Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οι γερμανικές επανορθώσεις και η νέα «διαμάχη των ιστορικών»

Δίστομο, 10 Ιουνίου 1944

Μ. ΚΑΤΣΙΓΕΡΑΣ, Ελλάδα 20ός αιώνας. Οι φωτογραφίες (Αθήνα 2000)

Οι γερμανικές επανορθώσεις και η νέα «διαμάχη των ιστορικών»

  • A-
  • A+

Ο Ρίχτερ, ο Σόιμπλε και η στοχοποίηση των «φιλελλήνων» αντιφρονούντων 

Την περασμένη Δευτέρα (9.5) η γερμανική εφημερίδα «Ντι Βελτ» φιλοξένησε ένα ασυνήθιστα επιθετικό κείμενο με στόχο τρεις εξέχοντες Γερμανούς ιστορικούς, ειδικευμένους στην ιστορία του εθνικοσοσιαλισμού, του Χάγκεν Φλάισερ, του Καρλ Χάιντς Ροτ και του Κριστόφ Σμινκ-Γκουστάβους.

Αφορμή για την επίθεση ήταν ένα κείμενο των τριών αυτών ιστορικών, με το οποίο ανατρέπεται ο πρόσφατος ισχυρισμός ενός άλλου Γερμανού ιστορικού, του Χάιντς Ρίχτερ, ότι δεν χρωστάει η Γερμανία πολεμικές επανορθώσεις στην Ελλάδα, αλλά η Ελλάδα στη Γερμανία!

Οι τρεις ιστορικοί παραχώρησαν στην «Εφ.Συν.» την άδεια να μεταφράσει και να παρουσιάσει το κείμενό τους που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Zeitschrift für Geschichtswissenschaft (64, 2016, 4), ώστε να πληροφορηθεί και το ελληνικό κοινό τη σχετική συζήτηση και να κρίνει.

Το είδος της ιστοριογραφίας του Χάιντς Ρίχτερ είναι βέβαια γνωστό και στην Ελλάδα και δεν μπορεί να αποτελέσει γι' αυτόν δικαιολογία η κωμικοτραγική υπόθεση της δίωξής του στη χώρα μας με βάση τον αντιρατσιστικό νόμο.

Από την πρώτη μέρα ταχθήκαμε εναντίον αυτής της δίωξης, ξεκινώντας από την πάγια θέση αρχής ότι δεν μπορούν να λύνονται ζητήματα ιστορικής έρευνας στις αίθουσες των δικαστηρίων.

Ομως διατηρήσαμε εξαρχής τις επιφυλάξεις μας για τα κείμενα και τις έρευνες του κ. Ρίχτερ, που μοιάζουν να προσαρμόζονται σ’ εκείνον που κάθε φορά απευθύνονται και να υπηρετούν κάθε φορά ποικίλες σκοπιμότητες (βλ. «Αντιρατσιστική» εθνική λογοκρισία- «Ιός» 18/4/2015).

Το τελευταίο επεισόδιο στην προκλητική ιστοριογραφία του Ρίχτερ ξεπερνά ασφαλώς κάθε προηγούμενο.

Και η απροκάλυπτη απόπειρά του να απαλλάξει τη σημερινή Γερμανία από τις ευθύνες που της έχει κληροδοτήσει η περίοδος του ναζισμού, τον οδηγεί στην ωραιοποίηση του ίδιου του Τρίτου Ράιχ και στη συκοφάντηση όσων επιμένουν στις αξιώσεις επανορθώσεων και πρώτα απ’ όλα των Ελλήνων.

Ζούμε καθώς φαίνεται σε μικρογραφία μια επανάληψη της περιβόητης «διαμάχης των ιστορικών» (Historikerstreit) που συντάραξε τη Γερμανία τη δεκαετία του 1980, όταν επιχειρήθηκε από σοβαρούς κατά τα άλλα ιστορικούς η αναθεώρηση της ιστορίας του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου και η σχετικοποίηση των ευθυνών της ηγεσίας του Τρίτου Ράιχ για τις καταστροφές και τα εγκλήματα του ναζισμού.

Σε μεγάλο βαθμό και εκείνη η συζήτηση είχε διεξαχθεί μέσω αρθρογραφίας σε μεγάλες εφημερίδες με εξέχουσες προσωπικότητες, από τη μια πλευρά τον Ερνστ Νόλτε και από την άλλη τον Γιούργκεν Χάμπερμας.

Μόνο που σήμερα το ζήτημα δεν είναι, βέβαια, απλά «ιστορικό» ή «επιστημονικό».

Οπως διαφαίνεται από τον προσωπικό τόνο που έχουν οι επιθέσεις κατά των τριών ιστορικών, το κείμενό τους έθιξε κάτι πολύ βαθύτερο, που έχει άμεση σχέση με την τρέχουσα πολιτική της Γερμανίας.

Αλλωστε το ίδιο το γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών κάλεσε τον περασμένο Νοέμβριο τον Ρίχτερ να εκθέσει τις απόψεις του σε κλειστή συγκέντρωση αξιωματούχων, ενώ τον Φεβρουάριο πολλά «σοβαρά» γερμανικά μέσα ενημέρωσης επιδόθηκαν σε κανονική καμπάνια προκειμένου να προβάλουν την άθλια «θεωρία» του Ρίχτερ, πως η Ελλάδα χρωστάει στη Γερμανία για την περίοδο της Κατοχής.

Οι τρεις Γερμανοί ιστορικοί που έγιναν στόχος επιθέσεων επειδή κατέρριψαν τους ισχυρισμούς του Ρίχτερ, πως η Ελλάδα οφείλει στη Γερμανία «πολεμικές αποζημιώσεις» κι όχι το αντίθετο. Από αριστερά: Χάγκεν Φλάισερ, Καρλ Χάιντς Ροτ, Κριστόφ-Σμινκ Γκουστάβους

Το άρθρο της «Ντι Βελτ» δεν κρύβει την πολιτική διάσταση της υπόθεσης. Το αντίθετο μάλιστα.

Αποδίδει στους τρεις ιστορικούς πως είναι «προκατειλημμένοι», «φιλέλληνες» και, το χειρότερο, «φίλοι του Τσίπρα»...

Κι αυτό, μόνο και μόνο επειδή τολμούν ν’ αμφισβητήσουν τα αρνητικά στερεότυπα για τον ελληνικό λαό που έχουν επιβληθεί στην κοινή γνώμη της Γερμανίας τα τελευταία χρόνια, ακόμα και πριν από το ξέσπασμα της κρίσης.

Οι τρεις ιστορικοί στηρίζονται σε βαθιά γνώση των πρωτογενών πηγών, τις οποίες εξάλλου εκθέτουν αναλυτικά στις εργασίες τους.

Και τι έχει να απαντήσει η «Ντι Βελτ»;

Οτι ο Χάγκεν Φλάισερ είναι κάτοχος ελληνικού διαβατηρίου –πράγμα φυσικό, εφόσον εδώ και πολλά χρόνια έχει ως δεύτερη υπηκοότητα την ελληνική.

Επιπλέον του καταλογίζεται πως είναι καθηγητής στο ελληνικό Πανεπιστήμιο –και κατά συνέπεια «ζηλεύει» τον Ρίχτερ, που είναι καθηγητής σε γερμανικό.

Χειρότερη μεταχείριση επιφυλάσσεται στον Καρλ Χάιντς Ροτ, μια εμβληματική μορφή του κινήματος του '68.

Η «Ντι Βελτ» τού καταλογίζει ότι είναι και γιατρός (κατά συνέπεια δεν είναι σοβαρός ιστορικός), ότι υπέστη διώξεις την περίοδο του κυνηγιού των μαγισσών, τη σκοτεινή δεκαετία του '70, καθώς και ότι κάποιοι τον κατηγόρησαν για σχέσεις με τη Στάζι.

Οσο για τον Σμινκ-Γκουστάβους, αυτός κατηγορείται επειδή δεν βρέθηκαν στις βιβλιοθήκες παρά «μόνο» 16 τόμοι με την υπογραφή του.

Το ύστατο «επιχείρημα» της «Ντι Βελτ» είναι ότι βουλευτές του κόμματος της Αριστεράς (Die Linke) κατέθεσαν ερώτηση, με την οποία ζητούσαν να ενημερωθούν για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες διενεργήθηκε η «ενημέρωση» σε αξιωματούχους του γερμανικού υπουργείου Οικονομικών από τον Ρίχτερ και αν η γερμανική κυβέρνηση υιοθετεί τις θέσεις του για το ελληνικό χρέος.

Με την αναφορά αυτή, η εφημερίδα υπαινίσσεται ότι τελικά η Αριστερά είναι εκείνη που θέτει ζήτημα επανορθώσεων και κατά συνέπεια όσοι ιστορικοί επιβεβαιώνουν τη βασιμότητα των ελληνικών αξιώσεων είναι απλά... αριστεροί.

Υποσημειώνεται πάντως εδώ πως αυτή η μακαρθική διάκριση μεταξύ «αριστερών ιστορικών» και (απλώς) «ιστορικών» έχει εισαχθεί πρόσφατα και στην αντίστοιχη ενδοελληνική δημόσια συζήτηση για τη δεκαετία του ’40, από το εκλαϊκευτικό εγχειρίδιο των καθηγητών Στάθη Καλύβα και Νίκου Μαραντζίδη.

Στην απάντησή της προς την Die Linke, η γερμανική κυβέρνηση απέφυγε πάντως να ταυτιστεί με τον Ρίχτερ.

Ναι μεν επαναλαμβάνει την πάγια θέση της ότι δεν τίθεται ζήτημα επανορθώσεων, σε όλες όμως τις συγκεκριμένες ερωτήσεις (λ.χ. για το εμπορικό ισοζύγιο μεταξύ Ελλάδας και Γερμανίας επί Κατοχής ή για τον χρυσό που λήστεψαν από τα θύματά τους οι κατακτητές) απαντά στερεότυπα πως «αυτά είναι ζητήματα που θα λύσει η ιστορική έρευνα».

Αλλά αυτό ακριβώς λένε και οι τρεις ιστορικοί, όσο κι αν το συμπέρασμά τους δεν αρέσει στο γερμανικό υπουργείο Οικονομικών.

 

ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
Ο δωσιλογισμός στο απυρόβλητο;
Παραμονή 28ης Οκτωβρίου επρόκειτο να εκδικαστεί η αγωγή των παιδιών ενός κατοχικού νομάρχη εναντίον ελληνικού εκδοτικού οίκου και ξένης πανεπιστημιακού, για την επιδίκαση αποζημίωσης 300.000 ευρώ προκειμένου...
Ο δωσιλογισμός στο απυρόβλητο;
ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
Το φάντασμα του μαυραγορίτη
Aν τα πεπραγμένα του ένοπλου δωσιλογισμού είναι σχεδόν αδύνατο ν’ αμφισβητηθούν από οποιονδήποτε καλόπιστο ερευνητή της θυελλώδους δεκαετίας του ’40, δεν συμβαίνει το ίδιο με το κοινωνικό και -ιδίως- το...
Το φάντασμα του μαυραγορίτη
ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
Πριν από την Απελευθέρωση
Ενα κρίσιμο ερώτημα που απασχολεί τους ιστορικούς της δεκαετίας του 1940 αφορά, τις επιλογές της ηγεσίας του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ κατά την Απελευθέρωση του 1944: πώς και γιατί το πανίσχυρο τότε αντιστασιακό κίνημα δεν...
Πριν από την Απελευθέρωση
ΙΣΤΟΡΙΚΑ
Η διπλή νίκη της Αντίστασης
Οκτώβρης του 1944. Λίγες ώρες πριν από την οριστική αποχώρηση των Γερμανών κατακτητών από την Αθήνα, στον Πειραιά γίνεται μια αγωνιώδης μάχη για τη διάσωση του εργοστασίου στο Κερατσίνι που τροφοδοτεί με...
Η διπλή νίκη της Αντίστασης
ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
Οι «εθνικιστές» της Κομαντατούρ
Δύο αποκαλυπτικά ντοκουμέντα για τον δωσιλογισμό των σωμάτων ασφαλείας επί Κατοχής δημοσιεύουμε σήμερα: την αναλυτική έκθεση του διοικητή Χωροφυλακής Ακαρνανίας για τη μάχη της Αμφιλοχίας, τη σημαντικότερη...
Οι «εθνικιστές» της Κομαντατούρ
ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
Δύο ανεπιθύμητοι ήρωες
Πριν 75 χρόνια ο Μανώλης Γλέζος και ο Απόστολος Σάντας κατέβαζαν από την Ακρόπολη τη σημαία με τον αγκυλωτό σταυρό των γερμανικών δυνάμεων κατοχής. Η πράξη αυτή έχει προ πολλού τεκμηριωθεί απολύτως και...
Δύο ανεπιθύμητοι ήρωες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας