Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οι πρώτοι Νεοφιλελεύθεροι

Το κόμμα των Νεοφιλελευθέρων ιδρύθηκε απο τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη στις 5 Σεπτεμβρίου 1977, με διακηρυγμένο σκοπό να υποκαταστήσει την «ανεπαρκή» κυβέρνηση της Ν.Δ. και την «ανίκανη» αξιωματική αντιπολίτευση της Ενωσης Κέντρου

Οι πρώτοι Νεοφιλελεύθεροι

  • A-
  • A+

Δύο ολόκληρα χρόνια πριν από την εκλογική νίκη της Θάτσερ στη Βρετανία, κι ακόμη περισσότερα προτού ο όρος «νεοφιλελευθερισμός» καθιερωθεί στο παγκόσμιο πολιτικό λεξιλόγιο, το εγχώριο Κόμμα Νεοφιλελευθέρων χτυπούσε την πόρτα του ελληνικού Κοινοβουλίου.

Ο λόγος για το κόμμα που ίδρυσε ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης στις 5 Σεπτεμβρίου 1977, με διακηρυγμένο σκοπό να υποκαταστήσει την «ανεπαρκή» κυβέρνηση της Ν.Δ. και την «ανίκανη» αξιωματική αντιπολίτευση της Ενωσης Κέντρου.

Τελικά ο βίος του κόμματος υπήρξε εξαιρετικά βραχύς: αφού απέσπασε 1,08% πανελλαδικά στις εκλογές της 20.11.1977, εκλέγοντας δύο βουλευτές στα Χανιά (Μητσοτάκης) και στο Ρέθυμνο (Παύλος Βαρδινογιάννης), απορροφήθηκε τον επόμενο Μάιο από τη Ν.Δ. στο πλαίσιο της διεύρυνσης που επιχείρησε ο ιδρυτής και πρόεδρός της προς το Κέντρο.

Ο Μητσοτάκης ανέλαβε το υπουργείο Συντονισμού (νυν Εθνικής Οικονομίας), σηματοδοτώντας την εγκατάλειψη της «σοσιαλμανίας» του προκατόχου του, Παναγή Παπαληγούρα, και την υιοθέτηση μιας πολιτικής λιτότητας που προσπάθησε να πάρει πίσω τις παραχωρήσεις των πρώτων μεταπολιτευτικών χρόνων προς τα λαϊκά στρώματα και το εργατικό κίνημα.

Η Ν.Δ. υιοθέτησε μάλιστα, αργότερα, ως έμβλημά της μια εκδοχή του πυρσού των Νεοφιλελευθέρων, αντικαθιστώντας τη φωτογραφία του Καραμανλή που, μετά τη μεταπήδηση του τελευταίου στην προεδρία της Δημοκρατίας (1980), ήταν αδύνατο να ταυτίζεται πλέον απροκάλυπτα με κάποιο κόμμα.

Δεν πρέπει πάντως να παρασυρθούμε από τις λέξεις και να θεωρήσουμε το Κόμμα Νεοφιλελευθέρων ως πρωτοπόρα εκδοχή του ομώνυμου διεθνούς ρεύματος. Οπως διευκρίνισε και ο ιδρυτής τους στην εναρκτήρια συνέντευξη Τύπου, «νεοφιλελεύθεροι» σήμαινε απλώς «ανασύσταση» του προπολεμικού βενιζελισμού «προσαρμοσμένου στις ανάγκες της εποχής μας».

Το πολιτικό πρόγραμμά του, όπως αποτυπώνεται στο προεκλογικό υλικό που παρουσιάζουμε, δεν έχει στην πραγματικότητα τίποτα το (πολιτικά ή οικονομικά) «φιλελεύθερο». Αντιπροσωπεύει, αντίθετα, τη σύζευξη του πιο ακραίου τοπικισμού με τον λαϊκίστικο αρχηγισμό και την εργαλειακή επίκληση του παρελθόντος: σαν νέος Βενιζέλος, ο Μητσοτάκης θα ξαναδώσει πνοή στην Ελλάδα μετά το «οικονομικό χάος» που προκάλεσε ο «αποτυχημένος» Καραμανλής, η δε Κρήτη θ’ αναλάβει για ακόμη μια φορά τα ηνία του έθνους, διορθώνοντας τις επιπτώσεις του «αντικρητικού πνεύματος» της Ν.Δ.

Η καταπολέμηση αυτού του «αντικρητικού πνεύματος» συγκρότησε την αιχμή του δόρατος της καμπάνιας των Νεοφιλελευθέρων στη μεγαλόνησο, όπου απέσπασαν και το 69,1% των ψήφων τους.

Αν τα επίσημα φυλλάδια του κόμματος περιορίστηκαν κυρίως στην καταγγελία της ολιγωρίας των κυβερνήσεων Καραμανλή απέναντι στα τοπικά αγροτικά προβλήματα, πολύ πιο εύγλωττη είναι μια προκήρυξη που κυκλοφόρησε ανώνυμα σε κομματικό (λαδί) χρώμα και διανεμόταν παράλληλα με το υπόλοιπο υλικό: ο «αντικρητισμός της Ν.Δ.» τεκμηριώνεται εδώ με βάση όχι μόνο τα περιορισμένα κονδύλια που δόθηκαν στο νησί, αλλά και τον συστηματικό παραγκωνισμό των Κρητικών -ντόπιων και ξενιτεμένων- στους νεοδημοκρατικούς «διορισμούς [στο Δημόσιο] χωρίς διαγωνισμό».

Η επαγγελία περισσότερων ρουσφετολογικών προσλήψεων αναδεικνυόταν έτσι, εμμέσως πλην σαφώς, ως η κεντρική «νεοφιλελεύθερη» πολιτική πρόταση για τη «διέξοδο από τα αδιέξοδα» του τόπου.

Μοναδικό πεδίο σύγκλισης με τον βορειοελλαδίτη «εθνάρχη», καθοριστικό όμως για τη μεταπήδηση της επόμενης χρονιάς, αποτελούσε η ένθερμη συνηγορία του μητσοτακικού κόμματος υπέρ της ΕΟΚ -και η καταγγελία όσων (ΠΑΣΟΚ και «ΚΚΕξ») απέκρυπταν το αναμενόμενο «μάννα εξ ουρανού» των κοινοτικών κονδυλίων προς την ελληνική γεωργία.

Επιμέλεια: Τάσος Κωστόπουλος

ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
Από τη νοσταλγία στην προπαγάνδα
Eπτά χρόνια μετά την κατάδυση της ελληνικής κοινωνίας στο καθαρτήριο των μνημονίων, η δεκαετία του 1980 αναδεικνύεται σε αντικείμενο συλλογικής νοσταλγίας: μια εποχή σχετικής ευμάρειας, συλλογικότητας και...
Από τη νοσταλγία στην προπαγάνδα
ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
Ηγέτης από Κολλέγιο
Τα πρώτα βήματα ενός πορφυρογέννητου πολιτικού. Οπως όλοι μας, και ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι προϊόν μιας συγκεκριμένης ιστορικής διαδρομής και συγκεκριμένων κοινωνικών σχέσεων, που θα επιχειρήσουμε σήμερα να...
Ηγέτης από Κολλέγιο
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το γλυκό ποτό της αλλαγής*
Γεννήθηκε τη δεκαετία του '60, απέκτησε υπόσταση τη δεκαετία του '70, γιγαντώθηκε τη δεκαετία του '80. Το σύνθημα της «Αλλαγής» και η ιστορία του.
Το γλυκό ποτό της αλλαγής*
ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
Χαλαρή ψήφος, στρατηγικές επιλογές
Οι ευρωεκλογές του 1984 μεταξύ «αλλαγής» και «απαλλαγής»: Θεωρητικά οι κάλπες αφορούσαν την επιλογή εκπροσώπων για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Στην πράξη, εξελίχθηκαν σε αποτίμηση της θητείας της πρώτης...
Χαλαρή ψήφος, στρατηγικές επιλογές
Ο ξεσηκωμός των Ηρακλειωτών στην πρώτη σελίδα του φιλοκυβερνητικού Τύπου των ημερών
ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
Η ξεχασμένη νίκη
H οργισμένη συνθηκολόγησή του Κωνσταντίνου Καραμανλή μπροστά στην εξέγερση του λαού του Ηρακλείου κατά της εξαγωγής των αρχαιοτήτων του εκεί μουσείου στο Παρίσι και τη Ν. Υόρκη, προοίμιο μιας αλυσίδας από...
Η ξεχασμένη νίκη
ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
Η Ελισάβετ της Κρήτης
Παρουσία δυναμική και ενθουσιώδης, ικανή συζητήτρια με διανοούμενους Ελληνες, Ευρωπαίους και Αμερικανούς, η Ελισάβετ Β. Κονταξάκη υπήρξε μια στιγματισμένη και αγνοημένη διανοούμενη του 19ου αιώνα. Κάποιοι την...
Η Ελισάβετ της Κρήτης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας