Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Mad Max: η επιστροφή του Ρίγκαν

Το Mad Max θεωρείται ακόμη και σήμερα ως μια από τις δημοφιλέστερες δυστοπικές ταινίες όλων των εποχών

Mad Max: η επιστροφή του Ρίγκαν

  • A-
  • A+

Ο ελληνικής καταγωγής σκηνοθέτης των Mad Max χώρεσε σε μια ιστορία την κρίση του καπιταλισμού και του πετρελαίου, τη γέννηση του νεοφιλελευθερισμού και την επιστροφή του νεο-συντηρητισμού. Ενδεχομένως μάλιστα να μην το κατάλαβε καν.

Λένε ότι ο κόσμος δεν πιστεύει πια σε ήρωες. Να πάνε στο διάολο. Εμείς θα τους ξαναφέρουμε τους ήρωές τους.

Mad Max (1979)

Οι ουρές στα βενζινάδικα μεγάλωναν μέρα με τη μέρα και μαζί τους γιγαντωνόταν η αγανάκτηση. Οι καβγάδες για μερικά λίτρα καυσίμων αποτελούσαν πλέον καθημερινό φαινόμενο ενώ σύντομα έκαναν την εμφάνισή τους και οι πρώτες συμμορίες, που έκλεβαν βενζίνη από παρκαρισμένα αυτοκίνητα. Ο Τζορτζ Μίλερ δεν θα ξεχάσει ποτέ αυτές τις εικόνες.

Παιδί Ελλήνων μεταναστών από τα Κύθηρα (ο πατέρας του, ο Δημήτρης Μηλιώτης, άλλαξε το επώνυμό του σε Μίλερ όταν έφτασε στην Αυστραλία) πίστευε ότι είχε αφήσει πίσω του την ανέχεια των Βαλκανίων και θα ζούσε το αυστραλιανό όνειρο. Ηταν ίσως ένα κακέκτυπο του αμερικανικού, αλλά ήταν σίγουρα πολύ καλύτερο απ’ ό,τι είχε να προσφέρει η νοτιανατολική Ευρώπη εκείνη την εποχή.

Και ύστερα ήρθε η πετρελαϊκή κρίση του 1973. Οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες του ΟΠΕΚ αποφάσισαν να περιορίσουν δραστικά την παραγωγή και να χρησιμοποιήσουν τον «μαύρο χρυσό» σαν μέσο πίεσης απέναντι στις πολεμικές κινήσεις του Ισραήλ. Οι ελλείψεις έγιναν σύντομα αισθητές στα πρατήρια καυσίμων όλου του κόσμου και οι μετακινήσεις με Ι.Χ. αυτοκίνητα έπρεπε να περιοριστούν.

Στην πραγματικότητα αυτό που κατέρρεε μπροστά στα μάτια του Μίλερ ήταν το μικροαστικό όνειρο της απόκτησης ενός αυτοκινήτου, πάνω στο οποίο είχε στηριχθεί μεγάλο τμήμα της εκρηκτικής μεταπολεμικής ανάπτυξης. Η πετρελαϊκή κρίση ήρθε απλώς σαν καταλύτης για να κάνει εμφανή τη δομική κρίση των δυτικών οικονομιών που αδυνατούσαν να πετύχουν τους ρυθμούς ανάπτυξης που είχαν ανάγκη για να επιβιώσουν. Η παγκόσμια οικονομική αρχιτεκτονική, όπως είχε δομηθεί με τη συμφωνία του Μπρέτον Γουντς μετά το B΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, κατέρρεε συμπαρασύροντας και το ψεύτικο όραμα της διαρκούς ανάπτυξης.

Αυτά τα προμηνύματα ενός δυστοπικού μέλλοντος θα κατέγραφε λίγα χρόνια αργότερα στην ταινία του Mad Max, o Τζορτζ Μίλερ. Στο μυαλό του οι πιτσιρικάδες που έκλεβαν βενζίνη μετατράπηκαν σε συμμορίες που λυμαίνονταν ολόκληρο τον πλανήτη, ενώ οι αντιπαραθέσεις έξω από τα βενζινάδικα πήραν τη μορφή ολοκληρωτικών πολέμων για τον έλεγχο των αποθεμάτων ενέργειας.

Δεν ήταν βέβαια μόνο η πετρελαϊκή κρίση που βοήθησε τον γιο του «Δημήτρη από τα Κύθηρα» να στήσει ίσως το πιο επιτυχημένο b-movie στην ιστορία του κινηματογράφου. Πριν αφιερωθεί στην έβδομη τέχνη εργαζόταν ως γιατρός στα επείγοντα περιστατικά ενός νοσοκομείου του Σίδνεϊ και καθημερινά ερχόταν σε επαφή με φρικιαστικές εικόνες τραυματιών από αυτοκινητικά ατυχήματα.

Στην επαγγελματική του ζωή, λοιπόν, έπρεπε να περιθάλπει όσους θυσιάζονταν στον θεό της ταχύτητας και στην καθημερινότητά του παρατηρούσε αυτούς που δεν είχαν βενζίνη να γεμίσουν τα ρεζερβουάρ τους.

Το Mad Max θεωρείται ακόμη και σήμερα ως μια από τις δημοφιλέστερες δυστοπικές ταινίες όλων των εποχών. Παρά το γεγονός μάλιστα ότι από πλευράς ποιότητας κατατάσσεται στα «σκουπίδια» του παγκόσμιου κινηματογράφου, αρκετοί ερευνητές επιχείρησαν να αντλήσουν ανθρωπολογικά και πολιτικά συμπεράσματα με τον ίδιο τρόπο που θα το έκαναν και με κάποιο (δυστοπικό) αριστούργημα – π.χ το Metropolis του Φριτς Λανγκ.

Η τεράστια απήχηση που γνώρισε η ταινία στο αμερικανικό κοινό συνδέθηκε άμεσα με τον νέο συντηρητισμό, τον εθνικισμό αλλά και τον σοβινισμό που θα έφερνε στην πολιτική ζωή της χώρας ο νεοφιλελεύθερος Ρόναλντ Ρίγκαν. Η κουλτούρα του μοναχικού καουμπόι, ο οποίος θριαμβεύει σαν εκδικητής, εκεί όπου έχει αποτύχει το προοδευτικό (Liberal) μοντέλο διακυβέρνησης, ταυτίζεται με την εικόνα που κομίζει και ο Ρίγκαν – πρώτα σαν αποτυχημένος ηθοποιός γουέστερν και στη συνέχεια σαν πλανητάρχης.

Οι κακοί του Mad Max δανείζονται στοιχεία από τους Ινδιάνους, τους οποίους κατατρόπωνε πάντα το καλό ιππικό. Μόνο που αυτή τη φορά ντύνονται και συμπεριφέρονται με τους όρους της πανκ κουλτούρας της δεκαετίας του ‘70 και του ’80 ή της κουλτούρας των μαύρων. Η Αμερική επιστρέφει στον πολιτισμό της άγριας Δύσης και ο λευκός εργάτης καλείται από το σύστημα να αντιμετωπίζει σαν αιτία όλων των δεινών του το προοδευτικό πνεύμα της δεκαετίας του ‘60 αλλά και τον μαύρο πληθυσμό που διεκδικεί μια θέση στην αγορά εργασίας.

Η πολιτική του Ρίγκαν στο εσωτερικό αλλά και το εξωτερικό των ΗΠΑ έρχεται να αντιμετωπίσει τα ίδια προβλήματα που υποτίθεται αντιμετωπίζει και ο ήρωας της ταινίας: η ηθική παρακμή και οι ελλείψεις φυσικών πόρων οδηγούν σε ανομία και χάος. Η λύση είναι πάντα η επιβολή του νόμου και της τάξης στο εσωτερικό και μερικοί επιθετικοί πόλεμοι για τον έλεγχο ενεργειακών κοιτασμάτων στο εξωτερικό.

Η τέταρτη παραγωγή του Mad Max έρχεται σε μια εποχή που αποτελεί το αντεστραμμένο είδωλο της πετρε­λαϊκής κρίσης του 1973. Χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, που είχαν πρωτοστατήσει τότε στον ενεργειακό πόλεμο του ΟΠΕΚ, σήμερα συνεργάζονται με τις ΗΠΑ ρίχνοντας στην αγορά τεράστιες ποσότητες πετρελαίου με στόχο να πλήξουν τις οικονομίες της Ρωσίας, του Ιράν ή της Βενεζουέλας. Το μοτίβο της δομικής κρίσης του καπιταλισμού παραμένει το ίδιο ύστερα από σχεδόν τέσσερις δεκαετίες και ένας νέος συντηρητισμός, α λα Ρίγκαν, είναι πάντα στη μόδα.

 

► Διαβάστε:

Britton on Film (Wayne State University Press)

Συλλογή εξαιρετικών κειμένων για τον κινηματογράφο με εύρος που ξεκινά από τον Αϊζενστάιν για να φτάσει στον Σπίλμπεργκ

► Δείτε:

Mad Max (1979)

Η πρώτη μεγάλη επιτυχία της σειρά ταινιών. Αν υπήρχαν διεθνείς οίκοι αξιολόγησης ταινιών θα ανήκε στην κατηγορία Junk. Τώρα λέγεται Cult.

 

 

INFOWAR
Τα ζόμπι δεν είναι νοικοκυραίοι
Η νέα ταινία με ζωντανούς νεκρούς του Τζιμ Τζάρμους εισάγει ψήγματα κοινωνικής κριτικής σε ένα πολιτικά αδιάφορο κινηματογραφικό είδος της αμερικανικής βιομηχανίας του θεάματος. Στην πραγματικότητα όμως τα...
Τα ζόμπι δεν είναι νοικοκυραίοι
INFOWAR
Αποκάλυψη (σαράντα χρόνια) Τώρα
Ο σεναριογράφος Τζον Μίλιους εξηγούσε πριν από χρόνια πώς επιχείρησε να μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη στοιχεία από το βιβλίο «Η καρδιά του σκότους» του Τζόζεφ Κόνραντ για να στήσει την περσόνα του συνταγματάρχη...
Αποκάλυψη (σαράντα χρόνια) Τώρα
INFOWAR
Πού πάνε τα χρήματα όταν «παγώνουν»;
Η βιομηχανία των κυρώσεων που έχει στήσει η Ουάσινγκτον επηρεάζει πλέον δύο στους τρεις κατοίκους του πλανήτη. Συχνά μάλιστα περιλαμβάνει το «πάγωμα» καταθέσεων πολιτικών αντιπάλων των ΗΠΑ, αξίας εκατοντάδων...
Πού πάνε τα χρήματα όταν «παγώνουν»;
INFOWAR
Ξεκίνησε η περίοδος του κυνηγιού... μαγισσών
Η πρόσφατη αντιρωσική εκστρατεία αλλά και οι καταγγελίες σεξουαλικής κακοποίησης λαμβάνουν χαρακτηριστικά υστερίας στις ΗΠΑ. Την ίδια υστερία με την οποία κάποιοι προσπάθησαν να αντιμετωπίσουν τις οικονομικές...
Ξεκίνησε η περίοδος του κυνηγιού... μαγισσών
INFOWAR
Ημερολόγιο sci-fi
Από το 2017 και για τα επόμενα δέκα χρόνια οι εραστές της επιστημονικής φαντασίας αναμένουν να εκπληρωθούν οι «προφητείες» των αγαπημένων τους συγγραφέων και σκηνοθετών. Το πρόβλημα είναι ότι ορισμένες από τις...
Ημερολόγιο sci-fi
INFOWAR
Νίξον ανομήματα μη μόναν όψιν*
Η μακιαβελική απομάκρυνση του επικεφαλής του FBI από τον Ντόναλντ Τραμπ ώθησε τον αμερικανικό Τύπο να τον συγκρίνει με τον πρόεδρο Νίξον. Σωστή παρατήρηση, η οποία έγινε όμως για λάθος λόγους. Οι πραγματικές...
Νίξον ανομήματα μη μόναν όψιν*

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας