• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 24.4°C / 26.7°C
    2 BF
    50%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    27°C 25.6°C / 28.3°C
    4 BF
    57%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 23.0°C / 23.0°C
    1 BF
    68%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 14.4°C / 19.0°C
    1 BF
    88%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    21°C 21.0°C / 21.0°C
    2 BF
    88%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    27°C 26.7°C / 26.7°C
    2 BF
    53%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    23°C 22.0°C / 23.9°C
    1 BF
    43%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 18.3°C / 23.0°C
    1 BF
    68%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.1°C / 23.0°C
    2 BF
    83%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 26.0°C / 26.0°C
    3 BF
    57%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.0°C / 26.0°C
    3 BF
    53%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 22.8°C / 25.0°C
    2 BF
    69%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.0°C / 23.0°C
    2 BF
    83%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    27°C 27.0°C / 27.0°C
    4 BF
    47%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    24°C 22.8°C / 25.6°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.0°C / 25.0°C
    4 BF
    69%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 20.0°C / 25.6°C
    2 BF
    60%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    22°C 21.7°C / 22.0°C
    1 BF
    83%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    27°C 26.7°C / 27.8°C
    2 BF
    53%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    23°C 22.0°C / 23.9°C
    1 BF
    43%
Ιστορία… «παπουτσωμενόγατη»

Ο Γιάννης Σκαρίμπας σε κέφια

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ιστορία… «παπουτσωμενόγατη»

  • A-
  • A+
Του Γιάννη Σκαρίμπα – και ολίγον από Δημήτρη Φωτιάδη.
Ακολουθήστε μας στο Google news

«Το Εικοσιένα, όπως το ξέρουμε μέσα από την επίσημη ιστορική παράδοση, μοιάζει με τ’ αναστραμμένο είδωλο που βλέπουμε να καθρεφτίζεται στα θαμπά νερά μιας λίμνης. Είναι βέβαια η ίδια εικόνα, μα δοσμένη από την ανάποδη. Για να γνωρίσει κανείς τ’ αληθινό Εικοσιένα, πρέπει να σκύψει πάνω σ’ άλλα κείμενα, σ’ αυτά που προετοίμασαν το σηκωμό, σ’ αυτά που γράφτηκαν όσο βρόνταγε το καριοφίλι κι άστραφτε το γιαταγάνι, και στ’ απομνημονεύματα των αγωνιστών – του Μακρυγιάννη, του Κασομούλη, του Κολοκοτρώνη, του Φωτάκου, του Σπυρομήλιου, του Περραιβού, του Σπηλιάδη και τόσων άλλων»…

Των κατεστημένων…

Απόσπασμα από τον πρόλογο του συγγραφέα-ιστορικού βιβλίων για το Εικοσιένα Δημήτρη Φωτιάδη (1898-1988) στο βιβλίο του Γιάννη Σκαρίμπα (1893-1984) «Το ’21 και η αλήθεια». Κι ήταν το 1971 που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Κάκτος» (κι έγινε ανάρπαστο, ειδικότερα μεταξύ των νέων) καθώς η χούντα γιόρταζε τα 150 χρόνια από την Επανάσταση του ’21, που ταύτιζε με τη δική της, που αποτελούσε –τάχα– συνέχεια εκείνης (ήταν και τα δύο 21 που βόλευαν). Αλλά ποιος να τολμήσει ν’ αγγίξει τον πνευματικό «δαίμονα» της Χαλκίδας, σε μια μάλιστα περίοδο που η δικτατορία ήθελε να δείξει ότι το πνεύμα κυκλοφορεί ελεύθερα.

Με την πτώση της χούντας, ζητήσαμε από τον Σκαρίμπα συνέντευξη για το περιοδικό «Τετράδιο», που την έστειλε γραπτή και δημοσιεύθηκε στο τεύχος του Αυγούστου 1974. Από εκεί και το απόσπασμα που ακολουθεί (με σεβασμό στη σκαρίμπεια γραφή) – ελάχιστη συμβολή της σελίδας στις συρρικνωμένες –λόγω πανδημίας– εκδηλώσεις για τα 200 χρόνια της εθνικής παλιγγενεσίας:

«Μ’ αρωτάτε πώς αποφάσισα σ’ αυτή την προχωρημένη ηλικία ν’ ασχοληθώ με την ιστορία. Πράγματι, μέχρι το Φλεβάρη του 1971 αυτό το πώς ούτε το υποπτευόμουν σαν κρυμμένο κάτω από της συνείδησής μου τους χτύπους, εποίει το κορόιδο το άτιμο! Ομως κανείς δεν ξέρει τη στιγμή που η μοίρα του αλλάζει… Από καιρούς και ζαμάνια, σχεδόν από τα χρόνια της εφηβικής ηλικίας μου, μου μπαίναν οι βαριές υποψίες, ότι η “επίσημη” ιστορία ήταν ιστορία “κοκκινοσκουφίστικη” μάλλον παρά η αληθινή ιστορία, κι έμεινε το πράγμα αυτού, ενώ ήξερα ακόμα ότι ούτε η πανούκλα ούτε η ανεμοβλογιά έκαναν τόσο κακό στην ανθρωπότητα όσο οι ιστορικοί και ιστορία…

»Χρειάστηκε να καώ απ’ τα “Κατά συνθήκη ψεύδη” του Μαξ Νορντάου (από τα “παιδία τιμής”, από τις “σεβάσμιες δέσποινες”, από τα “υπεράνω υπονοίας” και τας “σεμνάς εορτάς”) ή τας “λευκάνσεις” (ή αναλώσεις) της ζωής “εις την υπηρεσίαν της πατρίδος”, μετά των “πρώτων τη κοινωνία φερόντων”, για να μπω στο νόημα οποίοι ευφημισμοί πάσης βαγαποντιάς ήταν αυτά, και, οποία ταπεινή υπηρέτρια των κατεστημένων η ιστορία.

»Ολοι αυτοί οι “λευκαθέντες” και οι “σεβάσμιες”, σχεδόν όλα αυτά τα “παιδία τιμής” και “υπεράνω υπονοίας” ήταν καθαρές απάτες σε βάρος των χαζών και οι ευτυχείς κάτοχοί των άνθρωποι που ψόφαγαν για δημοκρατία και σαμπάνια, για Κυανή Ακτή και για… ισότητα των… άλλων…

Και «Γαλατάδες»

»Ετσι έφτασα (που να μην έσωνα) έως τον Γενάρη του 1971 – με το γιόρτασμα, λέει των εκατονπενηνταχρόνων του 1821. Και τότε ήταν κι αν ήταν… Η ντόπια ιστορικάντζα οργίασε και το ψέμα, η αγυρτεία και η άγνοια στήσαν χορό μες στις πλατείες. Το επιστημονικό φράκο και η Ακαδημαϊκή ζακέτα συναγωνίστηκαν τους καρεκλάτους “δεκάρικους” στην “παπουτσωμενόγατη” άγνοια και το μινχάουζο ψέμα. Της κακομοίρας γινότανε… Ετσι μου αρρώστησα και πάρα λίγο να πεθάνω. Αν επέζησα το οφείλω στον οικογενειακό μου γιατρό… που έλειπε κείνες τις μέρες στο Παρίσι.

»Συνελθόντας… απ’ το σοκ έρριψα τον κύβο! Και στρώθηκα και έγραψα το “21 και η αλήθεια”, απ’ το Φλεβάρη μέχρι τέλος Αυγούστου του 1971. Το Σεπτέμβριο του ίδιου χρόνου κυκλοφόρησε. Τώρα, μέσα στο χρόνο ή μέσα στο 1972 θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις “Κάκτος” ο δεύτερος τόμος του. Στο μεταξύ, θα κυκλοφορήσει (σαν το ελλείψαν παιγνιόχαρτο) ανάμεσα του πρώτου και του δεύτερου τόμου “Η τράπουλα”. Εναν τρίτο τόμο τον γράφω ακόμα. Αμα τελειώσει θα πάρει κι αυτός τη σειρά του. Για το ταχύ παρόν γράφω ένα άλλο αδελφό της “Τράπουλας”, τους… “Γαλατάδες”. Τι είναι αυτό; Να σας πω… Κατά το Δυτικό –λεγόμενο– τρόπο του ζην, Δημοκρατία θα πει, όταν ακούς πρωί πρωί χτυπήματα στην πόρτα σου να ξέρεις ότι είναι ο γαλατάς σου, όχι ο χωροφύλακας! Ωραίο δεν είναι;»…

Στο πλαίσιο

Απόκριες και Καθαρά Δευτέρα – άχρωμες για δεύτερη χρονιά, με την προσδοκία ότι δεν θα υπάρξει τρίτη, μολονότι οι αριθμοί δηλώνουν ότι η πανδημία δρα ανελέητη. Εξαίρεση βέβαια εκείνοι που εκτιμούν ότι το κακό αφορά τους άλλους – μέχρι να τους βρει… Απαγορευμένη και η παρέλαση της –έγκλειστης– «μαθητιώσης νεολαίας», αλλά όχι και η στρατιωτική – για πρώτη φορά χωρίς λαό. Αν μη τι άλλο, να ιδούν οι απέναντι τι τους περιμένει σε περίπτωση…

«Από τον Σολωμό και τον Κάλβο ώς τα σήμερα όλες οι γενιές των ποιητών έγραψαν για την Επανάσταση ή αναφέρθηκαν ακροθιγώς σ’ αυτήν με κείνο το ηθικό χρέος, που διά της ποιήσεως μετράται το ύψος του ανθρώπου όταν θέλει να λέγεται Ανθρωπος», γράφει ο ποιητής Ηλίας Γκρης στο επίκαιρο δοκίμιό του «Σπαθιά και μετερίζια – Το Εικοσιένα και η ποίησή του» (εκδ. διαπολιτισμός – Πάτρα).

Το βιβλίο «Γαλατάδες», που αναφέρει παραπλεύρως ο Γιάννης Σκαρίμπας, θυμίζει το μακάβριο συμβάν με τον Ούγγρο συγγραφέα του βιβλίου «Το Μηδέν και το Απειρο» Αρθουρ Κέσλερ (1905-1985), που έδωσε ο ίδιος τέρμα στη ζωή του. Και ήταν ο γαλατάς το πρωί εκείνο που βρήκε έξω από την πόρτα του συγγραφέα το σημείωμα: No milk today…

«Ωραίο το χωριό σου», αποφάνθηκε (τηλεφωνικά – πού αλλού;) φίλη που το είδε στην τηλεόραση (που αλλού;). Ωραίο, αλλά άδειο από κατοίκους… Ηταν τότε που εγκαταλείφθηκε η περιφέρεια, με τον κόσμο –κυρίως νεαρόκοσμο– να αναζητάει το καλύτερο στην εσωτερική και την εξωτερική μετανάστευση. Αυτό που πληρώνουμε και θα καταφαίνεται περισσότερο με τον καιρό…

ΚΑΙ… Ποια Σαρακοστή;

[email protected]

ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
«Δεν πιστεύω στο κράτος»...
Ηταν Ιούλιος του 1990 (πριν 30 χρόνια), όταν ο συνθέτης Γιάννης Μαρκόπουλος, ο οποίος έχει μελοποιήσει –κι έχει παρουσιάσει- έργα του ποιητή Νίκου Καρούζου, πρότεινε να τον επισκεφθούμε σ’ ένα δημόσιο...
«Δεν πιστεύω στο κράτος»...
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
«Κρίνε για να κριθείς»…
Δεν έλαχε να γνωρίσω τον ποιητή – που πολύ θα το ήθελα. Μια μικρή κουβέντα μόνο, στο πόδι, μια υπόσχεση για συνέντευξη που δεν έγινε (δεν ήταν άλλωστε πρόθυμος για συνεντεύξεις) και η ευγενική αφιέρωση στο...
«Κρίνε για να κριθείς»…
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
«Ασμα Ασμάτων» το ερωτικό
Τον Μάρτιο του 1965 (πριν από 55 χρόνια και κάτι) κυκλοφορούσε, σε καλαίσθητη έκδοση, σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων, το βιβλικό ερωτικό ποίημα «Ασμα Ασμάτων», σε μετάφραση Γιώργου Σεφέρη, με επτά...
«Ασμα Ασμάτων» το ερωτικό
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Ο (και) Ελληνας Αλμπέρ Καμί
Ελληνας δήλωνε το 1958 ο Αλμπέρ Καμί σε συνέντευξή του στον Καρλ Βιτζιάνι στο περιοδικό «Lettres Modernes» (και αναδημοσιεύτηκε σε αφιέρωμα στον Γάλλο συγγραφέα, στο περιοδικό «Διαβάζω» - 16.1.85),...
Ο (και) Ελληνας Αλμπέρ Καμί
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Η διάψευση των οραμάτων...
Ενα μικρό παιδί, ξεφεύγοντας προφανώς από την προσοχή των δικών του, ισορροπεί χαμογελαστό πάνω σε μια καρέκλα, χωρίς να υπολογίζει ότι μπορεί κάποια στιγμή να ανατραπεί. Είναι η φωτογραφία που κοσμεί το...
Η διάψευση των οραμάτων...
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Κατακαημένη Μικρασία…
Είναι ο δημοσιογράφος Κώστας Μισαηλίδης (1883-1955) και το κείμενο αυτό περιλαμβάνεται στο βιβλίο «Η Μικρασιατική Εκστρατεία του Κώστα Μισαηλίδη - Οι ανταποκρίσεις του από το Μέτωπο (1919-1922)», που εξέδωσε...
Κατακαημένη Μικρασία…

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας