• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 10.2°C / 13.4°C
    0 BF
    88%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    9°C 7.0°C / 11.0°C
    0 BF
    78%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    11°C 10.0°C / 12.9°C
    1 BF
    74%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 5.9°C / 7.5°C
    1 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 6.9°C / 10.2°C
    0 BF
    93%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    8°C 6.3°C / 10.0°C
    1 BF
    80%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    4°C 3.4°C / 5.1°C
    2 BF
    93%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    8°C 7.9°C / 9.6°C
    2 BF
    86%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 11.1°C / 14.2°C
    2 BF
    94%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 11.9°C / 13.9°C
    2 BF
    82%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.4°C / 14.6°C
    1 BF
    88%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    2 BF
    70%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.8°C / 14.8°C
    4 BF
    80%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 4.5°C / 8.9°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    4°C 4.5°C / 7.8°C
    1 BF
    88%
  • Ρόδος
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 13.8°C / 17.7°C
    3 BF
    88%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 9.8°C / 13.6°C
    1 BF
    92%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 12.1°C / 12.1°C
    2 BF
    93%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    9°C 7.1°C / 11.1°C
    1 BF
    79%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    4°C 3.8°C / 3.8°C
    2 BF
    84%

Με οδηγό την ισότητα

  • A-
  • A+

Ο Λουίτζι Φεραγιόλι είναι ομότιμος καθηγητής Φιλοσοφίας του Δικαίου στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης 3. Η ακόλουθη συνέντευξή του δημοσιεύτηκε στο ιταλικό περιοδικό Left.

• Καθηγητή Φεραγιόλι, παρά το ότι διεθνή ντοκουμέντα και συντάγματα επικυρώνουν τα θεμελιώδη δικαιώματα του ανθρώπου, αυτά δεν υλοποιούνται και οι ανισότητες ποτέ δεν ήταν μεγαλύτερες από όσο σήμερα. Τι δεν λειτούργησε;

Δεν λειτούργησε η πολιτική. Τα θεμελιώδη δικαιώματα είναι κανόνες. Αυτά απαιτούν εφαρμοστικούς νόμους, δηλαδή την εισαγωγή μέσω της νομοθετικής οδού –επομένως μέσω της πολιτικής– των εγγυήσεών τους, δηλαδή των υποχρεώσεων που αντιστοιχούν σε αυτά. Σε αυτά τα δικαιώματα αντιστοιχεί η υποχρέωση της εφαρμογής τους με νόμους που καθιερώνουν την υγειονομική περίθαλψη και τη δημόσια και δωρεάν εκπαίδευση. Αυτό έγινε στην Ιταλία και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες στα πρώτα τριάντα χρόνια μετά το 1945, με τη θεμελίωση του κοινωνικού κράτους και του δικαιώματος της εργασίας.

Στα τελευταία είκοσι χρόνια όμως η πολιτική πραγματοποίησε την αντίθετη διαδικασία: την κατεδάφιση του δικαιώματος της εργασίας με τη διάδοση της επισφάλειας των εργασιακών σχέσεων και τη μείωση του κοινωνικού κράτους με τις περικοπές των δαπανών για την υγεία και τη δημόσια εκπαίδευση. Σε σημείο που σήμερα 11 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ιταλία δεν έχουν υγειονομική περίθαλψη.

• Και σε διεθνές επίπεδο;

Συνέβη κάτι πολύ χειρότερο. Το διεθνές δίκαιο είναι γεμάτο συμβάσεις, διακηρύξεις και χάρτες ανθρώπινων δικαιωμάτων. Ολα αυτά, αν τα παίρναμε στα σοβαρά, θα επέβαλλαν στη διεθνή κοινότητα την εφαρμογή τους μέσω της εισαγωγής των σχετικών εγγυήσεων.

Αντίθετα, λίγα πράγματα έγιναν ή μάλλον τίποτα δεν έγινε. Η ανισότητα και η φτώχεια έχουν αυξηθεί εκρηκτικά, σε σημείο που τα οκτώ πλουσιότερα πρόσωπα στον κόσμο έχουν τον ίδιο πλούτο με το φτωχότερο μισό (τριάμισι δισεκατομμύρια) του παγκόσμιου πληθυσμού και εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο από έλλειψη πόσιμου νερού, βασικών ειδών διατροφής και φαρμάκων.

Κι ωστόσο, θα αρκούσαν ελάχιστα για να περιοριστεί δραστικά αυτή η τραγωδία. Εχει υπολογιστεί ότι το 1,13% του παγκόσμιου ακαθάριστου προϊόντος –γύρω στα 500 δισεκατομμύρια δολάρια τον χρόνο, πολύ λιγότερα από τις ετήσιες αμυντικές δαπάνες μόνον των Ηνωμένων Πολιτειών– θα μπορούσε να βγάλει από την εξαθλίωση περισσότερα από τρία δισεκατομμύρια πρόσωπα.

• Μετά την εκλογική νίκη ευρωσκεπτικιστικών δυνάμεων, όπως το Κίνημα των Πέντε Αστέρων και η Λέγκα, ποιο σενάριο βλέπετε για την Ευρώπη;

Η Ευρωπαϊκή Ενωση υπήρξε μια από τις μεγαλύτερες κατακτήσεις του προηγούμενου αιώνα. Το ζητούμενο δεν είναι να βγούμε από αυτήν ή να την καταστρέψουμε, αλλά να τη μεταρρυθμίσουμε. Σήμερα η θεσμική αρχιτεκτονική της Ευρωπαϊκής Ενωσης είναι απολύτως ανορθολογική.

Οι ιδρυτές πατέρες της Ενωσης θεωρούσαν ότι με τη δημιουργία της κοινής αγοράς, και έπειτα ενός ενιαίου νομίσματος, θα ακολουθούσε η θέσπιση μιας πολιτικής διακυβέρνησης της οικονομίας και η θεμελίωση μιας αληθινής ευρωπαϊκής ομοσπονδίας. Αυτό όμως δεν έγινε. Προέκυψε έτσι ένα παράλογο πολιτικό σύστημα. Τα κοινοτικά όργανα προικίστηκαν με πελώριες εξουσίες, που παράγουν άμεσα δεσμευτικές αποφάσεις για τις χώρες-μέλη της Ενωσης χωρίς να χρειάζεται η κοινοβουλευτική τους επικύρωση. Στο νομικό πεδίο επομένως η Ευρώπη είναι ήδη μια ομοσπονδία. Δεν είναι όμως στο πολιτικό πεδίο.

• Οι άγριες εξουσίες των αγορών έχουν δημιουργήσει τις ανισότητες που ευθύνονται για την παραβίαση των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Είναι εφικτή μια «παγκόσμια δημόσια σφαίρα» που θα ελέγχει την πολιτική των κρατών για την εγγύηση της ισότητας;

Είναι η μόνη ρεαλιστική εναλλακτική λύση σε ένα μέλλον που κυοφορεί καταστροφές· στην εκρηκτική αύξηση της ανισότητας και της φτώχειας, στην καταστροφή του περιβάλλοντος και της ίδιας της ζωής στον πλανήτη, στην ανάπτυξη της εγκληματικότητας, της τρομοκρατίας και των πολέμων. Οφείλουμε να συνειδητοποιήσουμε ότι η τωρινή θεσμική διευθέτηση της παγκοσμιοποίησης δεν είναι μακροπρόθεσμα βιώσιμη.

Είναι μια παγκοσμιοποίηση της οικονομίας και του χρηματιστικού κεφαλαίου, και όχι της πολιτικής, του δικαίου και των δικαιωμάτων. Το αποτέλεσμα είναι η μετατόπιση σε παγκόσμιο επίπεδο των οικονομικών και χρηματιστικών εξουσιών, οι οποίες, καθώς δεν υπάγονται πλέον στις εθνικές δημόσιες σφαίρες και καθώς απουσιάζει μια παγκόσμια δημόσια σφαίρα, έχουν μετατραπεί σε τωρινούς απόλυτους, απρόσωπους, αθέατους και ανεύθυνους κυρίαρχους και έχουν υποτάξει την πολιτική στα συμφέροντά τους.

Αυτό που θα χρειαζόταν σήμερα θα ήταν αντίθετα μια παγκόσμια εσωτερική πολιτική, ικανή να επιβάλει όρια και φραγμούς στις άγριες αγορές και να υλοποιήσει τις τόσες χάρτες δικαιωμάτων που κατακλύζουν τη διεθνή έννομη τάξη. Δεν πρόκειται για μια ουτοπία, αλλά αντίθετα για τη μόνη ρεαλιστική εναλλακτική λύση σε ένα καταστροφικό μέλλον.

Η πιο εξωπραγματική υπόθεση είναι πράγματι το ότι η πραγματικότητα, καθώς απουσιάζουν μια παγκόσμια δημόσια σφαίρα και ένας υπερεθνικός συνταγματισμός, μπορεί να παραμείνει όπως είναι και ότι η πορεία του κόσμου προς την αβίωτη ανάπτυξη μπορεί να συνεχίζεται επί μακρόν χωρίς να καταλήγει στην αυτοκαταστροφή.

• Επανερχόμενοι στην Ιταλία, στην Αριστερά και Κεντροαριστερά και στην ήττα της 4ης Μαρτίου, μπορούμε να πούμε ότι αυτή προκλήθηκε από το ότι δεν υπερασπίστηκαν το σχέδιο της ισότητας που περιέχεται στο Σύνταγμα της χώρας;

Ετσι είναι. Η λεγόμενη «Αριστερά» εφάρμοσε αυτά τα χρόνια δεξιές πολιτικές. Ακριβώς το αντίθετο του καθήκοντος που προδιαγράφεται από το άρθρο 3 του Συντάγματος: όχι για την εξάλειψη αλλά για την προώθηση των ανισοτήτων. Σε αυτά τα τελευταία πέντε χρόνια, ο αριθμός των προσώπων που ζουν σε συνθήκες απόλυτης φτώχειας διπλασιάστηκε και οι εγγυήσεις των κοινωνικών δικαιωμάτων και της εργασίας καταστρατηγήθηκαν. Από δω προκύπτει η κατάρρευση της Αριστεράς και η επιτυχία των λαϊκισμών, που είναι πάντα το αποτέλεσμα της αποτυχίας της πολιτικής.

• Πώς μπορούμε να αναθεμελιώσουμε την πολιτική ξεκινώντας από την αρχή της ισότητας;

Προφανώς η ισότητα αποτελεί την προϋπόθεση της δημοκρατίας και στις δυο διαστάσεις της: την τυπική, που εκφράζεται από την πολιτική αντιπροσώπευση όλων, και την ουσιαστική, δηλαδή την εγγύηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων, που επίσης είναι δικαιώματα όλων. Η ισότητα είναι όμως και η προϋπόθεση της συλλογικής αλληλεγγύης και της διαμόρφωσης κοινωνικών υποκειμένων –όπως ήταν το παλιό εργατικό κίνημα–, που συνενώνονται από τις όμοιες συνθήκες ζωής και γι’ αυτό από τους αγώνες εναντίον των ανισοτήτων.

Σήμερα όμως έχει ανατραπεί η κατεύθυνση της παλιάς ταξικής πάλης, η οποία έχει αντικατασταθεί από συγκρούσεις ταυτοτήτων που αντιπαραθέτουν τους προτελευταίους στους τελευταίους, τους φτωχούς στους φτωχότατους, τους πολίτες στους μετανάστες, που μετατρέπονται σε εχθρούς εναντίον των οποίων στρέφονται η οργή και η απελπισία που γεννιούνται από τις αποτυχίες της πολιτικής.

Οι πολιτικές εναντίον της μετανάστευσης στην Ιταλία και στην Ευρώπη είναι ένα όνειδος. Αλλάζουν την ταυτότητα της χώρας μας και της Ευρώπης, που δεν είναι πλέον η Ιταλία και η Ευρώπη της ισότητας και των δικαιωμάτων, αλλά του αποκλεισμού, των τειχών και των συρματοπλεγμάτων. Εχω αποκαλέσει «φυλετικούς» τους νόμους εναντίον των μεταναστών, επειδή αυτοί έχουν ξεθάψει τη μορφή του «παράνομου προσώπου», που γίνεται στόχος διακρίσεων και αποκλεισμών για λόγους γέννησης και προσωπικής ταυτότητας. […]

  

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΙΔΕΕΣ - ΠΑΛΙΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ
Διάλογος για τη δημοκρατία
Την περασμένη Δευτέρα, στις 30 Μαρτίου, έγινε 100 ετών ο Πιέτρο Ινγκράο, ηγετική μορφή του ιταλικού κομμουνιστικού κινήματος. Με αυτή την αφορμή, παρουσιάζουμε απόσπασμα από έναν παλιότερο διάλογο του με τον...
Διάλογος για τη δημοκρατία
ΙΔΕΕΣ - ΠΑΛΙΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ
Η ιδιοποίηση του κοινού μας κόσμου
Κυκλοφόρησε και στη γλώσσα μας το βιβλίο που έγραψαν από κοινού δύο Γάλλοι στοχαστές, ο φιλόσοφος Πιερ Νταρντό και ο κοινωνιολόγος Κριστιάν Λαβάλ, με τίτλο «Κοινό» (μετάφραση: Πάνος Αγγελόπουλος, Βίκυ Ιακώβου,...
Η ιδιοποίηση του κοινού μας κόσμου
ΙΔΕΕΣ - ΠΑΛΙΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ
Τα θεμέλια της ηθικής
Συμπληρώθηκαν πέντε χρόνια από τον θάνατο του Ουμπέρτο Εκο και αυτές τις μέρες κυκλοφόρησε στην Ιταλία ένα βιβλίο με κείμενά του και κριτικά δοκίμια για το πολυσχιδές έργο του, γραμμένα από διάφορους μελετητές.
Τα θεμέλια της ηθικής
ΙΔΕΕΣ - ΠΑΛΙΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ
Ηττημένη, αλλά όχι μετανιωμένη
Την περασμένη Κυριακή, σίγησε για πάντα μια από τις πιο μαχητικές και αντικομφορμιστικές φωνές της ιταλικής κομμουνιστικής Αριστεράς, η φωνή της Ροσάνα Ροσάντα. Η ακόλουθη συνέντευξη της είχε δημοσιευτεί το...
Ηττημένη, αλλά όχι μετανιωμένη
ΙΔΕΕΣ - ΠΑΛΙΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ
Οι ζωές των άλλων
Ο Μικέλε Νικολέτι είναι καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Τρέντο. Στο ακόλουθο κείμενό του εκφράζει τη διαφωνία του με τις θέσεις που διατύπωσε ο Ιταλός φιλόσοφος Τζόρτζιο Αγκάμπεν σχετικά με...
Οι ζωές των άλλων
ΙΔΕΕΣ - ΠΑΛΙΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ
Πού έσφαλε ο Μαρξ
Γεννημένη το 1929, η Ουγγαρέζα φιλόσοφος Αγκνες Χέλερ υπήρξε εκπρόσωπος της «Σχολής της Βουδαπέστης». Προχωρώντας έπειτα στον δρόμο της αυτοκριτικής και της αναθεώρησης, η Χέλερ πέρασε από τον αιρετικό...
Πού έσφαλε ο Μαρξ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας