Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Παγιδευμένοι στο διαδίκτυο
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Παγιδευμένοι στο διαδίκτυο

  • A-
  • A+
Η «Εφ.Συν.» ξετυλίγει το κουβάρι τής εξαιρετικά αμφιλεγόμενης Ευρωπαϊκής Οδηγίας «Περί Πνευματικής Ιδιοκτησίας», η οποία έχει φανατικούς θιασώτες και φανατικούς πολέμιους. Τελικά αποτελεί σωτηρία της δημοσιογραφίας και της τέχνης ή ταφόπλακα στην ελευθερία του λόγου και της χρήσης του διαδικτύου;

Δύσκολη, λεπτή και δημοσιογραφικά... «στριμόκωλη» η αποστολή μας σήμερα: να εξηγήσουμε σε πέντε σελίδες, όσο πιο αντικειμενικά και ισορροπημένα γίνεται, τι σημαίνει η νέα νομοθεσία για τα πνευματικά δικαιώματα, που πέρασε τελικά την περασμένη Τρίτη -μετά από λυσσαλέα, πολυετή μάχη δύο πανίσχυρων συνασπισμών από κλαδικά «λόμπι»- από την απερχόμενη Ευρωβουλή.

Οπως θα διαπιστώσετε και μόνοι σας στα κείμενα και τις συνεντεύξεις που ακολουθούν, η συγκεκριμένη οδηγία «Περί Πνευματικής Ιδιοκτησίας» (ACTA2), και ειδικά τα δύο πιο αμφιλεγόμενα άρθρα της, το #11 και το #13 (που στην τελική μορφή έγινε #17) είναι εξαιρετικά πολωτική, με τους θιασώτες και τους πολέμιούς της να ξιφουλκούν ανελέητα και το ευρύ κοινό -τα εκατοντάδες εκατομμύρια Ευρωπαίους χρήστες του Ιντερνετ που θα κληθούν να ζήσουν με τις συνέπειες των νέων «ρυθμίσεων»- να αγνοεί, σε μεγάλο βαθμό, τι του ξημερώνει στις οθόνες του.

Το πρόβλημα, λοιπόν, είναι ότι και οι δύο πλευρές της συζήτησης, και τα δύο παράλληλα -και ως εκ τούτου μανιχαϊστικά και καθόλου εφαπτόμενα- «αφηγήματα» είναι κατ’ αρχήν σωστά. Ολοι έχουν δίκιο! Και επιτρέψτε μου να εξηγηθώ, για να μην παρεξηγηθώ.

Πάρτε παράδειγμα την εφημερίδα μας - μια εφημερίδα συνεταιριστική, που, παρά τα αντιθέτως διαδιδόμενα από τους λασπολόγους, δεν έχει αφεντικό ή κρυφούς χρηματοδότες και ζει εδώ και εξίμισι χρόνια αποκλειστικά από τις πωλήσεις και τις διαφημίσεις της. Ως εφημερίδα, ανήκουμε κι εμείς στην κατηγορία των δημιουργών περιεχομένου – μην ξεχνάτε ότι όλα τα άρθρα μας ξεκινάνε από μια λευκή οθόνη.

Πιστέψτε με, λοιπόν, δεν υπάρχει τίποτε πιο εξοργιστικό από το να ξεσκίζεσαι επί ώρες, μέρες, ακόμη και εβδομάδες μερικές φορές για να γράψεις (ή να επιμεληθείς, αν είσαι συντάκτης ύλης, διορθωτής ή τεχνικός) ένα πρωτότυπο ρεπορτάζ, ανάλυση, σχόλιο και γενικώς ένα κείμενο που να σέβεται τις αρχές του επαγγέλματος και, πρωτίστως, τους αναγνώστες, και μία ώρα αργότερα να βλέπεις τον καρπό της δουλειάς σου να γίνεται αντικείμενο ωμής πειρατείας από τον κάθε τυχάρπαστο ψηφιακό άρπαγα.

Οπως αναφέρει και ένα κείμενο του Γαλλικού Πρακτορείου, που συνυπογράψαμε κι εμείς, «πρέπει επιτέλους τα media και οι καλλιτέχνες να λάβουν ένα μέρος των εισοδημάτων που δημιουργούνται στο διαδίκτυο μέσω των παραγωγών τους. Εως τώρα, οι αμερικανικοί γίγαντες του διαδικτύου είναι εκείνοι που προσπορίζονται το μεγαλύτερο τμήμα των κερδών. Το διακύβευμα είναι μείζον για τον Τύπο, τους καλλιτέχνες, τη δημοκρατία και τον πολιτισμό»....

Μιλάμε για ψυχρή κλοπή, σε καθημερινή βάση, ατιμώρητα και χωρίς κανένα κόστος για τους κλέφτες – είτε πρόκειται για τους ημέτερους «ψιλικατζήδες» συλλέκτες (ξένων) ρεπορτάζ, news aggregators που λέμε και στο Παγκράτι, είτε για γιγάντιες πλατφόρμες με τζίρους δισεκατομμυρίων, όπως π.χ. το Google News του ομώνυμου διαδικτυακού κολοσσού.

Το ίδιο πράγμα δυστυχώς συμβαίνει και με όλα τα άλλα είδη περιεχομένου – τη μουσική, τις φωτογραφίες, τα βίντεο και πάει λέγοντας. Ως εκ τούτου, η προοπτική να μπει επιτέλους ένα φρένο στην ασύστολη εκμετάλλευση των προϊόντων μας μέσω του διαδικτύου και να μπορέσουμε κι εμείς να λαμβάνουμε έστω το κατιτίς μας είναι κάτι παραπάνω από καλοδεχούμενη – είναι αναγκαία για την επιβίωσή μας.

Και δεν μιλάμε για την επιβίωσή μας σε δέκα ή είκοσι χρόνια – μιλάμε για το παρόν, για το σήμερα. Αυτός είναι φυσικά και ο λόγος που ως εφημερίδα, ως εκδοτική επιχείρηση, στηρίξαμε -με τις όποιες ενστάσεις μας- την οδηγία.

Ομως και οι αντίπαλοι της οδηγίας, η άλλη πλευρά, έχουν επίσης δίκιο όταν λένε στα κείμενα της καμπάνιας «Σώστε το Ιντερνετ» πως αρκετές από τις ρυθμίσεις της κρύβουν πίσω τους τον... Μεγάλο Αδελφό: το άρθρο 13, που έγινε 17, επιβάλλει ρητά στις μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες όπως το YouTube και το Facebook την εγκατάσταση αυτόματων φίλτρων ανάρτησης (upload filters), που θα μπλοκάρουν προληπτικά όποιο περιεχόμενο ανεβαίνει χωρίς άδεια του δημιουργού ή τέλος πάντων του νόμιμου ιδιοκτήτη του.

Μέχρι τώρα, οι πλατφόρμες ήταν νομικά υποχρεωμένες να «κατεβάζουν» το περιεχόμενο μόνο κατόπιν καταγγελίας: τώρα θα υποχρεούνται να σκανάρουν και να φιλτράρουν όλο το περιεχόμενο (εικόνες, αποσπάσματα κειμένων, μουσική, βίντεο κτλ.) εκ των προτέρων!

Και το θέμα δεν είναι μόνον εμπορικό, αλλά και βαθιά πολιτικό – αφού τα «φίλτρα» αυτά μπορούν θεωρητικά να προγραμματιστούν για να μπλοκάρουν εκ προοιμίου οποιαδήποτε ενοχλητικό για τις εκάστοτε εξουσίες περιεχόμενο.

Γι’ αυτό άλλωστε και πολλοί από τους αντιπάλους της οδηγίας προφητεύουν, δικαίως ή αδίκως, το τέλος τόσο της ερευνητικής δημοσιογραφίας (ποιος θα ανεβάσει π.χ. τα επόμενα #Panama Papers ή τη λίστα Λαγκάρντ, αν ξέρει πως κινδυνεύει με βαριές νομικές επιπτώσεις;) όσο και της πολιτικής χρήσης των κοινωνικών δικτύων ως «θερμοκοιτίδων» μαζικών κινημάτων όπως η «αραβική άνοιξη», οι Αγανακτισμένοι ή πιο πρόσφατα τα γαλλικά «κίτρινα γιλέκα». Με άλλα λόγια, τα φίλτρα θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να εφαρμόζουν αυτόματη λογοκρισία, περιορίζοντας το δικαίωμα όλων μας στην έκφραση και στην ενημέρωση.

Αλλά και το άρθρο 11, που έχει γίνει γνωστό ως «φόρος συνδέσμων» (Link Τax), είναι δυνάμει επικίνδυνο, αφού θα απαιτείται ειδική άδεια ακόμη και για την αναπαραγωγή μικρών αποσπασμάτων ή «σύντομων περιλήψεων» (snippets) ειδήσεων. Ποιος θα καθορίσει τι σημαίνει «σύντομη περίληψη» ενός άρθρου π.χ. των τρανών New York Times ή της δικής μας ταπεινής «Εφ.Συν.»;

Μήπως πάμε από το ένα άκρο, δηλαδή την εν ψυχρώ κλοπή ολόκληρων των κειμένων μας, στο άλλο, δηλαδή στην πλήρη απαγόρευση της αναφοράς σε πηγές χωρίς ρητή εξουσιοδότηση; Και τι θα σημάνει αυτό για την ελευθερία του λόγου και, εν τέλει, τη δημοκρατία;

Υπερβολές; Ισως – αλλά όχι απαραίτητα. Χάρη σε «whistleblowers» σαν τον Εντουαρντ Σνόουντεν γνωρίζουμε πολύ καλά ότι η προσπάθεια για χαλιναγώγηση του ελεύθερου διαδικτύου από κυβερνήσεις και επιχειρηματικά λόμπι είναι υπαρκτή και διαρκής – όπως αναμφισβήτητο γεγονός είναι και η στενή συνεργασία των μεγάλων ιντερνετικών πλατφορμών με τις ισχυρές κυβερνήσεις και τις μυστικές υπηρεσίες τους για τη μαζική παρακολούθηση και χειραγώγηση των χρηστών τους.

Εξίσου βέβαιο είναι πως, δεδομένου ότι (και) στην τέχνη δεν υφίσταται παρθενογένεση, τα αυτόματα φίλτρα περιεχομένου θα βλάψουν και τους δημιουργούς, αφού οι πάσης φύσεως διασκευές, κριτικές, παρωδίες, memes και άλλες κατηγορίες περιεχομένου που βασίζονται σε copyrighted υλικό θα λογοκρίνονται αυτομάτως – και όλοι μας θα είμαστε ένοχοι μέχρι να αποδείξουμε το αντίθετο. Ακόμα κι αν το περιεχόμενο σου ανήκει, θα φέρεις το βάρος της απόδειξης όταν τα φίλτρα θα το μαρκάρουν λανθασμένα ως παράβαση πνευματικής ιδιοκτησίας.

Η επική μάχη για το αύριο του Ιντερνετ, φυσικά, δεν τελείωσε την περασμένη Τρίτη. Η οδηγία πρέπει τώρα να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των «27+1», κάτι που πιθανότατα θα γίνει στις 9 Απριλίου, και στη συνέχεια να περάσει από τα εθνικά κοινοβούλια και να ενσωματωθεί στις εθνικές νομοθεσίες. Αυτή η διαδικασία θα πάρει καιρό - υπολογίζεται πως η εφαρμογή των επίμαχων ρυθμίσεων δεν θα αρχίσει πριν από το 2021. Και βέβαια, στο μεταξύ, η τεχνολογία θα τρέχει και ως συνήθως, θα τρέχει ταχύτερα από τις θεσμικές και εξωθεσμικές προσπάθειες χειραγώγησής της.

Πόσες φορές κατάφεραν οι αρχές να «ρίξουν» το αθάνατο Pirate Bay ή το καθ’ ημάς δημοφιλές gamato στις διάφορες εκδοχές τους; Πόσες φορές έχουμε δει ένα βίντεο να «κατεβαίνει» στο YouTube, για να το ξαναβρούμε λίγα λεπτά αργότερα σε άλλη διεύθυνση; Ας μη βιάζονται λοιπόν να πανηγυρίσουν αλαλάζοντες οι μεν και να σκίσουν τα ρούχα τους ολοφυρόμενοι οι δε. Σε αυτό το παιχνίδι γάτας-ποντικού, μέχρι σήμερα κερδίζουν τα ποντίκια, ασύρματα και μη...

 

ΘΕΜΑΤΑ
Τα λόμπι... δεν είναι χορτοφάγα
Σε μια καμπάνια που «καπελώθηκε» έντονα από τα ισχυρότατα επιχειρηματικά λόμπι, τα οποία προωθούσαν την Οδηγία για τα πνευματικά δικαιώματα, όλες οι ευρωομάδες -εκτός αυτής του Λαϊκού Κόμματος που υπερψήφισε...
Τα λόμπι... δεν είναι χορτοφάγα
ΘΕΜΑΤΑ
«Μαύρη μέρα για την ελευθερία στο διαδίκτυο»
Μπορεί σε χώρες της δυτικής Ευρώπης να έγιναν πολυπληθείς πορείες ενάντια στα άρθρα 11 και 13 της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για τα Πνευματικά Δικαιώματα, με σύνθημα «Σώστε το Ιντερνετ», όμως στην Ελλάδα ελάχιστοι...
«Μαύρη μέρα για την ελευθερία στο διαδίκτυο»
MEDIA
Δύσκολο το... ζύγι για τους καλλιτέχνες
Η ισορροπία είναι πολύ δύσκολη: στη μία πλευρά μπαίνουν τα πνευματικά δικαιώματα των δημιουργών (συνθετών, στιχουργών, τραγουδιστών κ.ά.) και στην άλλη τα δικαιώματα της ελευθερίας της έκφρασης των χρηστών με...
Δύσκολο το... ζύγι για τους καλλιτέχνες
ΕΥΡΩΠΗ
Από εφτά χωριά χωριάτες
Αισιοδοξία χωρίς αντίκρισμα από τον οικοδεσπότη Μακρόν για συγκλίσεις στο φετεινό G7. Στο διάστημα όμως που μεσολάβησε μετά το φιάσκο του Καναδά, ο Τραμπ φρόντισε να κάνει τον κόσμο μας ακόμη πιο επικίνδυνο.
Από εφτά χωριά χωριάτες
INFOWAR
God save the Brexit
Θα μπορούσε η βασίλισσα της Αγγλίας να αποπέμψει τον πρωθυπουργό της χώρας προκειμένου να σταματήσει το λεγόμενο no-deal Brexit (έξοδο χωρίς συμφωνία); Το ενδεχόμενο χαρακτηρίζεται από όλους τους...
God save the Brexit
ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ
Πυρηνικό καμπανάκι από την Τεχεράνη
Οι Ιρανοί βαρέθηκαν τα ήξεις αφήξεις των Ευρωπαίων κι έτσι προχώρησαν χτες ένα ακόμη βήμα πιο κοντά στην οριστική ακύρωση της ιστορικής συμφωνίας του 2015 για τον περιορισμό του πυρηνικού τους προγράμματος.
Πυρηνικό καμπανάκι από την Τεχεράνη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας