Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Χαιρετισμός στον Πέτρο Πανδή

Ο Πέτρος Πανδής σε συναυλία του Μίκη Θεοδωράκη. Αύγουστος 1972, Μπουένος Αϊρες (Αργεντινή)

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Χαιρετισμός στον Πέτρο Πανδή

  • A-
  • A+
Τον τραγουδιστή (και) του Canto General.

Τον άκουσα να τραγουδάει για πρώτη φορά, εκεί στα ξένα, στα χρόνια της δικτατορίας. Ηταν τότε που ο Μίκης Θεοδωράκης βγήκε από την Ελλάδα (καθώς η χούντα εκτίμησε ότι έξω θα ήταν λιγότερο επικίνδυνος) και είχε αρχίσει την ανά τον κόσμο σειρά αντιδικτατορικών συναυλιών, με βασικούς ερμηνευτές τη Μαρία Φαραντούρη και τον Πέτρο Πανδή. Παλιά –αν και νεαρή– τραγουδίστρια η Φαραντούρη, νέος –και ηλικιακά– ο Πανδής. Κι ήταν τότε που είχε ξεχωρίσει όχι μόνο για τις ερμηνευτικές του ικανότητες αλλά και για την όλη σκηνική παρουσία του.

Κι ήταν μερικά χρόνια αργότερα, το 1981, τέτοιες μέρες, όταν πλέον είχε καταρρεύσει η δικτατορία, που ο Μίκης Θεοδωράκης είχε προσκληθεί από τον Φιντέλ Κάστρο για σειρά συναυλιών στην Κούβα, υπό τη διεύθυνση του συνθέτη, με το Canto General, σε ποίηση Πάμπλο Νερούδα. Βασικοί ερμηνευτές, η Φαραντούρη και ο Πανδής (έχω γράψει αρκετές φορές γι’ αυτές τις συναυλίες, ώστε περιττεύει να αναφερθώ κι εδώ).

Αυτό που έχω να προσθέσω είναι ότι εκεί πλέον αναγνώρισα έναν ώριμο Πανδή, του οποίου η φωνή είναι ταυτισμένη με το έργο αυτό του Θεοδωράκη, καθώς μετά τη χούντα παίχτηκε αρκετές φορές και στην Ελλάδα, ενώ έχει κυκλοφορήσει και σε διπλό δίσκο. Να θυμίσω λοιπόν ποιος ήταν ο Πανδής, γιατί έχουμε χαθεί τον τελευταίο καιρό, με στοιχεία κυρίως από ένα κείμενό μου -και με δικά του λόγια- στην «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία» (27 Μαρτίου 1986).

Kαθηγητής

Νέος της γενιάς του 1-1-4 ο Πανδής, με τους ενθουσιασμούς και τα οράματά της, δεν φανταζόταν ότι κάποτε θα γινόταν τραγουδιστής, καθώς άλλωστε ήταν καθηγητής της αγγλικής – και μάλιστα ως τραγουδιστής του Θεοδωράκη, του συνθέτη που έθρεψε τη γενιά του. Η ενασχόλησή του με το τραγούδι προέκυψε τυχαία, μια βραδιά του 1966, σε μια από τις φιλόξενες, από κάθε άποψη, μπουάτ της Πλάκας, που δεν ήταν μόνο χώροι ψυχαγωγίας, αλλά και αγωνιστικής έξαρσης.

Εκεί λοιπόν που σιγοτραγουδούσε με την παρέα του τον άκουσε ο Νότης Μαυρουδής που έπαιζε στο πάλκο, τον ξεχώρισε και τον πλησίασε: «Δεν έρχεσαι πάνω να πεις δύο τραγούδια μου που τα λες ωραία;». Δίστασε, αλλά ενέδωσε. Κι έτσι μπήκε στο τραγούδι, με δύο συνθέσεις του Μαυρουδή σε στίχους Γιάννη Κακουλίδη, που σύντομα βγήκαν σ’ έναν μικρό δίσκο: «Σ’ αυτή τη γη» και «Φέρτε γλυκό κρασί».

Με τον Μαυρουδή συνδέθηκε έκτοτε με βαθιά εκτίμηση και φιλία. Γύρισαν μαζί δυο-τρεις δίσκους, δώσανε και συναυλίες –εδώ και στο εξωτερικό–, έκαναν κι έναν μεγάλο δίσκο με το «Ασμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας» του Ελύτη, που απαγορεύτηκε από τη χούντα.

Ο Πανδής τραγουδάει για λίγο στην Πλάκα, αλλά η θαυμαστή σχέση με το κοινό έχει λόγω χούντας εκλείψει. Τον ίδιο καιρό κάνει και τη θητεία του στον στρατό κάτω από συνθήκες καθόλου ευχάριστες. Διδάσκει αγγλικά σε φροντιστήρια, αλλά ο τόπος δεν τον κρατάει. Ο Μαυρουδής έχει ήδη φύγει για το Μιλάνο. Επειτα από λίγο φεύγει κι αυτός για το Παρίσι. Εκεί συναντάει τυχαία τον Μίκη Θεοδωράκη.

Με τον Μίκη

Είμαστε στο 1971 και ο συνθέτης ετοιμάζεται για μεγάλη περιοδεία. Ο Αντώνης Καλογιάννης, με τον οποίο, πριν βγει από την Ελλάδα ο Θεοδωράκης, συνεργαζόταν η Μαρία Φαραντούρη σε σειρά συναυλιών στο εξωτερικό, έχει επιστρέψει στην Ελλάδα και ο Θεοδωράκης αναζητάει επειγόντως τραγουδιστή. Μαζί με άλλους σε ακρόαση και ο Πανδής. Εγκρίνεται και αρχίζουν από την Αυστραλία.

«Οπου πήγαμε με τον Μίκη η ανταπόκριση του κόσμου ήταν φοβερή. Και μέσα στη δικτατορία και μετά. Το έργο του έχει μια ποιότητα που της εξασφαλίζει τη γενική αποδοχή και τη διάρκεια», είχε πει στη συνέντευξη του 1986. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, συναυλίες με τον Θεοδωράκη, αλλά και με τον Μαυρουδή – και πάντα εκτός ξενυχτάδικων, που δεν του άρεσαν.

Και ας κλείσω προσθέτοντας ότι, εκτός των άλλων, η φωνή του Πανδή έχει συνδεθεί επίσης με τα έργα του Θεοδωράκη «Μπαλάντες», σε ποίηση Μανόλη Αναγνωστάκη, που ερμηνεύει με τη Μαργαρίτα Ζορμπαλά, καθώς και με τις «Αρκαδίες», που έγραψε όντας εξόριστος της χούντας στη Ζάτουνα.

*

Στο πλαίσιο

Εβδομάδα κι αυτή – εννοώ η περασμένη, που γιόρταζε και η Μεγαλόχαρη. Καταστροφικές φωτιές πέρσι στο Μάτι, εφέτος στην Εύβοια. Ευτυχώς χωρίς ανθρώπινα θύματα. Πρυτάνευσε η διάσωση ανθρώπινων ζωών. Αρκετοί αυτοί που υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν τα σπιτικά τους, μολονότι σπιτικό δεν είναι μόνο τα ντουβάρια, αλλά και ό,τι περιέχει σε μνήμες και αντικείμενα.

Κι αυτοί οι έρμοι –δικοί μας και αλλοδαποί– τουρίστες που εγκλωβίστηκαν στη Σαμοθράκη; Χάλασαν, λέει, τα δύο (επιδοτούμενα) πλοία που εκτελούσαν τα δρομολόγια κι άντε να βρεθούν λύσεις. Ωραία διαφήμιση… Ποιος φταίει για όλα αυτά; Μα ποιος άλλος από την προηγούμενη κυβέρνηση. Γι' αυτό χρειάζεται μια δεξιά, να βάλει τάξη…

Θαύματα από τη Μεγαλόχαρη δεν είχαμε. Οπως δεν είχαμε και το 1964, όταν ο τότε διάδοχος Κωνσταντίνος είχε προσκομίσει από την Τήνο την εικόνα της Παναγίας μήπως βάλει το χέρι της και σωθεί ο άρρωστος βασιλιάς Παύλος, αλλά δεν… Λίγες ημέρες αργότερα ο μεγαλειότατος απεβίωσε στα 53 του.

Το ίδιο συνέβη και το 1915, όταν (διαβάζω στο βιβλίο του Γιώργου Θ. Μαυρογορδάτου «Τα γράμματα στην Πάολα - Τι μας λένε για τον Κωνσταντίνο Α’», εκδ. Πατάκη) μετέφεραν από την Τήνο στην Αθήνα την εικόνα τις Παναγίας, μήπως η χάρη της θεραπεύσει τον άρρωστο βασιλιά Κωνσταντίνο (τον γνωστό αντίπαλο του Βενιζέλου, του οποίου το άγαλμα δεσπόζει έφιππο στην είσοδο του Πεδίου του Αρεως). Το μόνο που συνέβη ήταν να πάρει μια παράταση ζωής και να πεθάνει το 1923, στα 55 του.

ΚΑΙ… Επί κραταιάς Δεξιάς πάντως, για πρόσληψη ή απόλυση αρκούσε το «πιστοποιητικό κοινωνικών [δηλ. πολιτικών] φρονημάτων».

[email protected]

 

ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Με το μπουζούκι του Λάκη Καρνέζη
Εκατοντάδες συναυλίες εδώ και στο εξωτερικό, χιλιάδες νύχτες σε μαγαζιά -με τους επιφανέστερους καλλιτέχνες- άπειρες συμμετοχές σε δίσκους. Υπήρξε μαζί με τον Κώστα Παπαδόπουλο το ανεπανάληπτο δίδυμο των...
Με το μπουζούκι του Λάκη Καρνέζη
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
«Ομορφη πόλη, φωνές, μουσικές»…
Τραγούδια, γνωστά και αγαπημένα, του Γιάννη Θεοδωράκη, μελοποιημένα από τον αδελφό του, θα ερμηνεύσουν ο Γιώργος Νταλάρας και η Υακίνθη Λάγιου. Θα μιλήσουν ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Γιώργος Ρωμαίος και ο...
«Ομορφη πόλη, φωνές, μουσικές»…
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Της μετανάστευσης τα βάσανα
«Λες και ήταν χτες», που λέει το γνωστό τραγουδάκι. Και όμως πάνε πενήντα χρόνια από τότε που ο Φώντας Λάδης, νεοσσός τότε δημοσιογράφος στην εφημερίδα «Δημοκρατική Αλλαγή», συν ποιητής με ποιήματα που είχαν...
Της μετανάστευσης τα βάσανα
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Στον καιρό της «Ρωμιοσύνης» και του «Μαουτχάουζεν»
«Δεν έγραψα τα τραγούδια μου για έναν μόνο τραγουδιστή» έχει πει σε συνέντευξή του ο Μίκης Θεοδωράκης. Καλοδεχούμενα συνεπώς τα 4 CD που μοιράζει η «Εφημερίδα των Συντακτών» στους αναγνώστες της, με τις...
Στον καιρό της «Ρωμιοσύνης» και του «Μαουτχάουζεν»
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
«Συνάντηση» Λεοντή - Νεγρεπόντη
Στην εξορία ο Νεγρεπόντης δεν έμεινε ανενεργός –εξακολουθούσε να γράφει. Κι εκεί, το 1968, προέκυψε το ποιητικό του έργο «Φυλάττειν Θερμοπύλας», το οποίο τρία χρόνια αργότερα, το 1971, κυκλοφόρησε με εξώφυλλο...
«Συνάντηση» Λεοντή - Νεγρεπόντη
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Ισως φταίνε τα φεγγάρια…
Για τις 18 Σεπτεμβρίου (χτες) είχε αναγγελθεί προ πολλού η συναυλία στο Ηρώδειο, η αφιερωμένη στα 50 χρόνια της μουσικής προσφοράς του Νότη Μαυρουδή, η οποία τελικά, λόγω της προεκλογικής δίνης, ακυρώθηκε.
Ισως φταίνε τα φεγγάρια…

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας