυγό του, την αρχαιολόγο Καίτη Αργυροκαστρίτου και τη μικρή τους κόρη Αγγελίνα, για μια συνέντευξη στην «Ελευθεροτυπία» (4 Μαρτίου...
«Καημός είναι όλο το ρωμαίικο»…
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Για τον διδακτικό Καβάφη
Mια ματιά στα περιεχόμενα του βιβλίου δημιουργεί την αίσθηση πως η μελέτη δεν ακολουθεί την πεπατημένη. Μάλιστα ορισμένα κεφάλαια προκαλούν είτε την περιέργεια είτε την απορία του αναγνώστη.
Για τον διδακτικό Καβάφη
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Οι ανύπαρκτες βιβλιοθήκες
«Ανακινώ πάλι το θέμα, διατρέχοντας με λίγα λόγια την ιστορία των Βιβλιοθηκών της χώρας μας, με την ελπίδα ότι η σημερινή πραγματικότητα με τις τεράστιες ανάγκες της θα υπερβεί την ύπνωση του κρατικού...
Οι ανύπαρκτες βιβλιοθήκες
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Το Χόλιγουντ των Ελλήνων
«Οι ιστορικοί, όταν θέλουν να αναφερθούν σε Ελληνα παραγωγό που μεγαλούργησε στο Χόλιγουντ, μιλούν για ένα και μόνο, τον Σπύρο Σκούρα. Στην πραγματικότητα όμως ο Σπύρος Σκούρας δεν ήταν παραγωγός αλλά...
Το Χόλιγουντ των Ελλήνων

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας