Αθήνα, 30°C
Αθήνα
Ελαφρές νεφώσεις
30°C
30.6° 28.6°
2 BF
32%
Θεσσαλονίκη
Αυξημένες νεφώσεις
26°C
26.6° 24.3°
2 BF
59%
Πάτρα
Αίθριος καιρός
27°C
27.6° 26.6°
2 BF
66%
Ιωάννινα
Ελαφρές νεφώσεις
20°C
19.9° 19.9°
1 BF
94%
Αλεξανδρούπολη
Αίθριος καιρός
27°C
28.5° 26.9°
0 BF
57%
Βέροια
Αυξημένες νεφώσεις
23°C
24.0° 22.0°
2 BF
74%
Κοζάνη
Αραιές νεφώσεις
18°C
18.4° 18.4°
2 BF
88%
Αγρίνιο
Αίθριος καιρός
22°C
22.4° 22.4°
2 BF
73%
Ηράκλειο
Αίθριος καιρός
28°C
28.8° 27.7°
3 BF
55%
Μυτιλήνη
Αίθριος καιρός
28°C
28.3° 27.3°
4 BF
60%
Ερμούπολη
Αίθριος καιρός
29°C
29.4° 28.8°
4 BF
42%
Σκόπελος
Ελαφρές νεφώσεις
29°C
28.7° 26.8°
2 BF
61%
Κεφαλονιά
Ελαφρές νεφώσεις
28°C
27.9° 27.9°
4 BF
74%
Λάρισα
Σποραδικές νεφώσεις
24°C
26.3° 23.9°
0 BF
83%
Λαμία
Αραιές νεφώσεις
28°C
27.7° 25.5°
2 BF
58%
Ρόδος
Αίθριος καιρός
28°C
27.7° 26.8°
4 BF
75%
Χαλκίδα
Αραιές νεφώσεις
29°C
30.3° 27.9°
3 BF
28%
Καβάλα
Ασθενείς βροχοπτώσεις
25°C
27.3° 25.5°
3 BF
70%
Κατερίνη
Αυξημένες νεφώσεις
25°C
24.7° 24.7°
2 BF
68%
Καστοριά
Αραιές νεφώσεις
19°C
19.0° 19.0°
1 BF
87%
ΜΕΝΟΥ
Τετάρτη, 24 Ιουλίου, 2024
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το πείραμα της συνύπαρξης

Απόσπασμα από το βιβλίο του Γιάσα Μουνκ «The Great Experiment» (Penguin Press 2022)


Στον 18ο αιώνα, οι Ιδρυτές Πατέρες των Ηνωμένων Πολιτειών ενεπλάκησαν σε ένα μεγάλο δημοκρατικό πείραμα, όταν δημιούργησαν μιαν ανεξάρτητη και ελεύθερη πολιτεία σε μιαν εποχή κατά την οποία παρόμοιες πρωτοβουλίες είχαν θλιβερά αποτύχει σε όλες τις χώρες που είχαν προσπαθήσει να τις προωθήσουν. Σήμερα εμπλεκόμαστε σε ένα επίσης νέο εγχείρημα. Σε μιαν εποχή που προσφέρει πολύ λίγα τέτοια προηγούμενα, έχουμε εμπλακεί σε ένα μεγάλο πείραμα που αποβλέπει στο να οικοδομήσει πολύ ετερογενείς δημοκρατίες, ικανές να επιβιώσουν και –όπως ελπίζουμε- να μεταχειρίζονται αμερόληπτα τα μέλη τους. Αυτό το μεγάλο πείραμα είναι το πιο σημαντικό εγχείρημα του καιρού μας. Αρχισε χωρίς να υπάρχει ένας συνειδητός πειραματιστής. Δεν υπάρχει συμφωνία για τον τύπο κανόνων και θεσμών που μπορούν να συμβάλλουν στην επιτυχία του.

Και όλο και περισσότερο χάνουμε από τα μάτια μας τον στόχο: ένα όραμα του μέλλοντος που να μπορεί να γίνει ανεπιφύλακτα αποδεκτό τόσο από την πλειονότητα όσο και από τις μειονότητες. Οποιος βλέπει το μεγάλο πείραμα με πεσιμισμό δεν προβάλλει μια ρεαλιστική αντίληψη της τωρινής κατάστασης των πολυπολιτισμικών δημοκρατιών ούτε του πιθανού μέλλοντός τους. Ορισμένοι πεσιμιστές υποστηρίζουν ότι οι μετανάστες και άλλα μέλη των μειονοτήτων δεν κατορθώνουν να ενταχθούν στην κοινωνία επειδή είναι ανόητοι, τεμπέληδες ή κακοί. Αλλοι ορθά απορρίπτουν αυτή την ανάλυση, αποδίδοντας τις δυσμενείς κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, στις οποίες βρίσκονται οι μειονότητες, στην καταπίεση που έχουν υποστεί στο παρελθόν και στα εμπόδια που ακόμα και σήμερα υποχρεώνονται να αντιμετωπίζουν.

Ωστόσο, και οι δύο αυτές προοπτικές παραγνωρίζουν το γεγονός ότι στην πραγματικότητα αυτές οι ομάδες έχουν πραγματοποιήσει σημαντικά βήματα προς την ισότητα. Στις περισσότερες δημοκρατίες με ετερογενή σύνθεση, οι απόγονοι των μεταναστών και τα μέλη των μειονοτήτων ανεβαίνουν γρήγορα την κοινωνική κλίμακα. Το ποσοστό των πτυχιούχων είναι πολύ υψηλότερο. Το εισόδημά τους αυξάνεται γρήγορα. Ακόμα και οι διαδεδομένες γνώμες περί φυλής και θρησκείας αλλάζουν γρήγορα. Από τη Σουηδία ώς την Αυστραλία, είναι όλο και λιγότερο πιθανό οι πολίτες να έχουν εχθρική στάση απέναντι στις φυλετικές ή θρησκευτικές μειονότητες, ενώ είναι πολύ περισσότερο διατεθειμένοι να αποδεχθούν ότι ένα άτομο μπορεί να είναι γνήσιος Σουηδός ή αυθεντικός Αυστραλός, ακόμα και αν έχει άλλη θρησκεία ή διαφορετικό χρώμα δέρματος.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες υπάρχουν ακόμα κάποιοι που θυμούνται την εποχή κατά την οποία ίσχυε επίσημα στη χώρα ο φυλετικός διαχωρισμός και οι άνθρωποι μισούνταν ανοιχτά. Ο νόμος καθιστούσε πολύ δύσκολη την ανάπτυξη σχέσεων φιλίας μεταξύ λευκών και μαύρων και οι μικτοί γάμοι απαγορεύονταν. Σήμερα υπάρχουν αυστηροί κανονισμοί για να τιμωρούν τις επιχειρήσεις που εφαρμόζουν μορφές διακρίσεων και να φυλακίζουν όσους διαπράττουν εγκλήματα μίσους. Παρά τη σκιά του παρελθόντος, πολλές δημοκρατίες πραγματοποιούν συγκεκριμένα βήματα για να συμπεριλάβουν τη διαφορετικότητα στην αντίληψη που έχουν για τον εαυτό τους. Μια υπερβολικά πεσιμιστική εκτίμηση της τωρινής κατάστασης των πολυπολιτισμικών δημοκρατιών δεν είναι μόνον επί της ουσίας εσφαλμένη.

Παρουσιάζοντας μια βαθιά αρνητική εικόνα του μέλλοντος, βλάπτει και τις προοπτικές του μεγάλου πειράματος. Τα πρόσωπα που ενδιαφέρονται για την πολιτική τείνουν να έχουν εξαιρετικά πολωμένες γνώμες για τα πιο πολυσυζητημένα θέματα της επικαιρότητας. Οποιος είναι υπέρ των ετερογενών δημοκρατιών πιστεύει ότι οι δυσκολίες στην οικοδόμησή τους πηγάζουν κυρίως από τη ρατσιστική και μισαλλόδοξη πλειονότητα. Οποιος είναι αντίθετος αποδίδει όλα τα τωρινά προβλήματα στους μετανάστες και στις μειονότητες. Οι άλλοι πολίτες όμως, δηλαδή η μεγάλη πλειονότητα του πληθυσμού, ενδιαφέρονται πολύ λιγότερο για την πολιτική και έχουν μιαν αμφίσημη στάση απέναντι στα κομβικά ζητήματα που συνδέονται με τις δημόσιες πολιτικές. Θέλουν να πετύχει το μεγάλο πείραμα, αλλά φοβούνται και ότι η αύξηση της διαφορετικότητας μπορεί να δημιουργήσει συγκεκριμένα προβλήματα ή να προκαλέσει ασυνήθιστες αλλαγές στη χώρα τους.

Με τον ίδιο τρόπο, κατακρίνουν τις αδικίες που υφίστανται πολλοί από τους συμπατριώτες τους, αλλά φοβούνται και ότι η αύξηση της μετανάστευσης μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της εγκληματικότητας ή της τρομοκρατίας. Αν θέλουμε να εξασφαλίσουμε ένα ρόδινο μέλλον στις πολυπολιτισμικές δημοκρατίες, οφείλουμε να προσελκύσουμε τα καλά πρόσωπα που έχουν αυτή την αμφίσημη στάση απέναντι στο μεγάλο πείραμα. Θα είναι όμως δύσκολο να τα πείσουμε προτείνοντάς τους μιαν αθεράπευτα αρνητική εκτίμηση για τη χώρα τους. Ούτε και θα ενεργοποιηθούν υπέρ πιο δίκαιων δημοκρατιών, αν τα ωθήσουμε να πιστέψουν ότι, ακόμα και στην καλύτερη των περιπτώσεων, αυτές οι δημοκρατίες θα καταλήξουν να καταστραφούν από μια πάλη για την επιβίωση μεταξύ των διαφορετικών ταυτοτικών ομάδων.

Υπάρχουν συγκεκριμένοι λόγοι για να φοβόμαστε ότι το μεγάλο πείραμα θα έχει κακό τέλος. Είναι πολύ πιθανό πολλές από τις αδικίες που χαρακτηρίζουν τις σημερινές πολυπολιτισμικές δημοκρατίες να συνεχίζουν να υπάρχουν και μετά από εικοσιπέντε ή πενήντα χρόνια. Είναι όμως πολύ νωρίς για να συμφιλιωθούμε με μιαν εικόνα του μέλλοντος στην οποία τα περισσότερα πρόσωπα θα βλέπουν ακόμα με καχυποψία όποιον είναι αλλόθρησκος ή έχει διαφορετικό χρώμα δέρματος· στην οποία τα μέλη διαφορετικών ταυτοτικών ομάδων θα έχουν ελάχιστες επαφές οι μεν με τους δε στην καθημερινή ζωή· στην οποία όλοι εμείς θα επιλέγουμε να τονίζουμε τις διαφορές που μας διαιρούν και όχι τις ομοιότητες που θα μπορούσαν να μας ενώσουν· στην οποία η πολιτική και πολιτισμική μάχη θα βλέπει να αντιπαρατίθενται ακόμα χριστιανοί και μουσουλμάνοι, αυτόχθονες και μετανάστες, λευκοί και μαύροι.

Το να χλευάζουμε τις λίγο πιο φιλόδοξες από αυτήν εικόνες του μέλλοντος, χαρακτηρίζοντάς τες αφελείς ή ουτοπικές, μπορεί να φαίνεται ευφυής κίνηση. Στην πράξη όμως το μεγάλο πείραμα θα έχει περισσότερες πιθανότητες επιτυχίας, αν οι πιο ένθερμοι υποστηρικτές του προσπαθήσουν να δημιουργήσουν κοινωνίες στις οποίες θα θέλουν αληθινά να ζήσουν οι άνθρωποι. Για να οικοδομήσουμε κοινωνίες αυτού του τύπου, οφείλουμε να επιμείνουμε στο γεγονός ότι τα όρια του σήμερα δεν πρέπει υποχρεωτικά να γίνουν οι πραγματικότητες του αύριο. Τα μέλη των ετερογενών δημοκρατιών μπορούν να συσφίξουν πιο ισχυρούς δεσμούς συνεργασίας, ακόμα και φιλίας. Οι εθνικοί πολιτισμοί μπορούν να υποδέχονται τους νεοφερμένους ως μέλη καθόλα ίσα με τα άλλα. […]


♦ Ο Γιάσα Μουνκ είναι πολιτικός επιστήμονας διεθνώς γνωστός για τα έργα του σχετικά με την κρίση της φιλελεύθερης δημοκρατίας και την άνοδο του λαϊκισμού. Γεννημένος από Πολωνούς γονείς στο Μόναχο το 1982, είναι σήμερα καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins της Ουάσινγκτον. Στο τελευταίο βιβλίο του, υπενθυμίζει ότι δεν υπάρχει ακόμα μια δημοκρατία ικανή να ενσωματώνει οργανικά όλες τις ετερογενείς ομάδες που την συναποτελούν. Αυτό είναι το μεγάλο πείραμα του καιρού μας, από την έκβαση του οποίου θα καθοριστεί το μέλλον των κοινωνιών μας. Για να μπορέσουν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά οι δημοκρατίες που χαρακτηρίζονται από μεγάλη εσωτερική διαφοροποίηση, χρειάζεται να οικοδομηθούν «γέφυρες» που θα συνδέουν με δεσμούς αλληλεγγύης και με μια κοινή συλλογική ταυτότητα τα πρόσωπα που ανήκουν σε διαφορετικές εθνικές ή θρησκευτικές ομάδες.

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS
Το πείραμα της συνύπαρξης

ΣΧΕΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας