• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    30°C 28.9°C / 31.3°C
    4 BF
    35%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    28°C 26.6°C / 29.9°C
    3 BF
    41%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    32°C 30.0°C / 31.6°C
    1 BF
    32%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    1 BF
    53%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.9°C / 26.9°C
    4 BF
    44%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    30°C 25.0°C / 31.8°C
    2 BF
    39%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    25°C 21.4°C / 28.1°C
    4 BF
    64%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    30°C 29.6°C / 29.6°C
    2 BF
    19%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 27.7°C / 30.2°C
    5 BF
    53%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.9°C / 27.3°C
    3 BF
    65%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 26.4°C / 26.8°C
    5 BF
    65%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 27.9°C / 28.7°C
    3 BF
    65%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.9°C / 28.9°C
    0 BF
    58%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    28°C 27.9°C / 27.9°C
    2 BF
    34%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 29.5°C / 30.5°C
    1 BF
    24%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    27°C 27.1°C / 27.8°C
    4 BF
    73%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 29.3°C / 31.0°C
    3 BF
    26%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.3°C / 28.3°C
    2 BF
    55%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    31°C 26.7°C / 31.1°C
    3 BF
    25%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    27°C 27.1°C / 27.1°C
    1 BF
    31%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Αρχοντας σε όλα του

  • A-
  • A+

Είναι κάποιοι άνθρωποι που όσα κοσμητικά κι αν τους προσδώσεις είναι λίγα. Λίγοι, αλλά υπάρχουν – κι έτσι κρατιέται αυτός ο τόπος, όπως έλεγε κι ο Νίκος Γκάτσος. Ενας από αυτούς και ο Νίκος Κούνδουρος, που χθες, 22 Φεβρουαρίου, συμπληρώθηκαν δύο χρόνια από τότε που έφυγε από τη ζωή, στα 91 του. Σκηνοθέτης και άρχοντας σε όλα του.

Φαινόταν –και ήταν– θηρίο αντοχής και προφανώς θα ζούσε περισσότερο αν τον Νοέμβριο του 2010 τρία ρεμάλια δεν έμπαιναν στο φιλόξενο σπίτι του, όπου δεν αρκέστηκαν να σηκώσουν ό,τι εκτιμούσαν ως πολύτιμο (πιθανότατα αγνοούσαν και ποιος ήταν), αλλά επιπλέον βιαιοπράγησαν («λέγε πού έχεις τα λεφτά!»), λιγοστεύοντας τη ζωή του.

Δύο χρόνια χωρίς τον Νίκο Κούνδουρο

Και προφανώς ήταν ο λόγος που αυτός που διακρινόταν και για την καλλιγραφία του, δυσκολεύτηκε να γράψει δυο κουβέντες στο βιβλίο που μου πρόσφερε, σε επίσκεψη που του έκανα «φιλίας ένεκεν» ή ως «αεί φίλος», όπως γενναιόδωρα γράφει σε αφιερώσεις.

Πλήθη στην κηδεία του – ο πρωθυπουργός, ομότεχνοι, φίλοι, θαυμαστές. Η οικογένειά του ευχαρίστησε, αλλά δεν δέχτηκε να γίνει η κηδεία του δημοσία δαπάνη, που προφανώς θα ήταν και δική του επιθυμία.

Το «άλλο»

Με τον θάνατό του απορφανιζόταν η γενιά των σκηνοθετών που άλλαξε το κινηματογραφικό τοπίο της Ελλάδας, η οποία, υποχρεωμένη από την κυρίαρχη «καθεστηκυία τάξη», αναλωνόταν σε ανώδυνα δράματα και κωμωδίες. Μοναδικά «συν» –να επαναλάβω– ταλαντούχοι ηθοποιοί και εικόνες μιας Ελλάδας που δεν υπάρχει πλέον, στοιχεία που κάνουν τις ταινίες αυτές ανθεκτικές ώς τις μέρες μας.

Ωσπου εκεί, στα μέσα της δεκαετίας του 1950, προέκυψαν κάποιοι ταλαντούχοι, τολμηροί και επίμονοι νέοι, που κατέθεσαν το «άλλο» στην ελληνική κινηματογραφία. Μεταξύ των πρώτων και ο Νίκος Κούνδουρος, ο οποίος ωστόσο είδε κι έπαθε ώσπου να αναγνωριστεί από επαΐοντες και κοινό. Δώδεκα τον αριθμό οι μεγάλου μήκους ταινίες που άφησε, συν τρία τηλεοπτικά ντοκιμαντέρ, εφτά βιβλία, καθώς και κάμποσα ζωγραφικά.

Ηταν το 1954 όταν επέλεξε τον κινηματογράφο – επιλογή που του προέκυψε όντας εξόριστος με άλλα «μιάσματα», όπως ο Μάνος Κατράκης και ο Θανάσης Βέγγος, που… αξιοποίησε στην πρώτη του ταινία, τη «Μαγική πόλη». Η αρχιτεκτονική που είχε σπουδάσει έπιασε τόπο και στο σινεμά.

Γράφει στο ογκώδες λεύκωμα «Stop Carre»: «Δεν κάνω κινηματογράφο για την αφεντιά μου. Οι άλλοι με νοιάζουν, των άλλων τα ντέρτια, οι καημοί, οι δυστυχίες, οι έρωτες, οι θάνατοι». Οι άλλοι, όμως, ποσώς σκοτίζονταν για τις επιλογές του. Με εχθρότητα έγινε δεκτός «Ο Δράκος» (όπως άλλωστε και η «Μαγική πόλη»).

Γράφει στο «Stop Carre»: «Μπήκα κρυφά στις αίθουσες όπου παιζότανε “Ο Δράκος”, στο “Ρεξ”, στο “Αττικόν”, κι άκουσα τα σφυρίγματα και τις ειρωνικές φωνές του κόσμου, που ένιωθε εξαπατημένος. Περίμενα να τους δω να βγαίνουν, και κάποιοι μου σφίξανε σιωπηλά το χέρι. Τότε έμαθα μια κι έξω, πως εγώ κι αυτό το άγνωστο πλήθος δε θα ’χαμε ποτέ καλές σχέσεις».

Εν μέσω πυρών

Λίγο-πολύ οι ταινίες του Κούνδουρου δεινοπάθησαν. Μεταξύ αυτών και το «1922», με θέμα τη Μικρασιατική Καταστροφή. Εκεί διέπρεψε η κυβερνητική πολιτική που δεν επέτρεπε την προβολή της, να μη δυσαρεστηθεί η «σύμμαχος» και «φίλη» Τουρκία. Στους υπερασπιστές της προβολής της και η «Ελευθεροτυπία», με έρευνα στη οποία συμμετείχαν άνθρωποι της πολιτικής και της τέχνης (19 και 21 Δεκεμβρίου 1978).

Ο «Δράκος» προβλήθηκε μεν, αλλά υπό τα πυρά της κριτικής. Δανείζομαι –ενδεικτικά– από το βιβλίο του Γιάννη Σολδάτου «Οδύσσειες σωμάτων στο έργο του Νίκου Κούνδουρου» (εκδ. Αιγόκερως, 2007): «Μια κακή ταινία, ψεύτικη, φτιαχτή, γεμάτη υπερβολή» (Αχ. Μαμάκης, «Εθνος»). «Αποτελεί, χωρίς άλλο, αίσχος για τη χώρα μας το γεγονός ότι θα εκπροσωπηθεί η κινηματογραφική μας παραγωγή στο Φεστιβάλ της Βενετίας με την γνωστή ταινία “Ο Δράκος”» (Κώστας Σταματίου, «Αυγή»). «Αυτή η ταινία, απίθανος και τραβηγμένη από τα μαλλιά, καθίσταται εντελώς γελοία» (Αδ. Κύρου, «Εστία»).

Η αντίστροφη μέτρηση άρχισε με την προβολή της ταινίας στο Φεστιβάλ Βενετίας και τις εγκωμιαστικές κριτικές, όπως αυτή της εφημερίδας «The Times» του Λονδίνου, που χαρακτηρίζει τον Κούνδουρο «σκηνοθέτη με απεριόριστες δυνατότητες». Κι εκεί ήταν που άρχισαν να τα γυρίζουν οι ντόπιοι κριτικοί, μεταξύ των οποίων και ο Κώστας Σταματίου (αναμφισβήτητα σπουδαίος κριτικός και λόγιος) που, στα «Νέα» τώρα πλέον, παραδέχεται τον Κούνδουρο ως «πρόδρομο του νέου κύματος».

Στο πλαίσιο

Γράφει ο Ν. Σπ. Στάικος​​

«Προς τους αναγνώστες εν είδει Εισαγωγής», στον α' τόμο του ογκώδους πονήματός του «Η πνευματική πορεία του Γένους - Με όχημα το χειρόγραφο και το έντυπο βιβλίο» (εκδ. ΑΤΩΝ): «Η πραγματεία αυτή σκοπό έχει να καταδείξει τον ακριβή ρόλο που έπαιξε το ελληνικό χειρόγραφο και το έντυπο βιβλίο όχι μόνο ως φορέας εκπαίδευσης και γνώσης, αλλά και ως συνδετικός κρίκος για τη διαμόρφωση της συνείδησης του Γένους από την Αλωση και έως τα προεπαναστατικά χρόνια».

Και στην Εισαγωγή του β' τόμου του ίδιου έργου: «Ως συνέχεια του πρώτου τόμου της “Πνευματικής πορείας”, η αρχική μας αναφορά έχει να κάνει με το ιστορικό, πολιτικό, γεωγραφικό και κοινωνικό πλαίσιο που διαμορφώθηκε κυρίως μετά τη νικηφόρο ναυμαχία της Ναυπάκτου του 1571».

Ως «άνθρωπο που γράφει Ιστορία μελετώντας την Ιστορία» παρουσίασε τον Στάικο η πρόεδρος της ΕΣΗΕΑ και του Μορφωτικού της Ιδρύματος Μαρία Αντωνιάδου, κατά την παρουσίαση του β' τόμου του εν λόγω πονήματος (που θα ολοκληρωθεί σε τέσσερις τόμους) την περασμένη Δευτέρα στην αίθουσα εκδηλώσεων της ΕΣΗΕΑ.

Υπήρχε κάθε λόγος να παρουσιαστεί το έργο του Στάικου στον χώρο της ΕΣΗΕΑ, αφού είναι ο αρχιτέκτονας και ιστορικός, ο οποίος, έχοντας πείρα συναφών έργων, αναδιαμόρφωσε τη Βιβλιοθήκη της, έπειτα από γενναία προσφορά της οικογένειας του αείμνηστου δημοσιογράφου, λογοτέχνη, αγωνιστή και προέδρου της, Δημήτρη Πουρνάρα. Πολύτιμος συνεργάτης –στο βιβλίο και στη βιβλιοθήκη– ο ομότιμος διευθυντής Ερευνών Τριαντάφυλλος Σκλαβενίτης. Εργα ζωής, ειδικότερα τώρα που το χειρόγραφο και ο έντυπος λόγος δοκιμάζονται.

ΚΑΙ… Αρχισε το Τριώδιο – η επίσημη γιορτή των μασκαράδων.

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Η Dolce Vita στα χρόνια της ακμής του ιταλικού σινεμά
Ο Μαρτσέλο Μαστρογιάνι (γεννημένος το 1924), που στις 19 Δεκεμβρίου συμπληρώνονται 25 χρόνια από τότε (1996) που έφυγε από τη ζωή, χτυπημένος από καρκίνο, στα 72 του.
Η Dolce Vita στα χρόνια της ακμής του ιταλικού σινεμά
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Δυο καταστροφικές παραστάσεις
​Ο μουσικός βίος του Μάνου Χατζιδάκι είναι πλήρης από επιτυχίες – τόσο που διαφεύγουν δυο τρανταχτές αποτυχίες. Δυο θεατρικές παραστάσεις, από τις οποίες όμως, ευτυχώς, έμειναν μερικά υπέροχα τραγούδια:...
Δυο καταστροφικές παραστάσεις
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
«Αύριο ξημερώνει μια άλλη μέρα»…
Και μόνο το παίξιμό της στις ταινίες «Οσα παίρνει ο άνεμος» (1939) και «Λεωφορείον ο πόθος», που απέσπασαν Οσκαρ Α' Γυναικείου Ρόλου, θα έφτανε να της εξασφαλίσει μία από τις πρώτες θέσεις στη λίστα των...
«Αύριο ξημερώνει μια άλλη μέρα»…
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
«Με συγχωρείτε, κυρίες μου…»
Αν δεν ήταν ο «Δράκος», στην ομότιτλη ταινία του Νίκου Κούνδουρου, και κάποιοι παλιότεροι θεατρόφιλοι, που τον θυμούνται στα έργα που πρωταγωνιστούσε, το νεότερο ελληνικό κοινό, που βλέπει τον Ντίνο Ηλιόπουλο...
«Με συγχωρείτε, κυρίες μου…»
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
O «μαέστρος» του θεάτρου
Ο Νικηφόρος Παπανδρέου θα μπορούσε κάλλιστα να ονομαστεί «άνθρωπος-ορχήστρα» στο ελληνικό θεατρικό πεδίο αν δεν ήταν ένας τόσο σεμνός και διακριτικός δημιουργός.
O «μαέστρος» του θεάτρου
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Τι την ήθελε την Επίδαυρο;
Ηταν 6 Ιουλίου 1990 (πριν από 30 χρόνια) όταν η Αλίκη Βουγιουκλάκη έκανε την εμφάνισή της στο αρχαίο θέατρο Επιδαύρου με την τραγωδία του Σοφοκλή «Αντιγόνη».
Τι την ήθελε την Επίδαυρο;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας