Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Aυτός που ήταν όλα
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Aυτός που ήταν όλα

  • A-
  • A+
Πενήντα χρόνια από τον τραγικό θάνατο του Γιάννη Χρήστου.

Είχα γνωρίσει τον Γιάννη Χρήστου (δηλαδή απλώς τον είδα, γιατί εκεί έμεινε το πράγμα) σε μια συνέντευξη Τύπου του Κάρολου Κουν για τους «Βατράχους» που θα παρουσίαζε το Θέατρο Τέχνης το επικείμενο καλοκαίρι του 1966 στο Ηρώδειο, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, σε μουσική Χρήστου. Εντυπωσιακός ως παρουσία, λιγομίλητος, οχυρωμένος πίσω από σκούρα γυαλιά. Είχε προηγηθεί έναν χρόνο πριν συνεργασία Κουν-Χρήστου, στην κλασική πλέον παράσταση των «Περσών» του Αισχύλου, που παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Παγκόσμιου Θεάτρου στο Λονδίνο, αποσπώντας θριαμβικά σχόλια.

Μεταφέρω από το λεύκωμα «Θέατρο Τέχνης 1942-1972»: Spectator: «Η μουσική του Γιάννη Χρήστου ήταν καταπληκτική». Γιώργος Λεωτσάκος: «Μια από τις μεγαλύτερες στιγμές του Γιάννη Χρήστου, σε μια μεγάλη στιγμή του παγκόσμιου θεάτρου». Ακολούθησε μια τρίτη συνεργασία Κουν-Χρήστου το 1969 στον «Οιδίποδα Τύραννο» του Σοφοκλή – κι αυτό στο Φεστιβάλ του Λονδίνου, με ανάλογη επιτυχία.

Το δυστύχημα

Και φτάνουμε στη νύχτα της 7ης προς την 8η Ιανουαρίου 1970 (πριν από 50 χρόνια), όπου ο Γιάννης Χρήστου επέστρεφε εποχούμενος στο σπίτι του, έπειτα από γιορταστική έξοδο για την ονομαστική του εορτή. Μαζί του στο αυτοκίνητο-βαν, που οδηγούσε η σύζυγος του Χρήστου, δύο φιλικά τους ζευγάρια: ο ζωγράφος Γρηγόρης Σεμιτέκολο με τη σύζυγό του, την πιανίστρια Νέλλη Σεμιτέκολο, και ο μουσικολόγος και συνθέτης Στέφανος Βασιλειάδης, επίσης με τη σύζυγό του.

Κι εκεί, στη λεωφόρο Μεσογείων, στο σημείο περίπου όπου βρίσκεται σήμερα το Νοσοκομείο «Ερρίκος Ντυνάν», το αυτοκίνητο κάνει ξαφνικά ένα πατινάρισμα, χτυπάει σ’ έναν στύλο και ανατρέπεται, με αποτέλεσμα να ανασυρθούν νεκροί ο Χρήστου και η σύζυγος του Βασιλειάδη.

Οι άλλοι τέσσερις γλίτωσαν με τραύματα – πιο σοβαρά η σύζυγος του Χρήστου, που πέθανε είκοσι ημέρες αργότερα. Κατά τραγική σύμπτωση, η 8η Ιανουαρίου ήταν και η μέρα των γενεθλίων του Χρήστου – συμπλήρωνε τα 44 χρόνια του. Με τον θάνατό του η Ελλάδα και η Ευρώπη έχαναν έναν από τους πλέον προικισμένους, πρωτοποριακούς και πολλά υποσχόμενους συνθέτες.

Τα δύο προαναφερόμενα ζευγάρια δεν ήταν απλοί φίλοι, αλλά και συνεργάτες. Ο Βασιλειάδης ήταν μελετητής του έργου του Χρήστου, η Σεμιτέκολο είχε ερμηνεύσει έργα του, ενώ ο Γρηγόρης Σεμιτέκολο ήταν περφόρμερ στην παρουσίαση ενός από το πιο γνωστά έργα του Χρήστου, του «Πιανίστα».

Επιπλέον, για τον τελευταίο, ο Χρήστου είχε έναν ρόλο στην όπερά του «Ορέστεια», που είχε προγραμματιστεί να παρουσιαστεί, σε παγκόσμια πρεμιέρα, στο Λονδίνο το 1970, αλλά δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει. Και δεν ήταν το μόνο που δεν πρόλαβε…

Τα σχετικά στοιχεία είχε την καλοσύνη να μου δώσει η Νέλλη Σεμιτέκολο για ένα ανάλογο κείμενο πριν από δέκα χρόνια στην «Ελευθεροτυπία», στα 40 χρόνια από τον θάνατο του Χρήστου. Κι ας προσθέσω ότι έκτοτε έχουν φύγει από τη ζωή ο Στέφανος Βασιλειάδης (το 2004) και ο Γρηγόρης Σεμιτέκολο (το 2014).

Γόνος εύπορης οικογένειας, ο Γιάννης Χρήστου γεννήθηκε στις 8 Ιανουαρίου 1926 στη συνοικία Ηλιούπολη του Καΐρου. Σπούδασε σε αγγλικό σχολείο στην Αλεξάνδρεια και άρχισε να συνθέτει από πολύ μικρός. Στη συνέχεια, σπουδές φιλοσοφίας στο Λονδίνο, ενορχήστρωσης στη Ρώμη, αλλά και ψυχανάλυσης στη Ζυρίχη με τον Καρλ Γιουνγκ – το τελευταίο με προτροπή του αδελφού του Ευάγγελου (που πήγε κι αυτός από τροχαίο το 1956, στα 34 του).

Το έργο του

Το 1951 επέστρεψε στην Αλεξάνδρεια και το 1956 παντρεύτηκε τη ζωγράφο Θηρεσία Χωρέμη, με την οποία απέκτησε τρία παιδιά – δύο κορίτσια κι ένα αγόρι. Το 1960 μετακόμισε στη Ρόδο, για να μετακινηθεί τα τελευταία χρόνια στην Αθήνα.

Παρά τον πρόωρο θάνατό του, ο Χρήστου άφησε σημαντικό έργο. Ενδεικτικά μερικοί τίτλοι: Μουσική του φοίνικα. Λατινική λειτουργία, Οι ψαλμοί του Δαβίδ, Η σύλληψη της Αγίας Αννης, Εξι τραγούδια σε ποίηση Τ.Σ. Ελιοτ, Πύρινες γλώσσες, Ο πιανίστας, Η κυρία με τη στρυχνίνη.

«Η μουσική του Χρήστου τα περιέχει όλα: μύθο, θρύλο, έκσταση, μυστικισμό», λέει η Νέλλη Σεμιτέκολο. «Η δημιουργία του έχει σταθερές φιλοσοφικές βάσεις, καθώς πίστευε ότι τέχνη δημιουργεί κανείς μέσα από εσωτερική αναγκαιότητα. Δεν ξέρω αν η μουσική του είναι εύληπτη. Σίγουρα όμως είναι συναρπαστική. Με αυτή την έννοια δεν είμαι σίγουρη αν ο μέσος θεατής μπορεί να την καταλάβει. Δεν έχω όμως αμφιβολία ότι θα τη νιώσει βαθιά».

Στο πλαίσιο

Τέλος του χρόνου, αρχή ενός άλλου, και οι συνάδελφοι του πολιτιστικού έκαναν, ως είθισται, το περασμένο Σάββατο τον απολογισμό. Οπου, όπως καταφαίνεται, διέπρεψαν και πάλι καλλιτέχνες που δοκιμάστηκαν και διακρίθηκαν στα ξένα (Γιώργος Λάνθιμος, Δημήτρης Παπαϊωάνου). Στα ημέτερα εδάφη σημαντικές θεατρικές παραστάσεις (ειδικότερα στην περιφέρεια) καλά βιβλία – ενώ υπήρξαν και αξιοθέατα εισαγόμενα. Για ελληνικό σινεμά δεν συζητάμε – έχει πεθάνει προ πολλού. Οπως, και γενικότερα, το πάλαι ποτέ ένδοξο ευρωπαϊκό. Τα ισοπέδωσε όλα το αμερικανικό.

Το υπουργείο Πολιτισμού πάντως ανακήρυξε το 2020 έτος αφιερωμένο –οφειλόμενο χρέος– στη Μελίνα και στον Αντώνη Σαμαράκη –εκατό χρόνια από τη γέννησή τους– με σειρά εκδηλώσεων, που αναμένουμε να τις δούμε να πραγματοποιούνται.

Εν τω μεταξύ η κυβέρνηση απέσυρε την απόφαση για την οικονομική ενίσχυση των εφημερίδων. Οπου, κοντά σ’ αυτές που έχουν πραγματικά ανάγκη, χώρεσαν και κάποιες όνομα και μη... Το θέμα όμως δεν είναι αν πρέπει να ενισχυθεί από την πολιτεία ο έντυπος λόγος, αλλά πώς θα ξανα-αποκτηθούν αναγνώστες και, κυρίως, πώς οι νέοι, που έχουν ζαβλακωθεί με τα ηλεκτρονικά, θ’ αναζητήσουν τη σωστή έντυπη ενημέρωση – την ενημέρωση που επιτρέπει να σκεφτείς. Και ακόμα, πότε επιτέλους το Συμβούλιο της Επικρατείας θα κοινοποιήσει την απόφαση για το 2% που αρνούνται να καταβάλουν οι επιχειρηματίες των ΜΜΕ.

Στις απώλειες των τελευταίων ημερών, ο θάνατος του Θάνου Μικρούτσικου, ενός από τους πιο σημαντικούς συνθέτες (που τίμησε αρκούντως η εφημερίδα μας), και της Τερψιχόρης Παπαστεφάνου – ιέρειας της χορωδιακής μουσικής.

ΚΑΙ… Τύφλα να ’χει ο καλύτερος συνήγορος υπεράσπισης…

 

ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Απαξιώνοντας τα Επιδαύρια
Τώρα που τελειώνουν στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου οι παραστάσεις –με τα συν και τα πλην που εισέπραξαν– ας δούμε τι έγραφε πριν από 31 χρόνια ένας άνθρωπος που χρόνια θήτευσε στο κλασικό, αλλά και στο...
Απαξιώνοντας τα Επιδαύρια
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
«Αποφασίζομεν και διατάσσομεν»…
Μεταξύ των πρώτων εφτά χιλιάδων που συνελήφθησαν τη νύχτα της 20ής Απριλίου ήταν αρκετοί πνευματικοί άνθρωποι και καλλιτέχνες –μερικοί μάλιστα προχωρημένης ηλικίας όπως ο ποιητής Βασίλης Ρώτας και ο ηθοποιός...
«Αποφασίζομεν και διατάσσομεν»…
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Ο αρχιερέας της θεατρικής τέχνης
Αιμίλιος Βεάκης: 88 φορές βασιλιάς Λιρ. «Αυτός ο Ρωμιός είναι ο Λιρ», είχε αποφανθεί ο μεγάλος σεξπιρικός, ηθοποιός Λόρενς Ολιβιέ, βλέποντας μια φωτογραφία του Αιμίλιου Βεάκη στον ρόλο του σεξπιρικού ήρωα. Και...
Ο αρχιερέας της θεατρικής τέχνης
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Θεατρίνος σημαίνει…
Υπολόγιζα πως θα έβρισκα την Καλή Καλό, μία από τις δόξες του θεάτρου, συγχισμένη, όπως την άκουσα στο τηλέφωνο. Στη συνάντησή μας όμως ήταν ήρεμη και ευχάριστη. Και στην ερώτηση πώς τη βρίσκω: «Μια γηραιά...
Θεατρίνος σημαίνει…
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Μια γυναίκα - μια ηθοποιός με δίψα ζωής
Πρωταγωνίστρια στα καλύτερά της η Λήδα Τασοπούλου, με την επιβλητική παρουσία και την άψογη άρθρωση – στα 42 της τότε. Δέκα χρόνια αργότερα, 12 Σεπτεμβρίου (σαν σήμερα) 2005, έφευγε από τη ζωή, στα 52 της,...
Μια γυναίκα - μια ηθοποιός με δίψα ζωής
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Μιλάμε για κωμικούς…
Ο Βασίλης Λογοθετίδης, πέθανε στις 20 Φεβρουαρίου 1960 (πριν από 60 χρόνια) στα 62 του, και ο Βασίλης Αυλωνίτης, 10 Μαρτίου 1970 (πριν από 50 χρόνια) στα 66 του.
Μιλάμε για κωμικούς…

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας