Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Aνιχνεύοντας το «φαινόμενο Καχτίτσης»

Νίκος Καχτίτσης 1926 – 1970

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Aνιχνεύοντας το «φαινόμενο Καχτίτσης»

  • A-
  • A+
Το νέο βιβλίο του Γιάννη Βασιλακάκου.

«Η ενασχόλησή μου με τον Καχτίτση (που άρχισε το 1988, δεν έχει τελειώσει ακόμη, και ίσως να μην τελειώσει ποτέ...) υπήρξε απ’ τις συναρπαστικότερες περιπέτειες της ζωής μου. Αυτή η μακρόχρονη περιπλάνησή μου σ’ έναν ομότεχνο και, τηρουμένων των αναλογιών, ομοιοπαθή συγγραφέα της διασποράς, όσο γοητευτική κι αν ήταν, δεν υπήρξε εντελώς ανέφελη.

»Οπως όλοι οι μεγάλοι έρωτες είχε τα high και τα low της, τα πάνω και τα κάτω της, και, ασφαλώς, ένα καθόλου ευκαταφρόνητο τίμημα (προσωπικό, οικογενειακό, ψυχολογικό). Το ερώτημα είναι: άξιζε τον κόπο ή μήπως ήταν “πολύ κακό για τίποτα”; Η απάντηση, προφανώς, είναι αυτονόητη και μόνο από την ύπαρξη του ανά χείρας βιβλίο».

Είναι ο Γιάννης Βασιλακάκος (με τον οποίο η σελίδα έχει ασχοληθεί και στο παρελθόν) και το νέο του βιβλίο «Νίκος Καχτίτσης, Ενας κυκλοθυμικός ήρωας του Κάφκα» (εκδ. Οδος Πανός), από τους Ελληνες πνευματικούς ανθρώπους της διασποράς (Αυστραλία), με ισχυρούς δεσμούς με την Ελλάδα.

Με διδακτορικό στη Νεοελληνική Λογοτεχνία από το Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης. Bachelor of Letters από το Πανεπιστήμιο της Νέας Αγγλίας και δίπλωμα διερμηνείας και μετάφρασης από το Πανεπιστήμιο RMIT. Οντας νεοελληνιστής, ο Βασιλακάκος, δίδαξε επί 30 χρόνια σε δύο πανεπιστήμια της Μελβούρνης, ενώ υπήρξε επικεφαλής του Προγράμματος Ελληνικών στον Τομέα Διερμηνείας και Μετάφρασης.

Παράλληλα είναι συγγραφέας 20 βιβλίων (μυθοπλασία, θέατρο, ποίηση, βιογραφίες, δοκίμια, μελέτες), που έχουν μεταφραστεί σε ξένες γλώσσες και διδάσκονται σε λύκεια και πανεπιστήμια.

Ο Καχτίτσης, που κατά τον Βασιλακάκο εκτιμάται ως κορυφαίος απόδημος Ελληνας συγγραφέας, υπήρξε και το αντικείμενο της διδακτορικής του διατριβής που υπέβαλε στο Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης το 1994, με τίτλο «Οι αφηγηματικές τεχνικές στο πεζογραφικό έργο του Νίκου Καχτίτση», καθώς και μια βιογραφία του.

Στο Μόντρεαλ

Ελαχε να γνωρίσω τον Καχτίτση, που γεννήθηκε το 1926 στη Γαστούνη και πέθανε, έχοντας ζήσει πολλά χρόνια στο εξωτερικό, χτυπημένος από καρκίνο, το 1970 στην Πάτρα, σε ηλικία μόλις 44 ετών. Ηταν στα χρόνια της χούντας που βρισκόμουν, όπως κι αυτός, στο Μόντρεαλ του Καναδά. Τον συναντούσα σ’ ένα πρακτορείο ελληνικών εφημερίδων, συν βιβλιοπωλείο, όπου και το μυθιστόρημά του «Ο ήρωας της Γάνδης».

Στα αζήτητα, καθώς στην ελληνική παροικία ήταν περισσότερο γνωστός ως μεταφραστής σε δίκες. Μεταξύ άλλων σε μια Ελλήνων αντιχουντικών και χουντικών, με τους δεύτερους να κατηγορούν τους πρώτους, οι οποίοι σε δοξολογία για την επέτειο της 25ης Μαρτίου διαμαρτυρήθηκαν που ο Ελληνας πρόξενος σε λόγο του για την εθνική επέτειο παραλλήλιζε την επανάσταση του ’21 με την... επανάσταση της 21ης Απριλίου.

Εκεί έπεσε και κάμποσο ξύλο. Τελικά οι άνθρωποι αθωώθηκαν. (Περισσότερα για τον Καχτίτση γνώριζε ο συνάδελφος Παντελής Τρωγάδης, μακαρίτης κι αυτός, που τότε ζούσε στο Μόντρεαλ και συνδεόταν με φιλία με τον συγγραφέα κι έχει γράψει σχετικά).

Σαν παζλ

Διαβάζω στο βιβλίο του Βασιλακάκου για τον Καχτίτση:

«Οπως ο μυστηριώδης συγγραφέας του “Ηρωα της Γάνδης” δεν γνώρισε την πραγματική Γάνδη ή κάποιους πολυαγαπημένους φίλους αλληλογράφους του, παρομοίως κι εγώ δεν γνώρισα προσωπικά τον ίδιο.

»Από το 1988 έως σήμερα (2019) δεν είναι λίγες οι φορές που αναρωτήθηκα αν θα ήταν προτιμότερο να τον είχα γνωρίσει προσωπικά ή καλύτερα έτσι όπως τον φαντάζομαι και τον ανασυνθέτω κομματάκι κομματάκι σαν παζλ, μέσα απ’ τα ίδια του τα κείμενα και τις αφηγήσεις φίλων, αλληλογράφων κι ομοτέχνων του. Δύσκολη η απάντηση αφού ακόμη και οι κοντινότεροι σ’ αυτόν άνθρωποι ισχυρίζονται ότι ποτέ δεν τον γνώρισαν καλά.

»Σήμερα, μετά από σχεδόν σαράντα πέντε χρόνια περιπλάνησης μαζί του και μια ογκωδέστατη διδακτορική διατριβή πεντακοσίων σελίδων, έχω την αίσθηση ότι μόνο τη μια όψη του νομίσματος γνωρίζω απ΄αυτή την “ιδιάζουσα περίπτωση”. Διότι το “φαινόμενο Καχτίτσης” συνεχίζει να παραμένει αινιγματικά μυστηριώδες, κάτι σαν τη “μαγική εικών” χωρίς εικόνα με την οποία του άρεσε να παίζει μικρός.

»Για όλους τους παραπάνω λόγους όμως, φιλοδοξία τού ανά χείρας βιβλίου είναι να αποκαλύψει, μέσα απ’ τις ανάλογες υπόγειες διαδρομές, αυτή η αθέατη πλευρά, την άλλη, τη σκοτεινή όψη του “φαινόμενου Καχτίτση”».

Στο πλαίσιο​​​​​​

«Είναι χούντα! Είναι χούντα!» έκραζε προ ημερών από τηλεοράσεως κυρία. Είχε άραγε ζήσει τότε, ώστε να δει πώς συμπεριφέρονται οι χούντες και τι θα συνέβαινε αν εκστομούσε τότε -έστω και ψιθυριστά- αυτό που έλεγε τώρα; Πενήντα δύο χρόνια από τότε αύριο –και είναι κρίμα που υπάρχουν συντοπίτες οι οποίοι με την ψήφο τους στέλνουν στη Βουλή κάποιους οι οποίοι δεν έχουνε καμιά σχέση με ψήφο και δημοκρατία.

Ποιον επιφανή συμπατριώτη δεν είχαν χτυπήσει ώς τώρα οι σχολιαστές των λεγόμενων social media; (γιατί, βλέπετε, τώρα με την ηλεκτρονική πρόοδο έχουμε γίνει όλοι λίγο πολύ συνάδελφοι): τον Κώστα Γαβρά που χρηματοδοτήθηκε για το γύρισμα της πρώτης του ταινίας στην Ελλάδα.

Δεν χρειάζεται να επαναλάβω κι εδώ τα οικονομικά και τα άλλα κέρδη που θα έχει η χώρα μας με το γύρισμα αυτής της ταινίας. Στέκομαι μόνο στην εύλογη εξήγηση γιατί αποθαρρύνεται κάποιος να επενδύσει σ’ αυτόν τον τόπο. Εκτός αν αγοράσει κάποιο τηλεοπτικό κανάλι, ποδοσφαιρική ομάδα, εφημερίδα…

Εφιαλτικές οι εικόνες από την πυρκαγιά στον ναό της Παναγίας των Παρισίων -σύμβολο της γαλλικής πρωτεύουσας- και συγκινητική η οικονομική ανταπόκριση, όχι μόνο των Γάλλων, για την αποκατάστασή της (αν ήταν το ίδιο γενναιόδωροι και με τους φτωχούς...).

Συγκινητική και η συμμετοχή των σκιτσογράφων, με τον Κουασιμόδο (κυρίως) και την Εσμεράλδα του Ουγκό να θρηνούν για την καταστροφή. Εκεί και η διαχρονική συμβολή της μεγάλης λογοτεχνίας.

Από κοντά κι ένας κεραυνός στην Ακρόπολη, με παρ’ ολίγον θύματα. Τι στα κομμάτια, απροστάτευτοι από παντού;

ΚΑΙ… Συναίνεση –ποια συναίνεση; Στην Ελλάδα ζεις…

 

ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Μεταξύ Μεγκρέ και… ποδόγυρου
Αναφέρομαι στον συγγραφέα Ζορζ Σιμενόν, που τις ημέρες αυτές συμπληρώνονται τριάντα χρόνια από τον θάνατό του επειδή ανήκω σ’ αυτούς που σιτίζονται λογοτεχνικά (και) με τα βιβλία του. Και γιατί κόμπαζε ότι...
Μεταξύ Μεγκρέ και… ποδόγυρου
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Ο Παπαδιαμάντης και οι άλλοι…
Ενα καινούργιο βιβλίο για τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη είναι πάντα ευπρόσδεκτο. Αν, μάλιστα, ο συγγραφέας του έχει εκπονήσει διδακτορικό στη λογοτεχνία του Σκιαθίτη και επιπλέον τον αγαπά υπερβαλλόντως, τότε το...
Ο Παπαδιαμάντης και οι άλλοι…
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Ο τολμηρός εκδότης του Καζαντζάκη
Με την εμφάνιση των εκδόσεων «Δίφρος» του Γιάννη Γουδέλη άλλαξε το εκδοτικό τοπίο. Μικρή η διάρκειά του, αλλά εντυπωσιακή η παρουσία του, καθώς άρχισε την εκδοτική του διαδρομή με τα Απαντα του Νίκου...
Ο τολμηρός εκδότης του Καζαντζάκη
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Κυρα-Μαρία – Λωξάντρα…
Η «Λωξάντρα» και η συγγραφέας της ακούστηκαν μετά τη δικτατορία, όταν τιμήθηκε με τον Χρυσό Σταυρό και το οφίκιο της Αρχόντισσας του Οικουμενικού Θρόνου. Και ήταν φυσικό, αφού στο βιβλίο της αναφέρεται στον...
Κυρα-Μαρία – Λωξάντρα…
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Η διάψευση των οραμάτων...
Ενα μικρό παιδί, ξεφεύγοντας προφανώς από την προσοχή των δικών του, ισορροπεί χαμογελαστό πάνω σε μια καρέκλα, χωρίς να υπολογίζει ότι μπορεί κάποια στιγμή να ανατραπεί. Είναι η φωτογραφία που κοσμεί το...
Η διάψευση των οραμάτων...
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Ως προωθητικός του πολιτισμού
Ο Βασίλης Βασιλικός, που ήταν πρώτος στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας του ΣΥΡΙΖΑ και εξελέγη την περασμένη Κυριακή, έχει δοκιμαστεί στο παρελθόν και σε άλλες θεσμικές θέσεις –όχι ως πολιτικός, αλλά ως καταξιωμένος...
Ως προωθητικός του πολιτισμού

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας