Αθήνα, 34°C
Αθήνα
Αίθριος καιρός
34°C
34.8° 32.8°
4 BF
28%
Θεσσαλονίκη
Αίθριος καιρός
35°C
37.2° 31.4°
2 BF
37%
Πάτρα
Αίθριος καιρός
32°C
33.0° 31.6°
1 BF
38%
Ιωάννινα
Αίθριος καιρός
29°C
28.9° 28.9°
1 BF
54%
Αλεξανδρούπολη
Αίθριος καιρός
34°C
35.2° 33.9°
4 BF
24%
Βέροια
Αίθριος καιρός
33°C
33.2° 30.7°
3 BF
42%
Κοζάνη
Αίθριος καιρός
31°C
31.4° 29.5°
2 BF
23%
Αγρίνιο
Αίθριος καιρός
37°C
36.8° 36.8°
1 BF
16%
Ηράκλειο
Αίθριος καιρός
30°C
31.4° 29.8°
5 BF
45%
Μυτιλήνη
Αίθριος καιρός
31°C
30.9° 30.1°
4 BF
43%
Ερμούπολη
Αίθριος καιρός
29°C
29.4° 28.8°
5 BF
45%
Σκόπελος
Αίθριος καιρός
31°C
30.7° 30.7°
2 BF
70%
Κεφαλονιά
Αίθριος καιρός
30°C
29.9° 29.9°
0 BF
70%
Λάρισα
Αίθριος καιρός
35°C
34.9° 32.9°
0 BF
24%
Λαμία
Αίθριος καιρός
34°C
34.9° 31.5°
1 BF
29%
Ρόδος
Αίθριος καιρός
29°C
29.8° 29.3°
3 BF
61%
Χαλκίδα
Αίθριος καιρός
34°C
35.0° 33.4°
3 BF
18%
Καβάλα
Αίθριος καιρός
33°C
33.3° 32.7°
2 BF
49%
Κατερίνη
Αίθριος καιρός
31°C
31.4° 31.4°
3 BF
55%
Καστοριά
Αίθριος καιρός
33°C
33.4° 33.4°
1 BF
19%
ΜΕΝΟΥ
Τρίτη, 16 Ιουλίου, 2024
robert capa by gerda taro
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Ο Ρόμπερτ Κάπα φωτογραφημένος από τη Γερμανίδα πολεμική φωτογράφο Γκέρντα Τάρο κατά τη διάρκεια του Ισπανικού Εμφυλίου, Μάιος 1937
Ρόμπερτ Κάπα

Ο φωτογράφος που δεν είδε έναν ολόκληρο λαό

Εβδομήντα χρόνια συμπληρώθηκαν στις 25 Μαΐου από τη στιγμή που μια νάρκη έβαλε τέλος στη ζωή και στο έργο ίσως του σημαντικότερου φωτορεπόρτερ της Ιστορίας. Δεκάδες κείμενα εκθείασαν τις ηρωικές αποστολές του και ειδικότερα τον τρόπο με τον οποίο απαθανάτισε τον Ισπανικό Εμφύλιο. Λιγότεροι σχολίασαν ότι υπήρξε ο μόνος φωτογράφος που πήγε στο Ισραήλ και δεν φωτογράφισε σχεδόν ούτε έναν Παλαιστίνιο.

O Χέμινγουεϊ και ο Ρόμπερτ Κάπα, έγραφε προ ημερών ο Ισπανός καθηγητής Μέσων Ενημέρωσης Μιγκέλ Ανχελ ντε Σαντιάγκο Ματέος, καθόρισαν σε σημαντικό βαθμό το πώς αντιλαμβανόμαστε ακόμη και σήμερα τον Ισπανικό Εμφύλιο.

Ο πρώτος το έκανε με τις 30 ανταποκρίσεις του σε αμερικανικά μέσα ενημέρωσης (και μια πιο προσωπική στη σοβιετική «Πράβντα») - κυρίως όμως με το έργο του «Για ποιον χτυπά η καμπάνα». Ο δεύτερος το πέτυχε με τις δεκάδες φωτογραφίες του από το μέτωπο - κυρίως όμως με τη θρυλική εικόνα του στρατιώτη του Δημοκρατικού Στρατού που πέφτει νεκρός από τις σφαίρες των φαλαγγιτών του Φράνκο.

Αν συνδέει κάτι τις ιστορίες των δύο πολεμικών ανταποκριτών, πέρα από την προσωπική τους φιλία, είναι ότι δεν θα κρύψουν ποτέ την αφοσίωσή τους στις δημοκρατικές δυνάμεις και την απέχθειά τους για τους φασίστες. Για να χρησιμοποιήσουμε μια φράση που θα διατύπωνε δεκαετίες αργότερα ένα άλλο ιερό τέρας του πολεμικού ρεπορτάζ, o Ρόμπερτ Φισκ, είναι και οι δύο «αμερόληπτοι και αντικειμενικοί... στο πλευρό όσων υποφέρουν».

Η διάσημη φωτογραφία του Κάπα από τον Ισπανικό Εμφύλιο: στρατιώτης του Δημοκρατικού Στρατού πέφτει νεκρός από τις σφαίρες των φαλαγγιτών του Φράνκο

Ο Χέμινγουεϊ θα μείνει πιστός σε αυτή την αρχή μέχρι το τέλος της ζωής του ενώ και ο Κάπα θα δώσει ανάλογα δείγματα γραφής τόσο στην κάλυψη της ιαπωνικής εισβολής στην Κίνα όσο και στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Οταν όμως θα ταξιδέψει στη Μέση Ανατολή για να καλύψει τη δημιουργία του ισραηλινού κράτους και τις πρώτες αραβοϊσραηλινές συγκρούσεις δεν θα στρέψει σχεδόν ποτέ τον φακό του σε όσους πραγματικά υπέφεραν: τους Παλαιστίνιους. Για την ακρίβεια από τις 303 φωτογραφίες που θα παρουσιάσει σε τρία ταξίδια είναι ζήτημα αν υπάρχει ένας Παλαιστίνιος σε ένα καρέ.

Οπως θα εξηγήσει σε μια εξαιρετική μελέτη ο Jorgen Jensehaugen από το Ινστιτούτο Ερευνών για την Ειρήνη του Οσλο, «Ο Κάπα καλύπτει τις εξελίξεις με έναν ιδεολογικό φακό που παρουσίαζε το Ισραήλ σαν ένα ηρωικό έθνος επιζησάντων του Ολοκαυτώματος και νικητών του πολέμου ενώ οι Παλαιστίνιοι και ο διωγμός τους (Νάκμπα) αποκρύπτονται επιμελώς».

Οταν όμως ο διασημότερος φωτογράφος του κόσμου φτάνει στο Ισραήλ, τον Μάιο του 1948, η εθνοκάθαρση έχει ήδη απομακρύνει 300.000 Παλαιστίνιους από τους περίπου 750.000 που θα αναγκαστούν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους τον επόμενο χρόνο. Οι φωτογραφίες του Κάπα όμως, αποκλείοντας κυριολεκτικά από το κάδρο τους Παλαιστίνιους, απλώς αναπαράγουν τον μύθο που θέλει τους κατοίκους του Ισραήλ να δημιουργούν μια όαση στο κέντρο μιας ακατοίκητης ερήμου. Το πρόβλημα δηλαδή δεν εντοπίζεται σε αυτά που αποτυπώνει με τη μηχανή του, τα οποία είναι άρτια από κάθε άποψη, αλλά σε αυτά που αποφασίζει να παραλείψει.

Είναι χαρακτηριστικό ότι τα θέματα που πραγματεύεται στις εικόνες του είναι σχεδόν πανομοιότυπα με αυτά που καταγράφουν την ίδια περίοδο και οι επίσημοι φωτογράφοι του ισραηλινού κράτους (οι τελευταίοι χωρίς φυσικά τη δική του φωτογραφική ιδιοφυΐα). Αντίθετα ο Κάπα είναι ανεξάρτητος φωτορεπόρτερ, ο οποίος μάλιστα βρίσκεται στην περιοχή με δικά του έξοδα αφού κανένα μέσο δεν έχει δεχτεί να πληρώσει την αποστολή του – γεγονός που του προσφέρει απόλυτη ελευθερία.

Με αυτόν τον τρόπο όμως ο Κάπα αποκρύπτει τα αποικιοκρατικά χαρακτηριστικά που βρίσκονται στον πυρήνα της δημιουργίας του κράτους του Ισραήλ. Ενας δηλαδή από τους σημαντικότερους φωτογράφους του περασμένου αιώνα παρέλειψε να μας ενημερώσει για ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της εποχής του, το οποίο εκτυλισσόταν με απίστευτη αγριότητα μπροστά στα μάτια του.

Προφανώς η κριτική που οφείλουμε να ασκήσουμε σήμερα στο έργο του θα είναι άδικη αν δεν τοποθετηθεί στο ιστορικό της πλαίσιο και αν δεν λάβει υπόψη τα προσωπικά του βιώματα. Ως σοσιαλιστής, αντιφασίστας που είχε βασανιστεί στην πατρίδα του, την Ουγγαρία, και έχει αναγκαστεί να εγκαταλείψει τη Γερμανία του Χίτλερ, ο Κάπα θα περιπλανηθεί για χρόνια στην Ευρώπη με το περίφημο διαβατήριο Νάνσεν, τα έγγραφα που εξέδιδε για τους πρόσφυγες η Κοινωνία των Εθνών. Με νωπά τα βιώματα του Ολοκαυτώματος, όπου θα χάσει πολλά μέλη της οικογένειάς του, φτάνει να δει τη δημιουργία του κράτους του Ισραήλ σαν έναν «σοσιαλιστικό παράδεισο» στον οποίο προς στιγμήν σκέφτεται να μετακομίσει και ο ίδιος. Τυφλωμένος όμως από την προσωπική του οδύσσεια αλλά και τις δικές του ελπίδες δεν συνειδητοποιεί ότι τη στιγμή που η Ευρώπη απελευθερώνει σταδιακά τις αποικίες της αυτός στηρίζει τη δημιουργία ενός νέου αποικιοκρατικού καθεστώτος στη Μέση Ανατολή.

Θα είχε αλλάξει στάση αν ζούσε μερικά χρόνια περισσότερο για να γνωρίσει, όπως και ο Αϊνστάιν, τα εθνικιστικά και τρομοκρατικά χαρακτηριστικά του σιωνισμού; Οι φανατικοί οπαδοί του μπορούμε να το πιστεύουμε αλλά όχι να το αποδείξουμε. Γιατί η Ιστορία δεν γράφεται με υποθέσεις.

Το βέβαιο είναι ότι αν είναι άδικο να κρίνουμε τον Κάπα με τις σημερινές ιστορικές γνώσεις, τότε είναι έγκλημα να αναζητούμε την Ιστορία του Ισραήλ και της Παλαιστίνης μέσα από τις φωτογραφίες που έβγαλε στην περιοχή.

info-war.gr

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS
Ο φωτογράφος που δεν είδε έναν ολόκληρο λαό

ΣΧΕΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας