• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 24.6°C / 27.9°C
    4 BF
    51%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    25°C 22.1°C / 26.9°C
    2 BF
    61%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    28°C 22.0°C / 27.7°C
    0 BF
    54%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    1 BF
    60%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.9°C / 25.9°C
    4 BF
    50%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 21.0°C / 25.1°C
    3 BF
    66%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 17.4°C / 19.5°C
    2 BF
    82%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 23.3°C / 23.3°C
    2 BF
    58%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 24.3°C / 25.8°C
    4 BF
    69%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.9°C / 23.9°C
    2 BF
    69%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.8°C / 24.4°C
    5 BF
    73%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 24.6°C / 25.7°C
    2 BF
    69%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    28°C 28.1°C / 28.1°C
    3 BF
    55%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 25.1°C
    0 BF
    77%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    25°C 22.5°C / 25.1°C
    2 BF
    73%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.8°C / 24.9°C
    2 BF
    84%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 24.8°C / 27.1°C
    2 BF
    49%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.3°C / 22.3°C
    2 BF
    78%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 22.7°C / 25.8°C
    2 BF
    59%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 19.1°C / 19.1°C
    0 BF
    79%

Η υβριδική λύση εξ Εσπερίας, για τη διατροφική ανακύκλωση των περισσευούμενων μεταφορικών μέσων της συμμαχικής στρατιάς, δεν ενθουσίασε ιδιαίτερα τους Ελληνες φαντάρους του 1918 | «Η ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ» (Αθήνα 2009) 
 

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η γαλλική κουζίνα της Εθνικής Αμυνας

  • A-
  • A+
Εναν αιώνα πριν από τα μνημόνια, ο ελληνικός στρατός αντιστάθηκε αποφασιστικά στον γαστριμαργικό εξευρωπαϊσμό του

Κάθε εποχή έχει τα δικά της διατροφικά τα- μπού, καθολικής ή μερικότερης εμβέλειας. Πριν από μερικές εβδομάδες, τα κυβερνητικά ΜΜΕ επιδόθηκαν σε βαθυστόχαστες αναλύσεις για το αν θα πρέπει ή όχι να τρώμε τα χταπόδια, με αφετηρία τα πονόψυχα άρθρα ενός Ελληνοαμερικανού σκηνοθέτη κι ενός αρθρογράφου της «Καθημερινής» που διαπίστωναν ότι πρόκειται για «πανέξυπνα όντα» (περισσότερο, άραγε, από τα γουρούνια;).

Η βραχύβια επικοινωνιακή έμφαση που δόθηκε στη συγκεκριμένη «είδηση», με εναρκτήριο λάκτισμα της Μαρέβας και του Αδώνιδος, υπάκουε προφανώς στην ανάγκη να εκτοπιστούν, έστω και φευγαλέα, οι τιμές των καυσίμων από το μυαλό των μικρομεσαίων εκλογέων· πόσο μάλλον, καθώς ο ψαροντουφεκάς Πολάκης είχε ήδη επικρίνει δημόσια ένα αντίστοιχο κρούσμα χταποδοφιλίας της κομματικής «Αυγής».

«Τοιούτο κρέας δεν είναι ειθισμένοι οι Ελληνες να καταναλίσκωσιν» | στρατηγός Παναγιώτης Δαγκλής, 14.8.1918

Στους φιλελεύθερους καιρούς μας αυτού του είδους οι επιλογές παραμένουν βέβαια αυστηρά ατομικές, με αποτέλεσμα οι σχετικοί διαξιφισμοί ν’ αποπνέουν μιαν ευδιάκριτη γελοιότητα. Δεν συνέβαινε όμως το ίδιο σε άλλες εποχές και κάτω από συνθήκες που προσέδιδαν σε παρόμοια γαστρονομικά ζητήματα έναν καταπιεστικό χαρακτήρα, προκαλώντας ανακλαστικές συλλογικές αντιδράσεις με θεσμικές προεκτάσεις. Μια τέτοια περίπτωση από τα χρόνια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, που εντοπίσαμε στα Γενικά Αρχεία του Κράτους (αρχείο Πολιτικού Γραφείου του πρωθυπουργού, φ.215) θα μας απασχολήσει σήμερα.

Μουλάρια μπουργκινιόν

Βρισκόμαστε στο καλοκαίρι του 1918. Οι Αγγλογάλλοι έχουν διώξει από την Ελλάδα τον βασιλιά Κωνσταντίνο κι επανενοποιήσει τη χώρα κάτω από την κυβέρνηση Βενιζέλου, που προχωρά στη συγκρότηση νέου τακτικού στρατού κάτω από συμμαχική επίβλεψη και κηδεμονία, πατάσσοντας με στρατοδικεία και ειδικά αποσπάσματα τις διάσπαρτες αντιστάσεις ενός πληθυσμού κάθε άλλο παρά πρόθυμου να προσφέρει το αίμα και την υγεία του στο μεγάλο ευρωπαϊκό σφαγείο. Παρά τις μαζικές λιποταξίες και τις αλλεπάλληλες ανταρσίες που κλονίζουν τις τάξεις του, ο ελληνικός στρατός έχει φτάσει τους 250.000 φαντάρους και προορίζεται να συμβάλει σημαντικά στην επερχόμενη συμμαχική εξόρμηση της Στρατιάς της Ανατολής κατά των Γερμανοβουλγάρων.

Σ’ αυτή την κρίσιμη συγκυρία, η φαεινή ιδέα της γαλλικής επιμελητείας ν’ ανακυκλώσει ως τρόφιμα όσα ιπποειδή μεταγωγικά των συμμαχικών στρατευμάτων έβγαιναν εκτός υπηρεσίας, προκάλεσε μιαν απρόβλεπτη κρίση στους κόλπους της Εθνικής Αμυνας. Στις 3 Αυγούστου, ο επικεφαλής του λόχου της Κοζάνης απευθύνει απελπισμένος το παρακάτω έγγραφο στη Στρατιωτική Διοίκηση Κοζάνης-Φλωρίνης:

«Λαμβάνω την τιμήν να αναφέρω ότι η Γαλλική Επιμελητεία εχορήγησε χθες διά τους άνδρας κρέας ημιόνου. Μεταβάς ο ίδιος εις τον Γάλλον Διοικητήν Επιμελητείας, ίνα τω γνωρίσω ότι οι άνδρες μας δεν τρώγουσι τοιούτο κρέας, μοι απήντησε ότι παρά των προϊσταμένων του τοιαύτην έχει διαταγήν. Επειδή το τοιούτο κρέας δεν θα λαμβάνηται παρ’ ημών, η δε Γαλλική Επιμελητεία δεν θα παρέχη άλλο αντ’ αυτού, οι δε άνδρες θα στερούνται ως εκ τούτου κρέατος, παρακαλώ όπως ευαρεστούμενοι ενεργήσητε παρά τη Γαλλική Επιμελητεία εν Θεσσαλονίκη και διατάξη, ει δυνατόν τηλ/κώς, την ενταύθα τοιαύτην να μη παρέχη του λοιπού κρέας, όπερ και εάν ελαμβάνετο, ήθελε παραμένει παρ’ ημίν κατ’ ανάγκην αχρησιμοποίητον».

Οπως διαπιστώνουμε από τη συνέχεια, η σχετική ιδέα δεν ανήκε σε κάποιο μεμονωμένο αποικιοκράτη σιτιστή, που ήθελε να κάνει οικονομία στο κρέας που κατανάλωναν οι επιστρατευμένοι ιθαγενείς, αλλά στην ίδια τη γαλλική διοίκηση του βενιζελικού στρατού. Υπενθυμίζουμε εδώ ότι, όπως παραδέχεται και η επίσημη ιστορία του ΓΕΣ, εκείνα τα χρόνια «τόσον η Ανωτάτη όσον και αι Ανώτεραι Διοικήσεις του μακεδονικού μετώπου ενησκούντο μέχρι πέρατος των επιχειρήσεων υπό ξένων ηγητόρων» («Η Ελλάς και ο πόλεμος εις τα Βαλκάνια, 1914-1918», Αθήναι 1958, σ.xi).

Παραμονή του Δεκαπενταύγουστου, ο γενικός αρχηγός του ελληνικού στρατού, Παναγιώτης Δαγκλής, προσφεύγει έτσι στον ίδιο τον πρωθυπουργό (και υπουργό Αμυνας), Ελευθέριο Βενιζέλο, ζητώντας του να ξεκαθαρίσει το ζήτημα στο ανώτατο δυνατό επίπεδο, μέσω κεντρικής συνεννόησης με την ηγεσία των συμμαχικών/κατοχικών στρατευμάτων. Οπως κάθε αποικιοκρατούμενος που διεκδικεί στοιχειώδη σεβασμό από τα αφεντικά του, δεν παραλείπει μάλιστα να επικαλεστεί το ύψιστο των επιχειρημάτων – την ανάγκη σεβασμού της «θρησκευτικής» ιδιαιτερότητας κι ευαισθησίας των ιθαγενών, που αδυνατούν να εγκολπωθούν πλήρως τις πολιτισμικές αξίες των ανωτέρων τους:

«Κύριε Πρόεδρε

Λαμβάνω την τιμήν να Σας υποβάλω εν αντιγράφω έγγραφον του παρά τω Γενικώ Στρατηγείω Γάλλου Επιμελητού κ. Αδάμ προς τον Επιμελητήν της Στρατιάς, εξ ου αποδεικνύεται ότι η γαλλική ενταύθα Επιμελητεία επιθυμεί να χορηγήση εις τα στρατεύματά μας κρέας ίππειον και ημιόνου, άτινα λόγω παθήσεως μη μεταδοτικής θα εσφάζοντο.

Είναι γνωστόν τοις πάσι ποίαν αναστάτωσιν επέφερεν εις το Στρατιωτικόν Σώμα, εις ο εγένετο απόπειρα να διανεμηθή τοιούτον κρέας.

Επειδή, Κύριε Πρόεδρε, ως εκ του εγγράφου εμφαίνεται, η Επιμελητεία των Συμμαχικών Στρατευμάτων, παρ’ όλας άλλως τε τας προφορικάς διαμαρτυρίας της Υπηρεσίας της Επιμελητείας μου, είναι διατεθειμένη να διανέμη τοιούτον κρέας εις τα ελληνικά Στρατεύματα μη δυναμένη να δεχθή τας αντιρρήσεις μας, παρακαλώ όπως ευαρεστούμενος ενεργήσητε παρά τη Διασυμμαχική Επιτροπή και διατάξη, ίνα μη αποπειραθή η γαλλική Υπηρεσία την διανομήν τοιούτου κρέατος, όπερ αφ’ ενός μεν δεν είναι ειθισμένοι οι Ελληνες να καταναλίσκωσιν, αλλά και αντίκειται εις τα θρησκευτικά ημών έθιμα, και ούτω προληφθώσι δυσάρεστα, τα οποία ασφαλώς θα προκληθώσιν» (Εν Γενικώ Στρατηγείω 14.8.1918, αρ. πρωτ. εισαγωγής 709/20.8.1918).

Το περιεχόμενο του φακέλου δεν μας διαφωτίζει, δυστυχώς, για τη συνέχεια της υπόθεσης. Από τη μαζική συμμετοχή των ελληνικών μονάδων στις πολύνεκρες μάχες των επόμενων εβδομάδων μπορούμε, πάντως, να εικάσουμε ότι, τελικά, είτε οι αλλόδοξοι επιμελητές έκαναν πίσω είτε οι εγχώριοι μαχητές πείστηκαν εκ των πραγμάτων για τις ευεργετικές συνέπειες της μουλαροφαγίας. Δίχως να το πουν, βέβαια, ούτε του παπά…

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΚΡΥΦΑ ΧΑΡΤΙΑ
Ενα έγκλημα καθόλου «κοινό»
Ο τρόπος που εξελίχθηκαν τα πράγματα σε δύο αιώνες ελληνικού κράτους σε σχέση με τις νομοθεσίες για τον βιασμό είναι αρκετός για να μας δείξει ότι είναι ένα έγκλημα βουτηγμένο στις σχέσεις εξουσίας και τις...
Ενα έγκλημα καθόλου «κοινό»
ΚΡΥΦΑ ΧΑΡΤΙΑ
Ενας μύθος, μα ποιος μύθος;
Τελικά, το τραύμα είναι πολύ βαθύ. Δεκαετίες τώρα, κάθε απόπειρα αντιδραστικής αναδιάρθρωσης του ελληνικού Πανεπιστημίου συνοδεύεται από αλλεπάλληλους εξορκισμούς και της εξέγερσης του Πολυτεχνείου.
Ενας μύθος, μα ποιος μύθος;
ΚΡΥΦΑ ΧΑΡΤΙΑ
«Ομηρίες» για κάθε γούστο
Οταν η εφημερίδα της οικογένειας Μητσοτάκη πανηγύριζε για την «ανομία» όσων βρίσκονταν στη σωστή πλευρά της πανεπιστημιακής ιστορίας.
«Ομηρίες» για κάθε γούστο
ΚΡΥΦΑ ΧΑΡΤΙΑ
Το πραγματικό πρόσωπο ενός απωθημένου πολέμου
Ενα εξαιρετικό βιβλίο για τη μικρασιατική εκστρατεία όπως τη βίωσαν οι Ελληνες φαντάροι, μια ανασύσταση της συλλογικής εμπειρίας των ανθρώπων που εκόντες άκοντες επιφορτίστηκαν με τη διεξαγωγή του τριετούς...
Το πραγματικό πρόσωπο ενός απωθημένου πολέμου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας