Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ζορζ Μουστακί, ο (και) Ελληνας

Μίκης Θεοδωράκης, Ζορζ Μουστακί - «Είμαστε δυο», στο ντοκιμαντέρ του Ροβήρου Μανθούλη

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ζορζ Μουστακί, ο (και) Ελληνας

  • A-
  • A+
Ο τραγουδοποιός -και τραγουδιστής- που αγαπούσε την Ελλάδα

Ηταν γόνος πολυεθνικής, θα μπορούσαμε να πούμε, οικογένειας, αλλά ο ίδιος έδινε έμφαση στις ελληνικές του ρίζες, μολονότι δεν μιλούσε γρυ ελληνικά! Είναι ο διάσημος γαλλόφωνος τραγουδοποιός και τραγουδιστής Ζορζ Μουστακί, ο οποίος έφυγε από τη ζωή στις 23 Μαΐου 2013 (πριν από επτά χρόνια) στα 79 του, ένδοξος και αγαπητότατος και στο ελληνικό κοινό, δεδομένου ότι στο ρεπερτόριό του περιλάμβανε και ελληνικά άσματα.

Αντιχουντικός

Πριν συνεχίσω, να ομολογήσω ότι δεν ήξερα πώς ν’ αρχίσω το παρόν κείμενο, το ενδιαφέρον μου για το οποίο ξεκίνησε το βράδυ της 21ης Απριλίου, με την προβολή στο κανάλι της Βουλής του μικρού μήκους ντοκιμαντέρ του Ροβήρου Μανθούλη «Είμαστε δυο», από το γνωστό αντιδικτατορικό τραγούδι του Μίκη Θεοδωράκη (οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να το αναζητήσουν στο youtube). Εκεί, εν έτει 1970, ο συνθέτης, εκτός Ελλάδος πλέον, «δίδασκε» στον τραγουδιστή (ο ίδιος στο πιάνο, ο Μουστακί στην κιθάρα) το εν λόγω τραγούδι, που περιέλαβε λίγο αργότερα σε προσωπικό του δίσκο (στα γαλλικά, εννοείται) και το έκανε πασίγνωστο διεθνώς. Ο Θεοδωράκης προσπάθησε, στην ίδια συνάντηση, να τον μυήσει σ’ ένα ακόμη από την ίδια ενότητα, «Το τραγούδι του Αντρέα», αλλά προφανώς δεν τους βγήκε.

Η ελληνική ωστόσο σχέση του Μουστακί με το τραγούδι δεν σταματάει εκεί. Το ρεπερτόριό του περιείχε έκτοτε και άλλα, όπως τον «Μέτοικο» και το «Μεσόγειος», που έχουν κυκλοφορήσει και στα ελληνικά σε στίχους του Δημήτρη Χριστοδούλου, από τη Μελίνα, τον Νταλάρα (που έχει τραγουδήσει τον «Μέτοικο» και με τον Μουστακί), τη Μοσχολιού, τον Καλογιάννη. Οπως και τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι.

Γνώρισα τον Μουστακί στο πλαίσιο μιας συναυλίας στο Παρίσι, αφιερωμένης στην Κύπρο, Μάρτιο του 1993, στην οποία συμμετείχε μαζί με Γιώργο Νταλάρα, Δήμητρα Γαλάνη και τους αδελφούς Κατσιμίχα. Εκεί, σε κάποιο διάλειμμα, δήλωσα την επιθυμία μου να του πάρω συνέντευξη. Δέχτηκε, «αλλά όταν βρεθεί ο κατάλληλος χρόνος» - που δεν βρέθηκε…

Και ολίγα τινά σχετικά με τις «ελληνικές ρίζες» του Μουστακί, ο οποίος, κατά δική του δήλωση: «Εχω γεννηθεί στην Αλεξάνδρεια κι έτσι έχω μια ιδιαίτερη ευαισθησία σε ό,τι ελληνικό έσπειραν ή έφεραν οι Πτολεμαίοι στη γενέτειρά μου. Είμαι Ελληνας από πατέρα, μητέρα και παππού, με ρίζες στη Μικρά Ασία, στα Ιωάννινα, τη Ζάκυνθο και την Κέρκυρα. (…) Οι πρόγονοί μου μιλούσαν όλοι ελληνικά». Στο σπίτι πάντως μιλούσαν ιταλικά και στις συναναστροφές τους με τους ντόπιους αραβικά!

Πολυτάλαντος

Παρακολουθώντας ωστόσο μαθήματα σε γαλλικό σχολείο, έμαθε γαλλικά και αποφάσισε να ζήσει στη Γαλλία. Το 1951 έμενε στο σπίτι μιας αδελφής του, η οποία είχε παντρευτεί Γάλλο βιβλιοπώλη (βιβλιοπωλείο είχε κι ο πατέρας του στην Αλεξάνδρεια). Τα πρωινά πλανόδιος βιβλιοπώλης, το βράδυ σε πιάνο-μπαρ, δεδομένου ότι αξιοποιούσε την τάση του στη μουσική. Ηδη είχε αλλάξει το μικρό του όνομα από Γιουσέφ σε Ζορζ, από θαυμασμό στον Γάλλο τραγουδοποιό Ζορζ Μπρασέν. Παντρεύτηκε σε νεαρή ηλικία, αλλά δεν φαίνεται να χώρισε, μολονότι δεν υπήρξε υπόδειγμα παραδοσιακού συζύγου.

Το 1958 γνωρίζεται με την Εντίθ Πιαφ, η οποία είχε εντυπωσιαστεί με τις μουσικές του. Της γράφει τραγούδια -μεταξύ των οποίων και το πασίγνωστο «Μιλόρντ»-, όπως και σε άλλους τραγουδιστές: Δαλιδά, Φρανσουάζ Αρντί, Μπαρμπαρά, Ιβ Μοντάν κ.ά., καθώς και για τον εαυτό του - περί τα 300 συνολικά, ενώ διέπρεπε και σε άλλα συναφή - ως ζωγράφος, σεναριογράφος, συγγραφέας τεσσάρων βιβλίων, τρία από τα οποία έχουν βγει και στα ελληνικά.

Το 1966 επισκέπτεται την Ελλάδα. Ταξιδεύει σε πολλά μέρη και γνωρίζεται με τη Μελίνα, με την οποία κρατά διαχρονική σχέση αλληλοεκτίμησης.

Εφυγε από τη ζωή τρία χρόνια μετά από μια τελευταία του συναυλία στη Βαρκελώνη, νικημένος από πάθηση στο αναπνευστικό. «Εζησα επί 40 χρόνια μαγικά πράγματα», είχε πει λίγους μήνες πριν. Και ο Γιώργος Νταλάρας, με τον οποίο διατηρούσε φιλική σχέση: «Καλό ταξίδι. Εφυγε ήσυχα και διακριτικά όπως ζούσε, όπως δούλευε, όπως ερωτευόταν, όπως αγαπούσε».

Στο πλαίσιο​​​​​​

Κάθε μέρα κάνω μια μικρή διαδρομή ώς το περίπτερο της γειτονιάς να πάρω την εφημερίδα. Που ευτυχώς υπάρχουν και αυτά, ειδικότερα για τους καπνιστές, επειδή η εφημερίδα κόβεται -κακώς- αλλά το τσιγάρο, απ’ ό,τι γνωρίζω, δεν, μολονότι δεν είμαι καπνιστής (κι έχω στερηθεί τη σχετική εξάρτηση ή απόλαυση). Ενίοτε συνδυάζω την αγορά της εφημερίδας με τον περίπατο, ως μικρή απόδραση από την κλεισούρα που επιβλήθηκε άνωθεν λόγω ιού - για το καλό μας…

Η εφημερίδα είναι απαραίτητη, όχι μόνο επειδή εξακολουθώ να γράφω κι ελόγου μου -και συμβαίνει να έχω περισσότερο εμπιστοσύνη σε ό,τι γράφεται- αλλά, κυρίως, επειδή αναζητώ την άλλη άποψη, καθώς δεν βολεύομαι με αυτή που πλασάρουν τα όργανα της όποιας εξουσίας - ειδικότερα τα ηλεκτρονικά, που για πολύ κόσμο αποτελούν το μοναδικό μέσον πληροφόρησης. Την άποψη που δεινοπαθεί από τα κυρίαρχα μέσα τα οποία έχουν περάσει στα χέρια επιχειρηματιών. Που αν μιλάμε για δημοκρατία, επιβάλλεται όχι μόνο να εκφράζεται αλλά και να ενισχύεται.

Κατά τα άλλα, παραμένει μετέωρο το ερώτημα: Πόσο θα μας ταλανίσει ακόμα ο ιός και συνακόλουθα τα μέτρα αντιμετώπισής του, που πληρώνουμε ήδη, και τι επιφυλάσσεται, όταν θα βγει ο χοντρός λογαριασμός. Ευπρόσδεκτο βέβαια το κυβερνητικό χαρτζιλίκι σε κάποιους πάσχοντες, το οποίο απλά ωστόσο σημαίνει μικρή παράταση ζωής. Eν τω μεταξύ, ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε μερικά χαλαρωτικά (ειδικότερα όσον αφορά την κλεισούρα – μουλιάσαμε πια κοντά δυο μήνες), αλλά αυτό που μετράει είναι η αποτελεσματικότητά τους, καθώς, όπως άλλωστε τονίστηκε, όλα εξαρτώνται από τη συμπεριφορά των έγκλειστων…

ΚΑΙ… Πρωτομαγιά κι αυτή…

[email protected]

ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Της μετανάστευσης τα βάσανα
«Λες και ήταν χτες», που λέει το γνωστό τραγουδάκι. Και όμως πάνε πενήντα χρόνια από τότε που ο Φώντας Λάδης, νεοσσός τότε δημοσιογράφος στην εφημερίδα «Δημοκρατική Αλλαγή», συν ποιητής με ποιήματα που είχαν...
Της μετανάστευσης τα βάσανα
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
«Δεν θέλω τη συμπόνια κανενός»…
Είχαμε πρωτογνωριστεί για ένα πορτρέτο του στην τηλεοπτική εκπομπή «Παρασκήνιο» (Νοέμβριος 1977), γεγονός που στην αρχή είχε δεχτεί με επιφύλαξη επειδή πίστευε ότι ήταν από τους απαγορευμένους.
«Δεν θέλω τη συμπόνια κανενός»…
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Τραγουδώντας τον έρωτα
Είναι ο Λευτέρης Παπαδόπουλος και είναι απόσπασμα από συνέντευξη που του είχα πάρει για την «Ελευθεροτυπία», επ’ ευκαιρία της κυκλοφορίας μιας μεταγραφής από τον ίδιο του ερωτικού ποιήματος της Παλαιάς...
Τραγουδώντας τον έρωτα
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Ασπρα κόκκινα κίτρινα μπλε…
Ενας καλαίσθητος τόμος 450 σελίδων με τίτλο «Τα τραγούδια του Λογό», γεμάτος με στίχους τραγουδιών του Γιάννη Λογοθέτη. Που δεν έχει διαπρέψει μόνο ως στιχουργός, αλλά και ως συνθέτης και, άμα λάχει,...
Ασπρα κόκκινα κίτρινα μπλε…
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Χαιρετισμός στον Πέτρο Πανδή
Τον άκουσα να τραγουδάει για πρώτη φορά, εκεί στα ξένα, στα χρόνια της δικτατορίας. Ηταν τότε που ο Μίκης Θεοδωράκης βγήκε από την Ελλάδα (καθώς η χούντα εκτίμησε ότι έξω θα ήταν λιγότερο επικίνδυνος) και είχε...
Χαιρετισμός στον Πέτρο Πανδή
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Ο Λουκιανός των πάντων
​«Ψυχραιμία παιδιά!» συνιστούσε ο Λουκιανός Κηλαηδόνης με τον δίσκο που κυκλοφόρησε το 1979 με αυτό τον –διαχρονικό τίτλο. Κι αυτός ήταν ο λόγος για τη συνέντευξη που του είχα πάρει τότε για την...
Ο Λουκιανός των πάντων

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας