Αθήνα, 19°C
Αθήνα
Ελαφρές νεφώσεις
19°C
20.1° 17.5°
3 BF
81%
Θεσσαλονίκη
Ελαφρές νεφώσεις
19°C
19.7° 14.7°
3 BF
54%
Πάτρα
Αραιές νεφώσεις
19°C
19.4° 17.1°
2 BF
71%
Ιωάννινα
Σποραδικές νεφώσεις
15°C
14.9° 14.9°
3 BF
82%
Αλεξανδρούπολη
Ελαφρές νεφώσεις
19°C
18.9° 16.9°
5 BF
88%
Βέροια
Αυξημένες νεφώσεις
14°C
19.0° 13.2°
2 BF
84%
Κοζάνη
Αυξημένες νεφώσεις
15°C
15.4° 10.1°
3 BF
41%
Αγρίνιο
Αυξημένες νεφώσεις
15°C
15.2° 15.2°
2 BF
81%
Ηράκλειο
Ελαφρές νεφώσεις
18°C
18.8° 16.5°
4 BF
71%
Μυτιλήνη
Σποραδικές νεφώσεις
19°C
19.6° 18.9°
3 BF
68%
Ερμούπολη
Αυξημένες νεφώσεις
20°C
20.4° 19.4°
5 BF
64%
Σκόπελος
Αίθριος καιρός
19°C
18.7° 18.5°
2 BF
63%
Κεφαλονιά
Αυξημένες νεφώσεις
19°C
18.7° 18.7°
4 BF
65%
Λάρισα
Σποραδικές νεφώσεις
18°C
18.4° 17.9°
0 BF
55%
Λαμία
Αυξημένες νεφώσεις
14°C
14.5° 14.5°
2 BF
59%
Ρόδος
Σποραδικές νεφώσεις
19°C
19.8° 19.3°
1 BF
87%
Χαλκίδα
Αίθριος καιρός
19°C
19.9° 18.6°
3 BF
51%
Καβάλα
Ελαφρές νεφώσεις
18°C
17.7° 13.3°
1 BF
78%
Κατερίνη
Αυξημένες νεφώσεις
15°C
19.7° 14.4°
1 BF
83%
Καστοριά
Αυξημένες νεφώσεις
12°C
11.9° 11.9°
1 BF
66%
ΜΕΝΟΥ
Σάββατο, 02 Δεκεμβρίου, 2023
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Εχεις το δικαίωμα να μην ξέρεις τα δικαιώματά σου

Στη γνωστότερη σκηνή της ταινίας Dirty Harry, ο επιθεωρητής Κάλαχαν (Κλιντ Ιστγουντ) αρχίζει να πυροβολεί και να σκοτώνει τους ληστές μιας τράπεζας έως ότου φτάνει στον τελευταίο που έχει μείνει ζωντανός. Αφού τον απειλεί ότι θα του τινάξει το κεφάλι στον αέρα, αν προσπαθήσει να πιάσει μια καραμπίνα που βρίσκεται δίπλα του, τον σημαδεύει με ένα 44άρι μάγκνουμ εξηγώντας του ότι δεν θυμάται αν έχει μείνει άλλη μία σφαίρα στη θαλάμη. «Πρέπει να θέσεις στον εαυτό σου μια ερώτηση» του λέει. «Αισθάνομαι τυχερός; Λοιπόν, αλήτη αισθάνεσαι;» Λίγα δευτερόλεπτα αργότερα, αφού πλέον τον έχει πλέον αφοπλίσει, τον υποβάλλει σε μια εικονική εκτέλεση.

Ο σκηνοθέτης Ντον Σίγκελ παρουσίασε την περσόνα του Κάλαχαν το 1971 εμπνεόμενος από πραγματικά περιστατικά. Ο φανταστικός εγκληματίας Scorpio, τον οποίο καταδίωκε ο Dirty Hurry, στηριζόταν σε έναν πραγματικό κατά συρροή δολοφόνο που έμεινε γνωστός με το ψευδώνυμο Zodiac killer. Η αληθοφάνεια όμως δεν περιορίζεται εκεί. Η συγκεκριμένη σκηνή της ταινίας αποτυπώνει την πιο αντιδραστική αντίληψη που επικρατούσε στις αρχές της δεκαετίας του ’70 για τις «ελευθερίες» που έπρεπε να απολαμβάνει ένας αστυνομικός. Ο Κάλαχαν πυροβολεί ανάμεσα στο πλήθος τους κακοποιούς (οι οποίοι φυσικά είναι μαύροι) και φτάνει στο σημείο να πραγματοποιεί εικονικές εκτελέσεις, όπως έκαναν οι ναζί στον B΄ Παγκόσμιο.

Δεν είναι φυσικά τυχαίο ότι στην απονομή των Οσκαρ εκείνης της χρονιάς οι διαδηλωτές που είχαν συγκεντρωθεί στο Χόλιγουντ κρατούσαν πλακάτ με το σύνθημα «Ο Dirty Harry είναι ένα σάπιο γουρούνι». Οι New York Times έγραψαν τότε ότι η ταινία ηρωοποιεί «έναν νιτσεϊκό αστυνομικό», το περιοδικό Variety σημείωνε ότι ο Κλιντ Ιστγουντ μετατρέπεται σε ένα όχημα για όσους δοξάζουν «την εγκληματική βαναυσότητα της αστυνομίας», ενώ ο New Yorker έκανε λόγο για «φασιστικό μεσαιωνισμό» που περιβάλλεται με στοιχεία παραμυθιού.

Η ταινία αποτελούσε την απάντηση της «βαθιάς Αμερικής» σε όλα τα δικαιώματα που είχαν κατακτηθεί τη δεκαετία του ’60 απέναντι στην αστυνομική αυθαιρεσία με βασικότερο τη λεγόμενη προειδοποίηση Μιράντα: «Εχεις το δικαίωμα να μη μιλήσεις. Ο,τι πεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί εναντίον σου στο δικαστήριο...» κοκ.

Τα «δικαιώματα Μιράντα» προέκυψαν το 1966 από την απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου στην υπόθεση Ερνέστο Μιράντα εναντίον της πολιτείας της Αριζόνας. Παρά το γεγονός ότι ο Μιράντα κατηγορούνταν για επαχθή εγκλήματα, όπως η απαγωγή και ο βιασμός μιας 18χρονης κοπέλας, οι δικαστές έμειναν στη νομική ουσία της υπόθεσης και αναγνώρισαν ότι οι αστυνομικοί είχαν παραβιάσει τα καθήκοντά τους εξαναγκάζοντας τον κατηγορούμενο να ομολογήσει χωρίς παρουσία δικηγόρου.

Εκείνη η απόφασή του ανώτατου δικαστηρίου επιστέγασε τις προσπάθειες, που είχαν ξεκινήσει από τις αρχές της δεκαετίας του ’60, αρκετές δικηγορικές ενώσεις και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων ώστε να παρέχεται νομική βοήθεια σε κατηγορούμενους που μέχρι τότε έμεναν απροστάτευτοι στα ανακριτικά γραφεία της αστυνομίας. Η προειδοποίηση Μιράντα είχε αρκετές εξαιρέσεις που επέτρεπαν στην αστυνομία να συνεχίζει το έργο της και να συγκεντρώνει πληροφορίες από συλληφθέντες, με τη διαφορά ότι αυτές δεν μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν στο δικαστήριο εάν δεν είχαν εξαχθεί νομότυπα.

Για την ιστορία, όπως εξηγούσε ο βιογράφος του Κλιντ Ιστγουντ, Πάτρικ Μακ Γκίλιγκαν, ο ηθοποιός γνώριζε από την πρώτη στιγμή που διάβασε το σενάριο ότι η ταινία επιτίθεται στα δικαιώματα Μιράντα (για τον ίδιο λόγο μάλιστα είχε αρνηθεί τον ρόλο ο Πολ Νιούμαν). Ο Κλιντ Ιστγουντ δεν είχε κανένα πρόβλημα να υποδυθεί έναν επιθεωρητή που βασάνιζε και πυροβολούσε αδιακρίτως τα θύματά του, ενώ πίστευε ότι ο πραγματικός του αντίπαλός ήταν οι δικηγόροι και οι δικαστές που δεν του επέτρεπαν να επιβάλλει τον νόμο και την τάξη της Αγριας Δύσης.

Παρά το γεγονός πάντως ότι το Χόλιγουντ συνέχισε απτόητο να εξυμνεί τη βαναυσότητα και την παραβίαση των νόμων από την αστυνομία, η συγκεκριμένη μάχη του Dirty Harry χάθηκε. Για δεκαετίες, η ανάγνωση της προειδοποίησης Μιράντα έγινε συνώνυμο κάθε αστυνομικής σειράς και ταινίας. Ερευνες μάλιστα απέδειξαν ότι από τα μέσα της δεκαετίας του ’80, εν πολλοίς χάρη στις συνεχείς αναφορές σε ταινίες, το 93% των Αμερικανών πολιτών γνώριζε ότι έχει δικαίωμα νομικής εκπροσώπησης μετά τη σύλληψη και το 80% ότι έχει το δικαίωμα να μη μιλήσει στους αστυνομικούς.

Οπως εξηγούσαν, όμως, ερευνητές της νομικής σχολής του Πανεπιστημίου του Κλίβελαντ, η ανάγνωση της προειδοποίησης Μιράντα άρχισε να εξαφανίζεται από τον κινηματογράφο και τις τηλεοπτικές σειρές απηχώντας την πραγματικότητα που βίωναν και οι πολίτες στους δρόμους. Το μόνο που έμενε ήταν να αναλάβει ένας ανώτατος δικαστής να «καθαρογράψει» αυτό το νομικό πισωγύρισμα.

Την Πέμπτη, λοιπόν, το ανώτατο δικαστήριο των ΗΠΑ έκρινε ότι πολίτες που παρανόμως δεν ενημερώθηκαν για τα δικαιώματά τους δεν έχουν πλέον το δικαίωμα να κινηθούν νομικά εναντίον των αστυνομικών, γεγονός που σύμφωνα με αναλυτές νομικών θεμάτων θα οδηγήσει στο σταδιακό «ξήλωμα» των δικαιωμάτων Μιράντα. Η απόφαση έρχεται ως συνέχεια σε ορισμένες από τις πιο αντιδραστικές δικαστικές αποφάσεις στην ιστορία του τελευταίου αιώνα με τις οποίες το δικαστικό κατεστημένο στηρίζει το λόμπι της οπλοκατοχής και επιτίθεται στα δικαιώματα των γυναικών.

Ο Dirty Harry έχει πλέον κάθε λόγο να σφίξει το χέρι των δικαστών, που κάποτε μισούσε, γνωρίζοντας ότι κατέβηκαν στον δικό του, βρόμικο στίβο. Feeling lucky, punk?

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS
Εχεις το δικαίωμα να μην ξέρεις τα δικαιώματά σου

ΣΧΕΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας