Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Δ. Βικέλας - Γ. Δροσίνης για τον πολιτισμό και την παιδεία

Γεώργιος Δροσίνης και Δημήτριος Βικέλας

Δ. Βικέλας - Γ. Δροσίνης για τον πολιτισμό και την παιδεία

  • A-
  • A+

Στο φως η επιστολογραφία τους

«Ιστορίες Ταχυδρομείου» είναι ο τίτλος βιβλίου που παρουσιάστηκε τον περασμένο Δεκέμβριο από τα Ελληνικά Ταχυδρομεία (ΕΛΤΑ), που το εξέδωσαν. Ενα βιβλίο όπου 12 Ελληνες συγγραφείς καταθέτουν μνήμες και απόψεις για τη σταδιακή εξαφάνιση του χειρόγραφου λόγου (στην επιστολογραφία κυρίως) από τα emails. Τι μένει, αλήθεια, από ένα email, το οποίο μπορεί κάποιος να παραβιάσει, να διαγράψει, να υποκλέψει; Διότι το χειρόγραφο, πέρα από το γεγονός ότι εκτιμάται ως περιουσιακό στοιχείο (απόδειξη οι υψηλές τιμές που πιάνει σε δημοπρασίες), αποτελεί και στοιχείο ταυτότητας, με το οποίο ασχολείται ολόκληρη επιστήμη: η γραφολογία.

Τις σκέψεις αυτές κάνω, για μια ακόμη φορά, φυλλομετρώντας το βιβλίο «Δημήτριος Βικέλας - Γεώργιος Δροσίνης. Εναγώνιος διάλογος για τα Γράμματα και τον Πολιτισμό» - Φιλολογική επιμέλεια - εισαγωγή - σημειώσεις - σχόλια Γιάννης Παπακώστας (εκδ. Σύλλογος «Οι φίλοι του Μουσείου Δροσίνη»).

Απ’ το εξωτερικό

«Η αλληλογραφία που ακολουθεί διεξάγεται μεταξύ δύο γνωστών συγγραφέων, του Δημητρίου Βικέλα (1835-1908) και του Γεωργίου Δροσίνη (1859-1951). Είναι οι συγγραφείς τους οποίους συνέδεε στενή σχέση επικοινωνίας και με τον καιρό εξελίχθηκε σε μακροχρόνια φιλία και δημιουργική συνεργασία», γράφει ο Παπακώστας (ο οποίος προσφέρει σημαντικό έργο στη διερεύνηση άγνωστων πονημάτων από τον χώρο της νεοελληνικής λογοτεχνίας).

Το βιβλίο περιέχει είκοσι τέσσερις επιστολές του Δροσίνη προς τον Βικέλα και οχτώ του δεύτερου προς τον πρώτο. Οι περισσότερες του Δροσίνη από τη Δρέσδη, όπου σπούδαζε, του δε Βικέλα από το Παρίσι. Αυτά στο πρώτο μέρος του βιβλίου. Στο δεύτερο, υπάρχει εκτενής αναφορά στο πρώτο Εκπαιδευτικό Συνέδριο, πενθήμερης διάρκειας, που πραγματοποιήθηκε, με τη συμμετοχή χιλίων συνέδρων, από 31.3 έως 4.4.1904, με πρωτοβουλία του Βικέλα και του Δροσίνη, οι οποίοι υπήρξαν και από τα ιδρυτικά μέλη του Συλλόγου προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων (που δραστηριοποιείται ώς τις μέρες μας).

«Από την ανάγνωσή τους [των επιστολών] μπορεί κανείς να παρατηρήσει ότι το μεγαλύτερο μέρος της αλληλογραφίας, του Δροσίνη κυρίως, περιορίζεται σε σχολιασμό του λογοτεχνικού έργου του δικού του και του Βικέλα, και ειδικότερα στις πρώτες δημοσιεύσεις στο περιοδικό Εστία, στην έκδοση των συγκεντρωτικών τόμων και των τρόπων υποδοχής του στην Ελλάδα και στο εξωτερικό», επισημαίνει ο Παπακώστας. «Τον Δροσίνη τον απασχολούν επίσης τα θέματα της εκπαίδευσης, με επίκεντρο, ύστερα από εισήγηση του Ν.Γ. Πολίτη, τη –για πρώτη φορά στην ιστορία των ελληνικών γραμμάτων– εισαγωγή της νεοελληνικής λογοτεχνίας στη μέση εκπαίδευση ως αυτοτελούς και ανεξάρτητου μαθήματος. Για τούτο και οι μαρτυρίες του είναι μοναδικές, αφού, όπως θα δούμε, στην όλη διαδικασία εμπλέκεται προσωπικώς. Ξεχωριστό ήταν το ενδιαφέρον του Δροσίνη για τα προβλήματα που αντιμετώπιζε η ευπαθής ομάδα των ατόμων με τύφλωση – και η αναζήτηση τρόπου εντάξεώς τους στην κοινωνία ως ενεργών μελών αποτέλεσε διαρκές μέλημα».

Εγνοια και πάθος

Καθώς ο χώρος δεν μου επιτρέπει να παραθέσω εκτενή αποσπάσματα από τις επιστολές, καταφεύγω και πάλι στον πρόλογο του Παπακώστα:

«Αν παρακολουθήσει κανείς την πορεία των δυο ανδρών, θα διαπιστώσει πόσο κοντά ήταν ο ένας στον άλλο και ειδικότερα στην αποδοχή και την από κοινού αντιμετώπιση σημαντικών θεμάτων από τον χώρο του πολιτισμού και της παιδείας – θεμάτων για τα οποία η διαρκής έγνοια και το πάθος τούς συνόδευσε σε όλη τους τη ζωή. Από την αλληλογραφία αυτή φωτίζονται και πλευρές της ζωής του Δροσίνη σχετικά με τις σπουδές του στη Δρέσδη και στη Λειψία και ειδικότερα η ενεργός ενασχόλησή του με την έκδοση της Καλλιτεχνικής Πινακοθήκης που επιμελείτο για το Βιβλιοπωλείον της Εστίας ύστερα από συμφωνία με τον ιδρυτή του Γεώργιο Κασιδόνη και διευθυντή παράλληλα του ομότιτλου περιοδικού».

Σαν κατακλείδα ένα μικρό απόσπασμα από επιστολή του Δροσίνη - 19 Ιουνίου 1887: «Ο,τι αρέσκει εις τον αναγνώστην από έν διήγημα δεν θα ειπεί ότι είνε και το καλύτερον, αφού δεν είνε αποδεδειγμένον ότι τα καλλίτερα έργα είνε τα μάλλον αναγνωσκόμενα».

 

ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 

Αγώνες, διωγμοί, εξορία, εκπατρισμός (συν μια μυθιστορική απόδραση από τις Φυλακές Βούρλων, τον Ιούλιο του 1955), συνθέτουν το χρονικό της ζωής του (και) δημοσιογράφου Κώστα Ν. Λιναρδάτου, όπως καταγράφεται από τον ίδιο στο βιβλίο του «Καταιγίδα» (εκδ. «Επικαιρότητα»). Θα παρουσιαστεί, με τη συμβολή του γιου του Νίκου, του Μορφωτικού Ιδρύματος της ΕΣΗΕΑ και εκλεκτών ομιλητών, την ερχόμενη Τρίτη, στις 7 μ.μ. στην αίθουσα εκδηλώσεων της ΕΣΗΕΑ, Ακαδημίας 20. 

Ακόμη δύο πεζογραφήματα Ελλήνων συγγραφέων στα γαλλικά από τις δραστήριες εκδόσεις «Δεσμός», που εδρεύουν στο Παρίσι: «Τα τρία καρφιά» του Νίκου Νικολαΐδη και «Ο γάμος» της Βάσας Σολωμού – Ξανθάκη. «Καθοριστικό ρόλο στην επιλογή μας», αναφέρεται, «έπαιξε η αξιόλογη πένα και των δύο έργων, τόσο ως προς το ύφος, όσο και ως προς τη δομή της αφήγησης και το βάθος των χαρακτήρων. Επιπλέον, η σχεδόν εθνογραφική διάσταση και του ενός και του άλλου». Η παρουσίαση έγινε στο «Ελληνικό Σπίτι» του Παρισιού, με παρούσα τη Βάσα Σολωμού – Ξανθάκη και τους μεταφραστές Ιζαμπέλ Τλούπα και Αλέξανδρο Ζώτο. Ες άλλα. 

Ενα ταξίδι στον… άλλο κόσμο προσφέρει με το βιβλίο του «Ταξίδι στην αιωνιότητα – μια ιστορία φαντασιακής πραγματικότητας» (εκδ. «Λιβάνη») ο Θόδωρος Καρζής – ιστορικός, λογοτέχνης και δημοσιογράφος, χρηστικότατων βιβλίων, με ευρύτατη απήχηση και διακρίσεις. Ενα ταξίδι καθόλου μακάβριο – αντίθετα άκρως απολαυστικό. Ειδικότερα όταν ο θανών ήρωας συναντιέται και συνομιλεί με τον Παντοδύναμο, αλλά και με τον… έξω από εδώ, ενώ αποκαλύπτει ότι διάφορα δεινά που ταλανίζουν τον θνητό κόσμο κυριαρχούν και στον άλλο… 

ΚΑΙ… Aν δεν υπήρχαν τα κανάλια της Βουλής και τα δημόσια (ακόμα η εκκρεμότητα), μπορεί και να μη γινόταν αντιληπτή η χουντική επέτειος.

ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Λογοτεχνία γένους… θηλυκού
Ο Δημήτρης Χανός έφυγε από τη ζωή τον Απρίλιο του 2003, αφήνοντας πλούσιο συγγραφικό έργο, κυρίως αστυνομικού περιεχομένου, καθώς υπήρξε μια περίοδο διευθυντής της θρυλικής «Μάσκας» του Απόστολου Μαγγανάρη και...
Λογοτεχνία γένους… θηλυκού
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Τρεις «ανορθόδοξοι» συγγραφείς
Ο Γιάννης Βασιλακάκος είναι ένας από τους Ελληνες πνευματικούς ανθρώπους της διασποράς (Αυστραλία), με ισχυρούς δεσμούς με την Ελλάδα. Με πλούσιο βιογραφικό: μάστερ και διδακτορικό στη Νεοελληνική Λογοτεχνία...
Τρεις «ανορθόδοξοι» συγγραφείς
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Αθεος, πορνογράφος, αναρχικός…
Λόγος σήμερα για τον συγγραφέα Ηλία Πετρόπουλο, που έφυγε από τη ζωή πριν από 15 χρόνια –3 Σεπτεμβρίου 2003, στα 75 του, στο Παρίσι όπου ζούσε τα τελευταία 29 χρόνια. Και καθώς δεν είχε σε εκτίμηση το άψυχο...
Αθεος, πορνογράφος, αναρχικός…
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Aφορισμός ως εκδήλωση… αγάπης
…«έστω τρέμων και στένων επί της γης ως ο Κάιν, κληρονομισάτω την λέπραν του Γιεζή, και την αγχόνην του Ιούδα»… Από το ανατριχιαστικό (παραληρηματικό και εν πολλοίς ακαταλαβίστικο) αφοριστικό (το 1856) της...
Aφορισμός ως εκδήλωση… αγάπης
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Το βιβλίο στο… απόσπασμα
Συνηθισμένη, σε κεντρικές πλατείες και δρόμους, η εικόνα συσσωρευμένων βιβλίων που προσφέρονται σε δελεαστικές τιμές. Πρόκειται για στοκ που έχει ξεμείνει σε αποθήκες εκδοτών, ξεπούλημα από κληρονόμους, που...
Το βιβλίο στο… απόσπασμα
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Για ένα καθημερινό «Οχι»
Ο Αντώνης Σαμαράκης έφυγε από τη ζωή στις 8 Αυγούστου 2003, στα 84 του. Του «Λάθους» είχαν προηγηθεί οι –πολυδιαβασμένες επίσης– συλλογές διηγημάτων του «Ζητείται ελπίς» (1954), «Σήμα κινδύνου» (1959) και...
Για ένα καθημερινό «Οχι»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας