Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μετασοβιετικό σκάκι στην Αθήνα
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μετασοβιετικό σκάκι στην Αθήνα

  • A-
  • A+

Ο Κασπάροφ τα βλέπει όλα άσπρα και μαύρα

Ανατόλι Καρπόφ

Η ευφυέστατη ιδέα του Φωκά Ευαγγελινού να σκηνοθετήσει μια χοροθεατρική αναπαράσταση μιας σκακιστικής μάχης που έδωσε το 1993 ο Γκάρι Κασπάροφ με τον Ανατόλι Καρπόφ ξύπνησε ορισμένα σκακιστικά φαντάσματα του παρελθόντος. Δύο από τους σημαντικότερους αθλητές της παγκόσμιας ιστορίας ακολούθησαν διαφορετικούς πολιτικούς δρόμους πριν και μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης.

Από το 1984, την πρώτη φορά που κάθισαν μπροστά σε μια σκακιέρα για τον τίτλο του παγκόσμιου πρωταθλητή, ο Ανατόλι Καρπόφ και ο Γκάρι Κασπάροφ γνώριζαν ότι θα ήταν αντίπαλοι για το υπόλοιπο της ζωής τους. Εκείνη η μάχη κράτησε πέντε μήνες και έληξε μόνο με την παρέμβαση της Διεθνούς Σκακιστικής Ομοσπονδίας που έκρινε ότι αν συνέχιζαν θα μετέτρεπαν το σκάκι από ένα άθλημα της διάνοιας σε έναν αγώνα φυσικής αντοχής – γεγονός που παρεμπιπτόντως θα ευνοούσε τον νεαρότερο Κασπάροφ.

Οι δύο Σοβιετικοί υπεραθλητές συμβόλιζαν δύο διαφορετικούς κόσμους στο σκακιστικό στερέωμα. Ο Καρπόφ ήταν γνωστός για τον στρατηγικό σχεδιασμό του με τον οποίο επιζητούσε να κερδίζει μικρά πλεονεκτήματα στη σκακιέρα μέχρι να εντοπίσει το πρώτο λάθος του αντιπάλου του και να τον συντρίψει – τεχνική που του έδωσε το παρατσούκλι «βόας σφιγκτήρας». Αντίθετα ο Κασπάροφ δεν δίσταζε να θυσιάζει κομμάτια προκειμένου να ανοίξει τον δρόμο για μια ολομέτωπη επίθεση. Αυτό που πραγματικά χώριζε όμως τον Ανατόλι και τον Γκάρι δεν ήταν ούτε η τεχνική τους ούτε η δίψα τους για τον τίτλο του καλύτερου σκακιστή στον πλανήτη (και ίσως στην Ιστορία). Ηταν δύο διαφορετικά πολιτικά ζώα.

Αν και υπήρξαν και οι δύο μέλη του Κομμουνιστικού Κόμματος της πρώην ΕΣΣΔ, ο πρώτος κατάφερνε να μην ενοχλεί με την παρουσία του τη Μόσχα, ενώ ο δεύτερος είχε μετατραπεί από πολύ νωρίς σε μαύρο πρόβατο. Παρατηρώντας εκ των υστέρων τις σκακιστικές τους μάχες αρκετοί αναλυτές υποστήριξαν ότι η «κόπωση» που άρχισε να χαρακτηρίζει τον Καρπόφ από τα μέσα της δεκαετίας του ’80, συνέπεσε με την κόπωση ενός ολόκληρου καθεστώτος, το οποίο κατέρρευσε τελικά στις αρχές της δεκαετίας του ’90. Και τότε ο Κασπάροφ ήταν εκεί για να του δώσει τη χαριστική βολή: στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα του 1990 ο Καρπόφ κατέβηκε με τη σημαία της Σοβιετικής Ενωσης και το σφυροδρέπανο, ενώ ο Κασπάροφ με τη σημαία της Ρωσίας. «Ο αντίπαλός μου συμβολίζει "τις δυνάμεις του καθεστώτος"», έλεγε εκείνες τις ημέρες ο Γκάρι. «Ο Κασπάροφ τα βλέπει όλα σε άσπρο και μαύρο, εγώ βλέπω και άλλα χρώματα», απαντούσε ο Ανατόλι.

Μετά την οριστική διάλυση της ΕΣΣΔ ο Κασπάροφ θα αγκαλιάσει το ληστρικό καθεστώς του Μπόρις Γέλτσιν και έτσι θα κερδίσει μια θέση στην καρδιά της Ουάσινγκτον, που εκείνη την εποχή επιχειρούσε το μεγαλύτερο πλιάτσικο στις πλουτοπαραγωγικές πηγές της χώρας. Τα επόμενα χρόνια τον συναντάμε δίπλα σε υπερσυντηρητικά ιδρύματα ερευνών, όπως το Center for Security Policy, το οποίο κατηγορείται ότι διαδίδει θεωρίες συνωμοσίας σχετικά με την «ισλαμική απειλή» στη Δύση. Σταδιακά όμως ξεκινά και η ολομέτωπη σύγκρουσή του με τον Πούτιν μέσα από σειρά πολιτικών σχηματισμών και συνασπισμών με τους οποίους θα σκεφτεί να διεκδικήσει, ανεπιτυχώς, και την προεδρία της Ρωσίας.

Για τον Πούτιν ο Κασπάροφ αποτελούσε ένα ακόμη ενοχλητικό στοιχείο που, όπως και οι δεκάδες ΜΚΟ που χρηματοδοτούνταν από την Ουάσινγκτον, είχε έναν και μόνο στόχο: την ανατροπή καθεστώτος. Για τον λόγο αυτό ο πρώην παγκόσμιος πρωταθλητής θα βρεθεί πολλές φορές στο στόχαστρο κρατικών αλλά και παρακρατικών μηχανισμών που, όπως ο ίδιος υποστηρίζει, απειλούν ακόμη και τη ζωή του.

Την ίδια περίοδο ο Καρπόφ επιχειρεί απλώς να αποκαταστήσει τη χαμένη σκακιστική αίγλη της Ρωσίας. Και για να το πετύχει χρειάζεται να παλέψει με θεούς, δαίμονες και μερικούς… εξωγήινους. Ο δρόμος που ακολουθεί για να το πετύχει περνά μέσα από τη Διεθνή Σκακιστική Ομοσπονδία, την προεδρία της οποίας αποφασίζει να διεκδικήσει το 2010. Η θέση όμως θα παραμείνει στον εκκεντρικό Ρώσο Κιρσάν Νικολάεβιτς Ιλιουμτζίνοφ, ο οποίος υποστήριζε ότι έχει μετενσαρκωθεί 69 φορές και ότι ένα απόγευμα δέχθηκε την επίσκεψη εξωγήινων με κίτρινες στολές, οι οποίοι τον κάλεσαν στο διαστημόπλοιό τους.

Η στρατηγική του βόα σφιγκτήρα πάντως δεν φαίνεται να προσφέρει ιδιαίτερη δημοσιότητα στον Καρπόφ. Παρά το γεγονός ότι για χρόνια παρέμενε ο δεύτερος σημαντικότερος σκακιστής στον κόσμο, το άστρο του είχε σβήσει οριστικά για τα διεθνή μέσα ενημέρωσης. Αντίθετα ο Κασπάροφ, ακόμη και όταν έχασε τον τίτλο του παγκόσμιου πρωταθλητή, παρέμεινε «σούπερ σταρ». Γι' αυτόν όμως το σκάκι αποτελούσε πλέον μια επιχείρηση που μπορούσε να του αποφέρει εκατοντάδες χιλιάδες ή ακόμη και εκατομμύρια δολάρια. Ακόμη και η πολύκροτη μάχη του με τον υπερ-υπολογιστή Deep Blue της IBM (την οποία ο Κασπάροφ θα χάσει ύστερα από σειρά ύποπτων λαθών και παραβλέψεων) θυμίζει περισσότερο μια καλοσχεδιασμένη διαφημιστική εκστρατεία.

Μέσα σε μερικές μόνο δεκαετίας το σκάκι που υπηρέτησαν οι Καρπόφ και Κασπάροφ θα μετατραπεί από εργαλείο της ψυχροπολεμικής αντιπαράθεσης σε σύμβολο της πτώσης της πρώην ΕΣΣΔ και αργότερα σε ένα ακόμη εμπορικό προϊόν. Και σε αυτό το παιχνίδι ο Κασπάροφ επέδειξε και πάλι μεγαλύτερη ικανότητα επιβίωσης.

*Η παράσταση του Φωκά Ευαγγελινού πραγματοποιήθηκε στις 21-22 Ιουνίου στο Summer Nostos Festival

info-war.gr

  

INFOWAR
Top 10 των «δημοσιογραφικών» θεωριών συνωμοσίας για τη Ρωσία
Ο Αμερικανός δημοσιογράφος Ματ Ταΐμπι υποστήριξε πρόσφατα ότι η προπαγάνδα των ΜΜΕ περί της υποτιθέμενης παρέμβασης της Μόσχας στην πολιτική ζωή των ΗΠΑ αποτελεί το χαμηλότερο σημείο της αμερικανικής...
Top 10 των «δημοσιογραφικών» θεωριών συνωμοσίας για τη Ρωσία
INFOWAR
1968: όταν ο Μάης ακύρωσε τις Κάνες
Πριν από μισό αιώνα ο Ζαν-Λικ Γκοντάρ πρωτοστάτησε στην ακύρωση του Φεστιβάλ των Κανών στέλνοντας μήνυμα αλληλεγγύης στους φοιτητές και τους εργάτες του Γαλλικού Μάη. Φέτος, η γαλλική γιορτή του κινηματογράφου...
1968: όταν ο Μάης ακύρωσε τις Κάνες
INFOWAR
Νίξον ανομήματα μη μόναν όψιν*
Η μακιαβελική απομάκρυνση του επικεφαλής του FBI από τον Ντόναλντ Τραμπ ώθησε τον αμερικανικό Τύπο να τον συγκρίνει με τον πρόεδρο Νίξον. Σωστή παρατήρηση, η οποία έγινε όμως για λάθος λόγους. Οι πραγματικές...
Νίξον ανομήματα μη μόναν όψιν*
INFOWAR
Να 'χαμε έναν Μπρέζνιεφ
Η φιλελεύθερη Αμερική συνειδητοποιεί με φρίκη ότι σε αρκετούς τομείς οι Ηνωμένες Πολιτείες του Ντόναλντ Τραμπ είναι ίδιες ή χειρότερες με τις πιο σκοτεινές ημέρες της πρώην Σοβιετικής Ενωσης. Μήπως όμως έτσι...
Να 'χαμε έναν Μπρέζνιεφ
INFOWAR
Και αν βομβαρδίζαμε την Ουάσινγκτον;
Επί δεκαετίες η Δύση διαστρεβλώνει τις αρχές του διεθνούς δικαίου για να δικαιολογήσει «ανθρωπιστικές επεμβάσεις» απέναντι σε τυραννικά καθεστώτα. Τι γίνεται όμως εάν ο τύραννος έχει το γραφείο του στον Λευκό...
Και αν βομβαρδίζαμε την Ουάσινγκτον;
INFOWAR
Mad Max: η επιστροφή του Ρίγκαν
Ο ελληνικής καταγωγής σκηνοθέτης των Mad Max χώρεσε σε μια ιστορία την κρίση του καπιταλισμού και του πετρελαίου, τη γέννηση του νεοφιλελευθερισμού και την επιστροφή του νεο-συντηρητισμού. Ενδεχομένως μάλιστα...
Mad Max: η επιστροφή του Ρίγκαν

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας