Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ενας μαχητής της Αντίστασης

Ο Χιλιανός συγγραφέας Λούις Σεπούλβεδα

Marta Fernandez/Europa Press via AP, File
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ενας μαχητής της Αντίστασης

  • A-
  • A+

Η ακόλουθη συνέντευξη του Λουίς Σεπούλβεδα, του Χιλιανού συγγραφέα και πολιτικού ακτιβιστή που πέθανε από κορονοϊό τον Απρίλιο στα 71 του χρόνια, είχε δημοσιευτεί τον Σεπτέμβριο του 2013 στην ιταλική εφημερίδα Il Manifesto.

• Πέρασαν σαράντα χρόνια από την επιβολή της στρατιωτικής δικτατορίας στη Χιλή. Μπορούμε σήμερα να πούμε ότι εκείνη η δικτατορική εξουσία ξεπεράστηκε ή υπάρχουν ακόμη κατάλοιπα του συστήματος σε θέσεις διοίκησης της χώρας και της κοινωνίας των πολιτών;

Κανένας γνώστης της ιστορίας δεν μπορεί να υποστηρίξει ότι όλα αυτά ξεπεράστηκαν. Με αφετηρία την 11η Σεπτεμβρίου 1973, εγκαθιδρύθηκε στη Χιλή μια θηριώδης δικτατορία, η οποία εξάλειψε κάθε δημοκρατική παράδοση. Οσο ατελής και αν ήταν, η χιλιανή δημοκρατία διέκρινε πάντοτε τη χώρα ως ένα παράδειγμα για όλη την αμερικανική ήπειρο. Επιπλέον, επιβλήθηκε ένα συγκεκριμένο οικονομικό μοντέλο.

Η Χιλή ήταν η πρώτη χώρα στην οποία εφαρμόστηκαν στην πράξη οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές που είχαν επεξεργαστεί θεωρητικά ο Φρίντμαν και η Σχολή του Σικάγου. Ενα πείραμα που για να μπορέσει να λειτουργήσει χρειαζόταν ένα έθνος κυβερνώμενο από έναν δυνάστη, χωρίς καμιά αντιπολίτευση, χωρίς πολιτικά κόμματα, χωρίς συνδικάτα, χωρίς κοινωνικές οργανώσεις και με ένα σύστημα των μέσων ενημέρωσης εντελώς υποδουλωμένο στη δικτατορία και στο οικονομικό της πρόγραμμα. Η διακυβέρνηση ενός κράτους γίνεται με βάση το Σύνταγμά του, και σήμερα, σαράντα χρόνια μετά το πραξικόπημα, η Χιλή έχει ακόμη το ίδιο Σύνταγμα που ενέκρινε η δικτατορία.

Ενα Σύνταγμα που επέτρεψε την ύπαρξη όχι μόνο μιας πολιτικής τυραννίας, αλλά και μιας οικονομικής τυραννίας, η οποία περιθωριοποιεί την πλειονότητα των ανθρώπων, ιδιωτικοποιεί την υγεία και την εκπαίδευση, χαρίζει τους εθνικούς πόρους στην απληστία των πολυεθνικών και το κάνει ατιμωρητί, πέρα από κάθε μηχανισμό κρατικού ελέγχου.

• Τα χιλιανά μέσα ενημέρωσης και διάφορα δημόσια πρόσωπα χρησιμοποίησαν συχνά τις τελευταίες εβδομάδες τη λέξη «συγχώρεση». Θεωρείτε ότι τα θύματα της δικτατορίας του Πινοσέτ είναι έτοιμα να συγχωρήσουν;

Συγχωρούμε ή όχι μόνον αφού ο ένοχος έχει ζητήσει συγγνώμη. Στη Χιλή διαπράχθηκαν κρατικά εγκλήματα, στο όνομα ενός κράτους το οποίο ωστόσο δεν ζήτησε ποτέ συγγνώμη από κανέναν και ακόμη λιγότερο από τα θύματά του.

Μιλάμε για περισσότερους από τρεις χιλιάδες «εξαφανισμένους» και για τους οικείους τους, για εκατοντάδες χιλιάδες που βασανίστηκαν, για χιλιάδες ανθρώπους που υποχρεώθηκαν να εξοριστούν, για εκατομμύρια που έμειναν αποκλεισμένα από το σύστημα, όταν το οικονομικό σχέδιο της δικτατορίας διέλυσε την εθνική βιομηχανία και όταν η «ελεύθερη αγορά» αντικατέστησε όλο το παραγωγικό σύστημα με τα εισαγόμενα εμπορεύματα. Για τίποτε από όλα αυτά δεν ζητήθηκε ποτέ συγγνώμη.

• Θεωρείτε ότι μια δεσποτική κυβέρνηση, όπως εκείνη του Πινοσέτ, θα μπορούσε να παραμείνει στην εξουσία μόνο με τον τρόμο ή χρειαζόταν και τη στήριξη ενός σημαντικού τμήματος των πολιτών;

Ο Πινοσέτ μπορούσε να βασίζεται στον τρόμο ως στοιχείο αποτροπής και στην υποστήριξη της συντηρητικής αστικής τάξης, τα συμφέροντα της οποίας είχαν θιγεί από την κυβέρνηση του Αλιέντε. Ωστόσο, η εύνοια αυτών των τομέων αμβλύνθηκε πολύ όταν οι ίδιοι έπεσαν σε δυσμένεια και αντικαταστάθηκαν στον ρόλο τους από μια άλλη αστική τάξη, η οποία δεν συνδεόταν με το παραγωγικό σύστημα αλλά με το χρηματοπιστωτικό, καθώς και από ένα σύστημα των μέσων ενημέρωσης το οποίο αναμφίβολα γέννησε συναίνεση σε ένα μεσαίο στρώμα.

Η βάση υποστήριξης στην οποία μπορούσε να στηρίζεται η δικτατορία ήταν κυρίως η επιτυχία του προπαγανδιστικού της συστήματος, το οποίο υπηρετούσαν όλα τα μέσα επικοινωνίας. Στη διάρκεια των 16 ετών δικτατορικής εξουσίας, η αντιπολίτευση μπορούσε μόνο να αντιστέκεται, είτε με ένοπλη αντίσταση είτε περιμένοντας να ανοίξουν οι χώροι για την πολιτική συμμετοχή. Ωστόσο, οι Χιλιανοί που αντιτάσσονταν στον Πινοσέτ, ακόμη και χωρίς να μπορούν να εκφράζουν τη γνώμη τους, ήταν πολύ περισσότεροι από εκείνους που τον στήριζαν.

• Το πρόσφατο στρατιωτικό πραξικόπημα στην Αίγυπτο παραλληλίστηκε με το πραξικόπημα του 1973 στη Χιλή και ένας ανώνυμος σχολιαστής της Wall Street Journal πρότεινε ως λύση, ωφέλιμη για τη σταθερότητα αυτής της βορειοαφρικανικής χώρας, την εμφάνιση μιας μορφής ανάλογης με εκείνη που ο Πινοσέτ υπήρξε για τη Χιλή, αποδίδοντας σε αυτόν τον τελευταίο επιτυχίες στο οικονομικό πεδίο και την τιμή ότι οδήγησε το έθνος προς τη δημοκρατία. Τι λέτε γι’ αυτό;

Οι λογιστές της Wall Street συνηθίζουν να προτείνουν κυβερνήσεις με σιδηρά πυγμή. Ο αναλυτής που το έκανε είναι απλά ανόητος, επειδή το να υποστηρίζει ότι ο Πινοσέτ οδήγησε τη χώρα στη δημοκρατία σημαίνει ότι αγνοεί πως στην πραγματικότητα ο δικτάτορας διέκοψε μια δημοκρατική παράδοση που διαρκούσε περισσότερο από έναν αιώνα.

Αν γι’ αυτόν τον αναλυτή είναι θετικό το γεγονός ότι η Χιλή είναι σήμερα μια από τις χώρες στις οποίες το χάσμα ανάμεσα σε πλούσιους και φτωχούς μεγαλώνει καθημερινά, ότι το 13% του πληθυσμού έχει ένα εισόδημα που ισοδυναμεί με όλο το εθνικό ΑΕΠ και ότι το κράτος έχει απαρνηθεί εντελώς τον ρόλο του προστάτη και του εγγυητή της εθνικής κληρονομιάς με όλα τα νοήματα που αυτή έχει, τότε είναι φυσικό να συγχέει την Αίγυπτο με τη Χιλή.

• Μπορείτε να μας δωρίσετε μια σύντομη ανάμνηση από κάποιο επεισόδιο που βιώσατε στις 11 Σεπτεμβρίου 1973, το οποίο θεωρείτε αντιπροσωπευτικό του δράματος των επόμενων ετών;

Ηταν μια μέρα φοβερής θλίψης. Ημουν 23 ετών και ήμουν ένας από τους υπεύθυνους για την ασφάλεια του κυριότερου υδραγωγείου πόσιμου νερού του Σαντιάγο, εκείνου που προμήθευε νερό σε όλη την πόλη. Για την υπεράσπιση του υδραγωγείου ήμασταν πέντε σοσιαλιστές αγωνιστές, οπλισμένοι με μερικά πιστόλια, και οι εργάτες. Το πρωί της 11ης δεχθήκαμε τις πρώτες πληροφορίες και τη διαταγή να υπερασπιστούμε τους τόπους παραγωγής, να αντισταθούμε σε κάθε εργασιακό χώρο.

Οταν όμως οι πραξικοπηματίες έκλεισαν και τον τελευταίο νομιμόφρονα ραδιοφωνικό σταθμό, εγώ και άλλος ένας που υπερασπιζόμασταν το υδραγωγείο αποφασίσαμε να κατευθυνθούμε προς το κέντρο της πόλης. Ημασταν και οι δυο μέλη της προσωπικής φρουράς του Αλιέντε και θέλαμε να βρεθούμε κοντά στον πρόεδρο και στους συντρόφους μας.

Ετσι, ξεκινώντας από το Πουέντε Αλτο (γύρω στα 30 χιλιόμετρα νοτιότερα του Σαντιάγο) και πηγαίνοντας προς το προεδρικό μέγαρο, διασχίσαμε διάφορα βιομηχανικά συγκροτήματα, όπου οι εργάτες αντιστέκονταν με ελαφρύ και ως επί το πλείστον στοιχειώδη οπλισμό. Εν μέσω ανταλλαγής πυροβολισμών φτάσαμε ώς το νοσοκομείο Μπάρος Λούκο, το πιο σημαντικό της νότιας ζώνης του Σαντιάγο. Οι στρατιώτες της αεροπορίας και του πεζικού είχαν στήσει στον τοίχο γιατρούς, νοσοκόμους και ασθενείς.

Μια ομάδα του Mir (Κίνημα της Επαναστατικής Αριστεράς) αντιμετώπιζε τους στρατιώτες κι έπειτα ενώθηκαν μαζί τους διάφοροι μαχητές της Κομμουνιστικής Νεολαίας και περί τους 30 σοσιαλιστές. Κατορθώσαμε να αποκρούσουμε τους στρατιωτικούς, αλλά διαπιστώσαμε με φρίκη ότι είχαν σκοτώσει 32 ανθρώπους. Στη διάρκεια της νύχτας, και ενώ επιθεωρούσα τα λίγα όπλα που μας είχαν απομείνει, συνειδητοποίησα ότι εκείνη τη μέρα η νεότητά μου είχε τελειώσει βίαια. Αρχιζε η ενήλικη ζωή μου, η ζωή ενός μαχητή της Αντίστασης.

ΙΔΕΕΣ - ΠΑΛΙΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ
Ο σκοπός δεν αγιάζει τα μέσα
Το ακόλουθο κείμενο του Ιταλού συγγραφέα Ιταλο Καλβίνο (1923-1985) δημοσιεύτηκε τον Ιανουάριο του 1959 στο περιοδικό Passato e Presente. Πρόκειται για ένα απόσπασμα βιβλιοκριτικής που έγραψε ο 35χρονος τότε...
Ο σκοπός δεν αγιάζει τα μέσα
ΙΔΕΕΣ - ΠΑΛΙΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ
Διάλογος περί σοσιαλισμού
Παρουσιάζουμε αποσπάσματα από τις παρεμβάσεις των φιλοσόφων Μπιάτζιο Ντε Τζιοβάνι και Μάσιμο Κατσιάρι και του ιστορικού Μάσιμο Σαλβαντόρι στη συζήτηση για το αν έχει νόημα σήμερα η αναφορά στον σοσιαλισμό.
Διάλογος περί σοσιαλισμού
ΙΔΕΕΣ - ΠΑΛΙΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ
Η σύγκρουση των ταυτοτήτων
Κυκλοφόρησε αυτές τις μέρες και στη γλώσσα μας το βιβλίο του Φράνσις Φουκουγιάμα «Ταυτότητα». Η ακόλουθη συνέντευξη του Φουκουγιάμα δημοσιεύτηκε στην ιταλική εφημερίδα Il Giornale.
Η σύγκρουση των ταυτοτήτων
ΙΔΕΕΣ - ΠΑΛΙΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ
Από τη φιλία στη ρήξη
Συμπληρώθηκαν φέτος εξήντα χρόνια από τον θάνατο του Αλμπέρ Καμί και σαράντα χρόνια από τον θάνατο του Ζαν-Πολ Σαρτρ. Ο καθηγητής Ρόναλντ Αρονσον μελέτησε τις σχέσεις τους και έγραψε το βιβλίο «Camus and...
Από τη φιλία στη ρήξη
ΙΔΕΕΣ - ΠΑΛΙΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ
Συνωμοσίες για όλα τα γούστα
Η πανδημία τροφοδότησε διάφορες συνωμοσιολογικές ερμηνείες της προέλευσης και της διάδοσης του κορονοϊού. Στις θεωρίες συνωμοσίας γενικότερα αναφέρεται το ακόλουθο κείμενο του Ιταλού ιστορικού Μαρτσέλο Φλόρες
Συνωμοσίες για όλα τα γούστα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας