Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μια γυναίκα κόντρα στον Σουλεϊμάν

Εικόνα από την αφίσα για την Αγία Φιλοθέη

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μια γυναίκα κόντρα στον Σουλεϊμάν

  • A-
  • A+
Το ντοκιμαντέρ της Μαίρης Χατζημιχάλη-Παπαλιού για την Αγία Φιλοθέη.

Πλήθη το απόβραδο της περασμένης Κυριακής στον κινηματογράφο «Αστορ» της οδού Σταδίου, για την προβολή του ντοκιμαντέρ της Μαίρης Χατζημιχάλη-Παπαλιού «Φιλοθέη, η Αγία των Αθηνών». Είχε ήδη συμμετάσχει στο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης και επαναλαμβανόταν στις αθηναϊκές «Νύχτες Πρεμιέρας», που ολοκληρώνονταν εκείνο το βράδυ.

Τελικά, όσοι δεν βρήκαν θέσεις βολεύτηκαν στα σκαλάκια της αίθουσας, ενώ κάποιοι αποχώρησαν. «Ο,τι έχω να πω, το λέει η ίδια η ταινία», είπε η δημιουργός της, όταν της ζητήθηκαν δυο κουβέντες. Η οποία ταινία, που προβλήθηκε στη συνέχεια, άφησε άριστες εντυπώσεις, που δηλώθηκαν και με τα θερμά χειροκροτήματα των θεατών. Η ταινία θα συνεχίσει τη φεστιβαλική πορεία της με συμμετοχές σε διοργανώσεις τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Αμερική.

Το έργο της

Πρόκειται για ένα δραματικοποιημένο ντοκιμαντέρ για τη ζωή και τη δράση της Αγίας Φιλοθέης, που συνδέεται με την ιστορία της Αθήνας. Και, παρά τη σπουδαιότητά της, δεν είναι γνωστή. Σύμφωνα με σχετικό βιογραφικό, τον 16ο αιώνα, στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, μια γυναίκα υψώνει το ανάστημά της στον Σουλεϊμάν τον Μεγαλοπρεπή. Ελευθερώνει άντρες και γυναίκες από τα σκλαβοπάζαρα, ιδρύει το πρώτο στην Ελλάδα και την Ευρώπη σχολείο γυναικών, χτίζει νοσοκομεία, όπου νοσηλεύονται δωρεάν Ελληνες, Τούρκοι και Φράγκοι, προσφέρει καταφύγιο σε κακοποιημένες ή έγκυες, έκθετες σε λιθοβολισμό. Οι κατακτητές και το κατεστημένο θα τη φυλακίσουν και θα βρει μαρτυρικό θάνατο το 1550 (και ούτω πώς, προφανώς, ανακηρύχθηκε αγία).

Η δημιουργός του ντοκιμαντέρ Μαίρη Χατζημιχάλη-Παπαλιού

«Με συγκλόνισε το ότι αγνοείται από πολλούς αυτό το κομμάτι της ιστορίας της Αθήνας, που συνδέεται άμεσα με τη ζωή και τη δράση της Αγίας Φιλοθέης», λέει η Μαίρη Χατζημιχάλη-Παπαλιού, «οπότε αποφάσισα να τη φέρω στο φως. Οι προσωπικές, ηθικές και κοινωνικές αξίες ξεπερνούν τα στερεότυπα και τις προκαταλήψεις της εποχής της. Είπε ένα μεγάλο “όχι”, προκαλώντας κοινωνική ανατροπή απέναντι στην οθωμανική εξουσία. Πρόβαλε αντίσταση, έδωσε το στίγμα της και στο τέλος μαρτύρησε».

Διασώζεται, άραγε, σήμερα κάτι από εκείνα που είχε κάνει η Φιλοθέη; «Δυστυχώς δεν έχει διασωθεί κανένας από τους χώρους που είχε δημιουργήσει», απαντάει η δημιουργός της ταινίας – «ούτε καν το μοναστήρι που είχε χτίσει στους πρόποδες της Ακρόπολης. Το μόνο που έχει διατηρηθεί είναι το πατρικό της σπίτι, το οποίο πρόσφατα ανακαινίστηκε, καθώς και κάποια μετόχια. Δυστυχώς οι νεότεροι Ελληνες δεν σεβάστηκαν την κληρονομιά αυτών των ανθρώπων».

Οσον αφορά τη δράση της Φιλοθέης: «Αποτελεί έμπνευση για το σήμερα, στο να συνεχίζουμε τους αγώνες. Ως δημιουργός είναι σημαντικό οι ταινίες να μη σταματούν στη μεγάλη οθόνη, αλλά να ξεκινούν έναν διάλογο με το κοινό και να αποτελούν απαρχή για δράση. Η ιστορία της Αγίας Φιλοθέης και οι αγώνες της αντανακλούν αξίες για τις οποίες αγωνίζεται η UNESCO, που υποστήριξε την ταινία».

Εργο μνήμης

Και, γενικότερα, όσον αφορά τις επιλογές της: «Από το κοινωνικοπολιτικό ντοκιμαντέρ της δεκαετίας του 1970, ασχολήθηκα στη συνέχεια κυρίως με το ιστορικό ντοκιμαντέρ, χωρίς να περιοριστώ σε αυτό. Η ποικιλία των θεμάτων των ταινιών μου αναφέρεται στην ιστορική πορεία ή καλύτερα στο συλλογικό ενδιαφέρον μιας εποχής, αλλά και στην αυτογνωσία μου. Το νήμα που ενώνει όλες αυτές τις ταινίες είναι η αγάπη για τη ζωή, που συχνά εκφράζεται σαν διαμαρτυρία για την κοινωνική συνθήκη, για τη γυναικεία καταπίεση, για την ιστορική μνήμη που απειλείται. Ο άνθρωπος δίχως μνήμη είναι άνθρωπος δίχως ταυτότητα. Η προσωπική μνήμη είναι εξίσου σημαντική με τη συλλογική. Μέσα από αυτήν ίσως μπορούμε να εξηγήσουμε το ιστορικό μας παρόν. Δεν είμαστε μόνοι. Υπάρχει το παρελθόν όσων αγωνίστηκαν για την ελευθερία, το ωραίο και τον άνθρωπο».

Και σαν κατακλείδα: «Με τις ταινίες μου θέτω ερωτήματα σχετικά με μένα και την πραγματικότητα, με μένα και τον άλλον, με μένα και τη ματαιότητα ή την ελπίδα. Αν ασχολούμαι με τη δημιουργία ντοκιμαντέρ, είναι επειδή αγαπώ αυτό που βλέπω και θέλω να το μοιραστώ με τους άλλους, ανοίγοντας έναν διάλογο».

Στο πλαίσιο

Mια και ο λόγος παραδίπλα για τη Μαίρη Χατζημιχάλη-Παπαλιού, ν’ αναφερθώ και στον σύζυγό της, τον Γιώργο Παπαλιό, καθώς αμφότεροι, σε δύσκολους καιρούς, όταν το κράτος αδιαφορούσε για την τέχνη του κινηματογράφου, παρήγαγαν τις πρώτες ταινίες του Θόδωρου Αγγελόπουλου, του Νίκου Παναγιωτόπουλου και άλλων νέων σκηνοθετών. Ταινίες που αποτέλεσαν την απαρχή του Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου. Κι ας προστεθεί ότι «Ο θίασος» επελέγη από τη Διεθνή Ενωση Κριτικών (FIPRESCI) 40ή ταινία στην ιστορία του παγκόσμιου κινηματογράφου.

Ο Γιώργος Παπαλιός διετέλεσε, όπως είναι γνωστό, επί 7 χρόνια (2006-2013) και πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου. Κατά τη θητεία του χρηματοδοτήθηκαν πάνω από 100 μεγάλου μήκους ταινίες δημιουργών όπως ο Γιώργος Λάνθιμος, η Αθηνά Τσαγγάρη, ο Πάνος Κούτρας, ο Αλέξης Αλεξίου, ο Σύλλας Τζουμέρκας και άλλοι, οι οποίες διακρίθηκαν και σε ξένα φεστιβάλ.

Και ολίγα για τη Μαίρη Χατζημιχάλη-Παπαλιού (που δεν χώρεσαν παραδίπλα), η οποία ως παραγωγός και σκηνοθέτις έχει γυρίσει πολλά ντοκιμαντέρ, αρχής γενομένης το 1976 με τον πολυβραβευμένο «Αγώνα των τυφλών». Ντοκιμαντέρ που έχουν προβληθεί σε διεθνή φεστιβάλ και μουσεία, έχουν μεταδοθεί από διεθνή τηλεοπτικά κανάλια και βρίσκονται σε βιβλιοθήκες πανεπιστημίων σε Αμερική και Ευρώπη. Εχει βραβευτεί από την Ακαδημία Αθηνών, τη Διεθνή Ομοσπονδία Κριτικών κ.ά. Είναι μέλος της Ελληνικής Επιτροπής για την UNESCO, ενώ διετέλεσε καλλιτεχνική διευθύντρια του Διεθνούς Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ με θέμα την Αναπηρία.

ΚΑΙ… Λειτουργικά αναλφάβητοι οι μισοί μαθητές Λυκείου, αποφάνθηκε η Ανεξάρτητη Αρχή Διδασκαλίας στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Τoυλάχιστον δεν υπάρχει περίπτωση να τους χάσουμε στα ξένα.

 

ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Ενας γνωστός – άγνωστος
Ο Μιχάλης Νικολινάκος του κινηματογράφου και της ζωγραφικής, μια από τις πιο ανδροπρεπείς, αξιοπρεπείς κι ευγενικές φιγούρες που, για το ευρύ κοινό, καταγράφηκαν στην κινηματογραφική οθόνη, στις 35 ταινίες...
Ενας γνωστός – άγνωστος
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Πρόλαβε ο... Τορνατόρε
Θα ήταν μια ταινία του Παντελή Βούλγαρη για ένα παιδί που παθιαζόταν βλέποντας ελληνικές ταινίες και αστέρες του σινεμά. Το σενάριο ήταν έτοιμο –τον πρόλαβε όμως ο Ιταλός σκηνοθέτης Τζουζέπε Τορνατόρε. Ηρωας...
Πρόλαβε ο... Τορνατόρε
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
«Συνοικία το όνειρο» - η περιπέτεια μιας ταινίας
Πριν από σχεδόν δύο μήνες (6-7 Αυγούστου) έγραφα για την ταινία-σταθμό στον ελληνικό κινηματογράφο «Ο Δράκος» του Νίκου Κούνδουρου (1956). Και ιδού πέντε χρόνια αργότερα (1961, πριν από 55 χρόνια) μια άλλη...
«Συνοικία το όνειρο» - η περιπέτεια μιας ταινίας
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Οταν οι γκάνγκστερ ήταν κινηματογραφικοί
Στον Τζέιμς Κάγκνεϊ λέω ν’ αναφερθώ σήμερα, έναν εν πολλοίς ξεχασμένο Χολιγουντιανό ηθοποιό, από τους πιο δημοφιλείς – ειδικότερα τις δεκαετίες του ’40 και του ’50, τότε που το σινεμά ήταν από τις πιο προσιτές...
Οταν οι γκάνγκστερ ήταν κινηματογραφικοί
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Πήγε εκεί όπου ήταν αδύνατο να πάει…
Η αίθουσα προβολών της Ταινιοθήκης της Ελλάδος στάθηκε, πριν από λίγα βράδια, μικρή για να χωρέσει τα πλήθη που συνέρρευσαν για την παρουσίαση του βιβλίου του Κώστα Γαβρά «Αυτοβιογραφία», ο κύριος τίτλος – και...
Πήγε εκεί όπου ήταν αδύνατο να πάει…
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Και ο κόσμος να σπαράζει στο κλάμα…
Η Ταινιοθήκη της Ελλάδος, διά της προέδρου της, Μαρίας Κομνηνού, και σε συνεργασία με το Φεστιβάλ Αθηνών, είχαν την καλή ιδέα να μεταβάλουν για ένα βράδυ το Ηρώδειο σε θερινό σινεμά. Ηταν το περασμένο Σάββατο...
Και ο κόσμος να σπαράζει στο κλάμα…

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας