Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Φάτε τους πλούσιους
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Φάτε τους πλούσιους

  • A-
  • A+
Μια φράση που αποδίδεται στον Ζαν-Ζακ Ρουσό αποκτά νέα χρήση και σημασία στην εποχή του καπιταλισμού του Τραμπ. Είμαστε όμως πραγματικά έτοιμοι να... γευτούμε την αλλαγή;

«Ο Μπέρνι παρουσιάζει το δικό του σχέδιο για το πώς να φάμε τους πλούσιους», τιτλοφορούσε μακροσκελές ρεπορτάζ του το περιοδικό Vanity Fair, στις αρχές του 2019. Ουσιαστικά ήταν μια συγκριτική ανάλυση ανάμεσα στα διαφορετικά σχέδια για τη φορολόγηση των πλουσιότερων Αμερικανών πολιτών, που την είχε παρουσιάσει ο υποψήφιος για το χρίσμα των Δημοκρατικών, Μπέρνι Σάντερς, και το μέλος του Κογκρέσου Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτέζ, από την αριστερή πτέρυγα του Δημοκρατικού Κόμματος.

Το σύνθημα «Μπέρνι Σάντερς – φάτε τους πλούσιους» είχε ήδη κυκλοφορήσει σαν στάμπα σε T-shirt, ενώ όλο και περισσότεροι αρθρογράφοι το χρησιμοποιούσαν σε αναλύσεις σχετικά με τη διεύρυνση των ανισοτήτων στο εσωτερικό των ΗΠΑ και σε ολόκληρο τον κόσμο. Μια φράση, η οποία τις προηγούμενες δεκαετίες υπήρχε μόνο σαν στίχος σε τραγούδια των Aerosmith και των Motorhead, εισερχόταν στο καθημερινό λεξιλόγιο των Αμερικανών πολιτών.

Προφανώς έχει περάσει πολύς καιρός από την εποχή που ο Γάλλος φιλόσοφος Ζαν-Ζακ Ρουσό φέρεται να προειδοποιούσε πως «όταν πλέον οι άνθρωποι δεν θα έχουν τίποτα να φάνε, θα φάνε τους πλούσιους». Το ενδεχόμενο να φάει κάποιος έναν πλούσιο έχει μειωθεί δραστικά, δεδομένου ότι ακόμη και στα πιο ριζοσπαστικά χρόνια της Γαλλική Επανάστασης χρησιμοποιούσαν την πολύ πιο ανθρωπιστική μέθοδο του αποκεφαλισμού με γκιλοτίνες.

Παρ' όλα αυτά η επιστροφή της φράσης στην επικαιρότητα ίσως υποκρύπτει μια πολύ σημαντική αλλαγή για τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται εκατομμύρια άνθρωποι τους μηχανισμούς αναδιανομής πλούτου. Η παλαιότερη, ψευδής αντίληψη, ότι οι δισεκατομμυριούχοι μπορούν να συνυπάρξουν αρμονικά με τα φτωχότερα στρώματα (αφού η γιγάντωση της περιουσίας τους οδηγεί σε συνολική άνοδο της οικονομικής ανάπτυξης και του βιοτικού επιπέδου για ολόκληρο τον πληθυσμό), καταρρίπτεται με πάταγο.

Το σύστημα αντιμετωπίζεται και πάλι σαν ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος, όπου τα κέρδη των δισεκατομμυριούχων αποτελούν ζημιά (για την ακρίβεια κλοπή) για τα εισοδήματα των φτωχών. Πιο απλά, η συζήτηση περί του πολέμου των τάξεων επανέρχεται στην πολιτική επικαιρότητα.

H σύγχρονη πεποίθηση, ότι πρέπει να «φάμε τους πλούσιους», στηρίζεται συνήθως σε σειρά στατιστικών στοιχείων που αποδεικνύουν ότι τις τελευταίες δεκαετίες το εισόδημα των πλουσιότερων ανθρώπων των ΗΠΑ (και ολόκληρου του κόσμου) εκτινάχθηκε στα ύψη, τη στιγμή που το πραγματικό εισόδημα των υπόλοιπων πολιτών είτε παρέμεινε σταθερό είτε υποχώρησε σημαντικά.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Διανεμητικού Οικονομικού Λογαριασμού, με τον οποίο η αμερικανική κεντρική τράπεζα εξετάζει τη διανομή του πλούτου, από το 1989 έως το 2018 η καθαρή περιουσία του περίφημου 1% του πληθυσμού αυξήθηκε κατά 21 τρισεκατομμύρια δολάρια, ενώ το κατώτερο 50% του πληθυσμού είδε τα καθαρά εισοδήματά του να μειώνονται κατά 900 δισεκατομμύρια δολάρια.

Εξίσου μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η οργή των πολλών για τον πλούτο των λίγων προσωποποιείται με συγκεκριμένα παραδείγματα. Χάρη στον Μπέρνι Σάντερς, παραδείγματος χάριν, ο οποίος κήρυξε μια σταυροφορία εναντίον του πλουσιότερου ανθρώπου του κόσμου, Τζεφ Μπέζος, χιλιάδες άνθρωποι έμαθαν ότι ο ιδιοκτήτη της Amazon κερδίζει κάθε 12 δευτερόλεπτα όσα ο μέσος Αμερικανός φορολογούμενος σε διάστημα ενός χρόνου.

Αυτού του είδους οι παρατηρήσεις καταρρίπτουν και τον κυρίαρχο μύθο του φιλελευθερισμού, ότι οι σύγχρονοι δισεκατομμυριούχοι κέρδισαν επάξια τις περιουσίες τους χάρη σε καινοτομίες που τους έδωσαν κάποιου είδους προβάδισμα στην παγκόσμια αγορά. Είναι πλέον προφανές ότι δεν υπάρχει καμία ιδέα και καμία καινοτομία που να μπορεί να συγκριθεί με την καθημερινή χειρωνακτική και πνευματική εργασία δισεκατομμυρίων πολιτών, οι οποίοι αθροιστικά κερδίζουν λιγότερα από τους πλουσιότερους ανθρώπους του πλανήτη.

Θα μπορούσε μήπως η σημερινή κατάσταση να συγκριθεί με την προ-επαναστατική Γαλλία και συνεπώς να επικαιροποιήσει την πρόταση του Ρουσό – πάντα σε συμβολικό επίπεδο;

Αν και κορυφαίοι οικονομολόγοι που εξετάζουν την ανισότητα του πλούτου, όπως ο Τομά Πικετί, προειδοποιούν ότι τα ιστορικά στοιχεία δεν επαρκούν για ακριβείς συγκρίσεις, όλο και περισσότεροι αναλυτές βρίσκουν ομοιότητες στις συνθήκες που επικρατούσαν πριν από το 1789 με τα σημερινά επίπεδα ανισότητας. Αν υπάρχει όμως ένα πραγματικά συγκρίσιμο στοιχείο, είναι η αδιαλλαξία με την οποία αντιμετώπιζαν οι έχοντες τα αιτήματα ακόμη και για τη μικρότερη αναδιανομή πλούτου προς τους ασθενέστερους.

Αφού λοιπόν συνειδητοποιήσαμε την ανάγκη να «φάμε τους πλούσιους» και τις ομοιότητες με την εποχή της προεπαναστατικής Γαλλίας, είμαστε έτοιμοι να εφορμήσουμε προς τη σύγχρονη Βαστίλη; Πριν βιαστούμε να γιορτάσουμε για την επιστροφή μιας επαναστατικής φράσης στο καθημερινό λεξιλόγιο, θα πρέπει πάντα να θυμόμαστε την τρομακτική ικανότητα του κυρίαρχου συστήματος να εκτονώνει, να αποπροσανατολίζει ή απλώς να εμπορευματοποιεί την οργή μας.

Πριν από μερικές εβδομάδες, όταν η τραγουδίστρια Σερ δήλωσε ότι έχασε το αγαπημένο της μπλουζάκι με το σύνθημα Eat The Rich, το οποίο φορούσε για σχεδόν «30 με 40 χρόνια», ο οίκος Σβαρόφσκι έσπευσε να της χαρίσει ένα καινούργιο, στο οποίο οι λέξεις φάτε τους πλούσιους είναι γραμμένες με μικρούς κρυστάλλους που τοποθετήθηκαν ένας ένας με το χέρι. Και η Σερ απάντησε: «Είστε τόσο γλυκοί».

INFOWAR
Πού πάνε τα χρήματα όταν «παγώνουν»;
Η βιομηχανία των κυρώσεων που έχει στήσει η Ουάσινγκτον επηρεάζει πλέον δύο στους τρεις κατοίκους του πλανήτη. Συχνά μάλιστα περιλαμβάνει το «πάγωμα» καταθέσεων πολιτικών αντιπάλων των ΗΠΑ, αξίας εκατοντάδων...
Πού πάνε τα χρήματα όταν «παγώνουν»;
INFOWAR
Amazon: στην καρδιά του κτήνους
Λόγος ανησυχίας δεν είναι μόνο η ευκολία με την οποία η Amazon πρόκειται να καταπιεί έναν γίγαντα του λιανικού εμπορίου χωρίς καμία επίπτωση στα λογιστικά της βιβλία (το κόστος καλύφθηκε με άνοδο στην τιμή της...
Amazon: στην καρδιά του κτήνους
INFOWAR
Οταν το gentrification δολοφονεί
Πώς θα εξηγούσε ο Ενγκελς τη μεγάλη πυρκαγιά στον πύργο Γκρένφελ στο Λονδίνο; Ηταν οι ένοικοι θύματα ενός τυχαίου δυστυχήματος ή ανθρώπινες απώλειες σε έναν ταξικό πόλεμο που μαίνεται από τη δεκαετία του ’80;
Οταν το gentrification δολοφονεί
INFOWAR
Πετάει πετάει ο ιμπεριαλισμός
Θα μπορούσε ο Λένιν να εξηγήσει γιατί ο Τραμπ απαγόρευσε τη χρήση λάπτοπ και άλλων ηλεκτρονικών συσκευών σε υπερατλαντικές πτήσεις από αραβικές και μουσουλμανικές χώρες προς τις ΗΠΑ; Η απάντηση είναι…...
Πετάει πετάει ο ιμπεριαλισμός
INFOWAR
Χαμένοι στην κοσμάρα μας
Το νέο, εξαιρετικό video clip του Moby με τίτλο «Είσαι κι εσύ χαμένος στον κόσμο όπως κι εγώ;» προκαλεί ήδη ποικίλα σχόλια σχετικά με την αλλοτρίωση και την αποξένωση που φέρνουν τα «έξυπνα κινητά». Μήπως όμως...
Χαμένοι στην κοσμάρα μας
INFOWAR
Η μητέρα όλων των μαχών για τη διαμοιραστική οικονομία
Στην Καλιφόρνια εργαζόμενοι και εταιρείες της λεγόμενης gig economy σκάβουν τα χαρακώματα στα οποία θα δοθεί μια από τις σημαντικότερες μάχες του πολέμου που θα καθορίσει το μέλλον της εργασίας για τον 21ο...
Η μητέρα όλων των μαχών για τη διαμοιραστική οικονομία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας