Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
40 + 1 ανθεκτικά χρόνια

Δύο από τα τελευταία τεύχη του «Δέντρου»

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

40 + 1 ανθεκτικά χρόνια

  • A-
  • A+
Η γόνιμη διαδρομή του περιοδικού «Το Δέντρο».

Καιρό είχα να πάρω το περιοδικό «Το Δέντρο». Και χάρηκα καθώς έπεσαν στα χέρια μου μερικά από τα τελευταία τεύχη. Ανάμεσά τους δύο αφιερώματα στις «Μαρξιστικές Ιδέες στη Νεοελληνική Λογοτεχνία» κι ένα «Αφιέρωμα στον γλύπτη Γιαννούλη Χαλεπά».

Χάρηκα επειδή γνωρίζω πόσο δύσκολο είναι να κρατηθεί, στον τόπο μας και στους καιρούς μας, χωρίς χρηματοδότες, ένα περιοδικό υψηλών πνευματικών προδιαγραφών – γιατί 41 χρόνια είναι αυτά… Οπότε θέλησα –και αναζήτησα– μερικές πρόσθετες πληροφορίες για τη διαδρομή του. Και ιδού:

Η ιδέα για ένα σύγχρονο λογοτεχνικό περιοδικό που απασχολούσε το 1978 τον ποιητή της «γενιάς του ’70» Κώστα Μαυρουδή πήρε συγκεκριμένη μορφή και περιεχόμενο την ίδια χρονιά, με τη συνδρομή τριών άλλων ποιητών της ίδιας γενιάς: του Μιχάλη Γκανά, του Γιάννη Πατίλη και του Κώστα Σοφιανού.

Το ολιγοσέλιδο, αισθητικά πρωτότυπο για την εποχή περιοδικό, με κείμενα ποιητικά, δοκιμιακά και πεζογραφικά, που βαφτίστηκε «Το Δέντρο», από το όνομα παλαιότερα βιβλιοπωλείου του Μιχάλη Γκανά, σε αυτή την πρώτη του περίοδο, όπως ανέφερε μεταξύ άλλων το editorial του εισαγωγικού τεύχους του, είχε στόχο «τη λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην ισχυρή απαίτηση για ύλη με υψηλή ποιοτική στάθμη και σε μια πραγματικότητα φτωχή και φθίνουσα».

Ανταπόκριση

Και όντως, φιλοξενώντας Ελληνες και ξένους συγγραφείς με γνώμονα την ποιότητα των κειμένων και όχι τη δημόσια αίγλη των υπογραφών, βρήκε μεγάλη ανταπόκριση από το κοινό. Παράλληλα με την παρεμβατική σχολιογραφία του, έθιξε πολλά ζητήματα της πνευματικής ζωής.

Μετά την έκδοση τριών τευχών, η συντακτική ομάδα διαλύθηκε και την έκδοση ανέλαβε μόνος του ο Κώστας Μαυρουδής, κινούμενος σε γενικές γραμμές στο ίδιο πλαίσιο προβληματισμού και γραμματολογικών επιλογών.

Το 1982 άρχισε τη συνεργασία του με «Το Δέντρο» ο κριτικός κινηματογράφου και συγγραφέας Τάσος Γουδέλης ως επιμελητής ύλης, ο οποίος συν τω χρόνω ανέλαβε την συνέκδοση του περιοδικού.

Το 1983, για λόγους πρακτικούς, «Το Δέντρο» κλείνοντας έναν πρώτο κύκλο έκδοσης (από το Νο 1 έως το 34) άρχισε να (επανα)κυκλοφορεί από το Νο 1, εγκαινιάζοντας τη δεύτερη και λίγα χρόνια αργότερα την τρίτη περίοδο της κυκλοφορίας, που συνεχίζεται μέχρι σήμερα αδιάλειπτη.

Από το 1981 έως το 1983, «Το Δέντρο» ανέλαβε την έκδοση επτά τευχών του λεγόμενου «Μικρού Δέντρου», ενός εντύπου μικρού σχήματος, το οποίο γνωστοποίησε ποιητικά κείμενα των Βιτόριο Σερένι, Σάντρο Πένα, Εντμουντ Γουίλσον, Ουίλ. Μπ. Γέιτς, Ζορζ Μπατάιγ, Βλαντίμιρ Μαγιακόφσκι και διασκευασμένα πεζά των Τζ.Ντ. Σάλιντζερ και Σκ. Φιτζέραλντ.

Επίσης, από τα μέσα της δεκαετίας του ’80 μέχρι τις αρχές του 1990 προχώρησε σε εκδόσεις βιβλίων ξένων και Ελλήνων συγγραφέων και καλλιτεχνών, όπως του Ντε Σαντ, του Ιταλο Σβέβο, του Φ. Φελίνι, του Τάσου Γουδέλη, του Βασίλη Γκουρογιάννη, του Γιάννη Τζανετάκη.

Στις σελίδες του περιοδικού πρωτοπαρουσιάστηκαν πολλοί νέοι Ελληνες συγγραφείς, ενώ μέσα από πρωτότυπα κείμενά τους και συνεντεύξεις φιλοξενήθηκαν οι περισσότερες φωνές της νεοελληνικής λογοτεχνίας.

Παράλληλα, μεταφράστηκαν και «ανακοινώθηκαν» εκατοντάδες ξένοι συγγραφείς σε αποκλειστικά αφιερώματα ή σε συλλογικές παρουσιάσεις.

Αφιερώματα

Τα αφιερώματα του περιοδικού σε ελληνικά και ξένα λογοτεχνικά –κυρίως– θέματα κατά την τελευταία 25ετία έχουν λάβει τον χαρακτήρα μελετών, μ’ έναν όμως μη ακαδημαϊκό φιλολογικό τρόπο. Γι’ αυτόν τον λόγο κάθε τεύχος, αφιερωματικής ή ποικίλης ύλης, έχει τη μορφή βιβλίου.

Στα 41 χρόνια της παρουσίας του στην ελληνική γραμματεία, «Το Δέντρο» επιχειρεί να δώσει ένα ταυτοτικό στίγμα στις προτάσεις του: να εκφράσει, δηλαδή, τις αισθητικές προτιμήσεις των συντελεστών του στις επιλογές των θεμάτων και των προσώπων.

Είναι προφανές ότι η θετική ανταπόκριση του κοινού ανανεώνει τις δυνάμεις των εκδοτών του, οι οποίοι ανέκαθεν επιζητούσαν την επικοινωνία με παραλήπτες παρόμοιων ή συγγενικών αισθητικών αντιλήψεων: δηλαδή με μια κατηγορία αναγνωστών πολύ ευρύτερη στην πραγματικότητα από αυτήν που θα μπορούσε να φανταστεί κανείς σε μια αγορά όπου κυριαρχεί η εικόνα του συγγραφέα και όχι το έργο του.

στο πλαίσιο​​​​​​

Τον τελευταίο καιρό, παρακολουθώντας τα τεκταινόμενα σ’ αυτό τον τόπο, αναρωτιόμουν ποιοι πολίτες, εκτός από αυτούς που πλήττονταν από διάφορα κυβερνητικά μέτρα, θα έβγαιναν να δουν, να ακούσουν και να επευφημήσουν ή να αποδοκιμάσουν κυβερνώντες και μη, όπως γινόταν στο όχι και τόσο μακρινό παρελθόν. Μια πρόχειρη εξήγηση είναι ότι στα πράγματα βρίσκεται μια αριστερή κυβέρνηση, με τους «ταξικά» απέναντι να μην είναι εθισμένοι σε ανοιχτές εκδηλώσεις διαμαρτυρίας.

Ανήκω σ’ αυτούς που έχουν ζήσει τον παλμό των διαδηλώσεων και των προεκλογικών συγκεντρώσεων στη δεκαετία του ’60. Τότε που ο κόσμος πίστευε και ήλπιζε. Ειδικότερα ο κόσμος της διωκόμενης Αριστεράς και των ηγετών που είχαν αναδειχθεί από αγώνες και όχι από τηλεοπτικά κανάλια. Ωσπου προέκυψε η δικτατορία του 1967 – όχι από τους αποκαλούμενους «εχθρούς της πατρίδος», αλλά από δικά τους «παιδιά»…

Επιστρέφοντας στις μέρες μας, είδαμε και πάλι μία από τις τρεις οικογένειες που δυναστεύουν πολιτικά τον τόπο, τα τελευταία 60 χρόνια, επωφελούμενες από κάποιες αδυναμίες των –εκτός οικογενείας– κρατούντων, να «σηκώνουν κεφάλι» και να πείθουν ότι είναι άξιες να ξανακυβερνήσουν.

«Τις πταίει;» όπως έλεγε ο παλιός πολιτικός. Δεν είναι ασφαλώς μόνο τα λάθη των νυν, αλλά η απουσία της μνήμης, τα fake news, που γίνονται εύκολα πιστευτά, όταν μάλιστα διοχετεύονται από τα κυρίαρχα ΜΜΕ, αλλά και η ανθρώπινη ελπίδα ότι οι άλλοι μπορεί να είναι ικανότεροι από τους νυν. Εξ ου και οι πανηγυρισμοί το βράδυ της Κυριακής. Θα καλοπεράσουμε…

ΚΑΙ… Χαιρετίσματα σ’ αυτούς που δεν ψήφισαν, κι εκείνους –αν δεν είναι οι ίδιοι– που επέλεξαν τον κανένα (ποιοι επωφελούνται;)

[email protected]

ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Η διάψευση των οραμάτων...
Ενα μικρό παιδί, ξεφεύγοντας προφανώς από την προσοχή των δικών του, ισορροπεί χαμογελαστό πάνω σε μια καρέκλα, χωρίς να υπολογίζει ότι μπορεί κάποια στιγμή να ανατραπεί. Είναι η φωτογραφία που κοσμεί το...
Η διάψευση των οραμάτων...
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
«Υπέρ βωμών και εστιών»...
Εθνικές εκλογές αύριο και είπα να σταθώ, συμβάλλοντας στο μέτρο του δυνατού στην... ενίσχυση του εθνικού φρονήματος που δοκιμάζεται (και) από τις ατέρμονες τουρκικές προκλήσεις, στο «Λιβάδι με τους μαργαρίτες»...
«Υπέρ βωμών και εστιών»...
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Ο τολμηρός εκδότης του Καζαντζάκη
Με την εμφάνιση των εκδόσεων «Δίφρος» του Γιάννη Γουδέλη άλλαξε το εκδοτικό τοπίο. Μικρή η διάρκειά του, αλλά εντυπωσιακή η παρουσία του, καθώς άρχισε την εκδοτική του διαδρομή με τα Απαντα του Νίκου...
Ο τολμηρός εκδότης του Καζαντζάκη
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Μεταξύ Μεγκρέ και… ποδόγυρου
Αναφέρομαι στον συγγραφέα Ζορζ Σιμενόν, που τις ημέρες αυτές συμπληρώνονται τριάντα χρόνια από τον θάνατό του επειδή ανήκω σ’ αυτούς που σιτίζονται λογοτεχνικά (και) με τα βιβλία του. Και γιατί κόμπαζε ότι...
Μεταξύ Μεγκρέ και… ποδόγυρου
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Την Κέρκυρα – και όχι μόνο
Τον γνώρισα πριν από μερικά χρόνια μέσω του Αλέκου Φασιανού, ο οποίος είχε καλά λόγια για τον –νεαρό τότε– καλλιτέχνη. Εκτοτε ανέπτυξε –εδώ και στο εξωτερικό– πλούσια καλλιτεχνική δραστηριότητα, για την οποία...
Την Κέρκυρα – και όχι μόνο
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Ο Παπαδιαμάντης και οι άλλοι…
Ενα καινούργιο βιβλίο για τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη είναι πάντα ευπρόσδεκτο. Αν, μάλιστα, ο συγγραφέας του έχει εκπονήσει διδακτορικό στη λογοτεχνία του Σκιαθίτη και επιπλέον τον αγαπά υπερβαλλόντως, τότε το...
Ο Παπαδιαμάντης και οι άλλοι…

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας