Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Ο Ζαχαριάδης ήταν εθνικός κομμουνιστής»

Ο Γιώργος Κοτανίδης γράφει και σκηνοθετεί ένα πολιτικό έργο με τίτλο «Ομπίντα» όπου ερμηνεύει τον Νίκο Ζαχαριάδη αναπλάθοντας τις τελευταίες ώρες του

«Ο Ζαχαριάδης ήταν εθνικός κομμουνιστής»

  • A-
  • A+

Ο Νίκος Ζαχαριάδης στη σκηνή; Ο ιστορικός ηγέτης του ΚΚΕ, αυτός που οι κομματικές σκοπιμότητες έθαψαν στην παγωμένη γη της Σιβηρίας κρατώντας μάλιστα κρυφή την αυτοκτονία του, την ύστατη πράξη διαμαρτυρίας στην πολιτική δίωξή του, έγινε θεατρικό κείμενο που παρουσιάζεται κάθε Δευτέρα και Τρίτη στην Κεντρική Σκηνή του Ιδρύματος Μιχάλη Κακογιάννη.

Ο Γιώργος Κοτανίδης γράφει και σκηνοθετεί ένα πολιτικό έργο με τίτλο «Ομπίντα». Ερμηνεύει τον Νίκο Ζαχαριάδη αναπλάθοντας τις τελευταίες ώρες του όταν, από τη Σιβηρία και μπροστά στην επικείμενη αυτοκτονία του, στέλνει στους συντρόφους του «Μήνυμα από την άλλη μεριά».

Ο Ν. Ζαχαριάδης στις 26 Ιουνίου 1973 είχε στείλει επιστολή στους Σοβιετικούς και στην ηγεσία του ΚΚΕ προειδοποιώντας ότι αν μέχρι την 1η Αυγούστου δεν αφεθεί ελεύθερος να επιστρέψει στην Ελλάδα, θα αυτοκτονήσει ως έσχατη πράξη διαμαρτυρίας.

Eναν μήνα μετά τον επισκέπτεται εκ μέρους του κόμματος ο Κώστας Λουλές για να του πει να υποταχθεί στο κόμμα, ομολογώντας πως η ηγεσία φοβάται ότι, αν ελευθερωθεί, θα του κάνει ζημιά.

Στον Ζαχαριάδη απομένουν τέσσερις μέρες ώς την εκπνοή της προθεσμίας. Αυτές τις τελευταίες ώρες αναλογίζεται όλη του τη ζωή, ακούει την αγαπημένη του μουσική και γράφει το περίφημο «Μήνυμα από την άλλη μεριά».

Κι όταν το ρολόι δείχνει 12.00, συνεπής στις υποσχέσεις του, γράφει την τελευταία φράση: «Βγαίνει ότι ο Λουλές το ’χασε το στοίχημα». Ενα λεπτό αργότερα έχει περάσει τη θηλιά στον λαιμό του, τα χείλη του σχηματίζουν τη λέξη «ομπίντα» (κακοκάρδισμα, πίκρα στα ρωσικά), ενώ ακούγεται το τελευταίο μέρος από την 5η Συμφωνία του Μπετόβεν.

• Πότε ο Γιώργος Κοτανίδης άρχισε να ενδιαφέρεται για τον Νίκο Ζαχαριάδη;

Ηταν αιτούμενο χρόνων μας λέει. Από τότε που αποκαλύφθηκε η αυτοκτονία του μέχρι το τελευταίο μου ταξίδι στο Σουργκούτ, συγκεντρώνω υλικό, πληροφορίες, τα πάντα. Από τότε που βρέθηκα μάρτυρας της δολοφονίας του Λαμπράκη από το παρακράτος, επέλεξα τη μεριά των νικημένων, της Αριστεράς. Ολα αυτά τα χρόνια μόνιμη επωδός σε κομμουνιστές, δεξιούς, Λαμπράκηδες ήταν: ο εγκληματίας Ζαχαριάδης.

Το 1973 κι ενώ ήμουν πολιτικός κρατούμενος στις φυλακές Κορυδαλλού, πληροφορήθηκα ότι πέθανε από ανακοπή. Ρώτησα τον Παρτσαλίδη, κομματικό εχθρό του, να μου πει γι’ αυτόν: «Θα σου πω μόνο ότι πρόκειται για μια πολύ σπουδαία φυσιογνωμία» απάντησε.

Θυμάμαι τον Μανώλη Αναγνωστάκη σε μια κουβέντα μας να τον χαρακτηρίζει «μεγάλο πολιτικό μυαλό, επιπέδου Ελ. Βενιζέλου». Ηθελα πια να μάθω τα πάντα γι’ αυτόν. Μετά το ταξίδι μου στον τόπο εξορίας του Ζαχαριάδη στο Σουργκούτ της Σιβηρίας, έβαλα μπρος το κείμενο.

• Η ζωή του Ν. Ζαχαριάδη είναι πραγματικά μυθιστορηματική και ο ίδιος εξόχως δραματικό πρόσωπο. Ωστόσο πώς χωράει ένα τόσο ισχυρό κομμάτι της σύγχρονης ιστορίας στα μέτρα μιας θεατρικής σκηνής;

Η παράσταση είναι προσωπικό στοίχημα, ανεξαρτήτως επιτυχίας. Αφησα τα ενδοκομματικά, κράτησα τα πολιτικά στοιχεία και ό,τι αφορά την ψυχή του.

Με αφορμή τη συνομιλία που μόλις είχε με τον απεσταλμένο του ΚΚΕ Κώστα Λουλέ, ο Ζαχαριάδης ταξιδεύει στις ολομέλειες καθαίρεσής του, σ’ αυτούς που τον διέγραψαν (Κολιγιάννη, Παρτσαλίδη, Βαφειάδη).

Απαντά στις κατηγορίες εναντίον του για τον Πλουμπίδη και τον Καραγιώργη, μνημονεύει τους ελάχιστους πιστούς του φίλους, τον Πορφυρογένη και τον Αλέξη Πάρνη.

Θυμάται την κράτησή του στο Νταχάου o Ζαχαριάδης, τον Εμφύλιο, την ήττα και την υποχώρηση. Προσπαθεί να εξηγήσει την εξορία του από τη σοβιετική ηγεσία και το κόμμα του, να δει λάθη του.

Αναπολεί τη μάνα και τα παιδιά του, τον καταδιώκει η αποκήρυξή του από την ίδια του τη γυναίκα. Μόνος, «παρέα με τα φαντάσματά του», όπως λέει, στους -40 βαθμούς Κελσίου, ονειρεύεται τη μεσογειακή Ελλάδα.

Από την καθαίρεσή του και μετά δεν είχε δημόσιο λόγο ούτε στη χώρα που λάτρεψε, τη Σοβιετική Ενωση. Το σπιτάκι στο Σουργκούτ έγινε η φυλακή του. Εζησε εκεί «σαν άγριο θηρίο στη φωλιά της αρκούδας» 17 χρόνια, ώς την ημέρα της αυτοκτονίας του την 1η Αυγούστου 1973.

Το σκηνικό παραπέμπει αισθητικά στην αισιοδοξία της ρωσικής πρωτοπορίας του ’20 και επιτρέπει να ξεδιπλωθεί το παρόν και το χτες, να «διεξαχθούν» οι κρίσιμες ολομέλειες της διαγραφής του, ενώ οι θεατές «γίνονται» σύνεδροι-κατήγοροι για όλα του τα αμαρτήματα: από την αποχή στις εκλογές του 1946, τον Εμφύλιο, μέχρι την Τασκένδη. Πρόσωπα και μεγάλα ιστορικά γεγονότα ζωντανεύουν στη σκηνή αλλά και σε βιντεοπροβολές.

Υφίσταται τη σκληρότητα που είχε κι εκείνος εφαρμόσει. Μην ξεχνάμε ότι είχε νιώσει τη φλόγα της Οκτωβριανής Επανάστασης, υπήρξε τιμητική φρουρά στο φέρετρο του Λένιν.

Ολα τα λενινιστικά κόμματα είχαν το πρόβλημα της μονολιθικότητας, της απαγορευμένης διαφορετικής γνώμης. Ο Ζαχαριάδης ήταν παιδί αυτής της αντίληψης.

• Αλλά συγχρόνως παρεξέκλινε, ανέπτυσσε δικό του πολιτικό όραμα, όπως τη θεωρία των δύο πόλων, μπορούσε να ξαφνιάζει με τη στάση του, όπως με το περίφημο γράμμα του από την απομόνωση της φυλακής, με το οποίο καλούσε τον λαό να πολεμήσει ενωμένος τους Ιταλούς φασίστες.

Ηταν ένας εθνικός κομμουνιστής. Κι εγώ αγαπώ την πατρίδα μου. Διαφωνώ με την αντιευρωπαϊκή ρητορεία. Τα αιτήματα που θέτει το περιβάλλον απέναντι στο σύστημα είναι πιο επείγοντα κι από τη μεγαλύτερη κοινωνική επανάσταση.

Κουμάντο δεν κάνουν τα ισχυρά κράτη, ούτε ο Ομπάμα ή η Μέρκελ, αλλά τα golden boys. Ο κόσμος χρειάζεται ανάλυση με σύγχρονα θεωρητικά εργαλεία. Είμαι υπέρ εκείνης της Αριστεράς που θα κοπιάσει για να διατυπώσει μια πρόταση καινούργια και όχι συνθήματα του 19ου αιώνα.

Ιδρυμα Μιχάλη Κακογιάννη (Πειραιώς 206, Ταύρος, τηλ.: 210 3418550). «Ομπίντα». Συνεργαζόμενος σκηνοθέτης: Ιωσήφ Βαρδάκης. Σκηνικά: Πουλχερία Τζόβα. Κοστούμια: Βασιλική Σύρμα. Video art: Κλεοπάτρα Κοραή. Φωτισμοί: Μελίνα Μάσχα. Μουσική επιμέλεια: Νίκος Γιατράκος. Παίζουν ακόμα: Δώρα Χρυσικού, Σπύρος Περδίου. Δευτέρα, Τρίτη στις 21.00 μέχρι τις 31 Ιανουαρίου.

 

ΘΕΑΤΡΟ
Ενας αυθεντικός πολίτης παντός καιρού
Μια ογκώδης έκδοση που επιμελήθηκε ο Διονύσης Φωτόπουλος, με πλούσιο φωτογραφικό υλικό για το αστέρι που έλαμψε στον κινηματογράφο και στο θέατρο και για τη γόνιμη θητεία του στο τιμόνι του Εθνικού Θεάτρου
Ενας αυθεντικός πολίτης παντός καιρού
ΘΕΑΤΡΟ
Ραντεβού για μπασκετάκι
Εδώ και τρία χρόνια, σε μια γειτονιά σε μια άκρη του Δήμου της Αθήνας, στην Ελληνορώσων, έξι φίλοι γύρω στα σαράντα μαζεύονται μία φορά τον μήνα για ένα «μπασκετάκι». Το ραντεβού συνήθως πέφτει Σάββατο -εκεί,...
Ραντεβού για μπασκετάκι
ΘΕΑΤΡΟ
«Πρωταγωνιστής» ο Λευτέρης Βογιατζής
Αφιερώματα στον κορυφαίο σκηνοθέτη, Λευτέρη Βογιατζή, τρία έργα ενταγμένα στον παγκόσμιο εορτασμό για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Ινγκμαρ Μπέργκμαν και καινούργιες παραγωγές περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, το...
«Πρωταγωνιστής» ο Λευτέρης Βογιατζής
ΘΕΑΤΡΟ
Θεοδώρα Τζήμου: «Θαυμάζω τους ανθρώπους που προσφέρουν»
Η ταλαντούχα ηθοποιός με τις δεκάδες συνεργασίες στο εναλλακτικό, κυρίως, θέατρο, η μούσα του Κωνσταντίνου Γιάνναρη στο σινεμά, παίζει για πρώτη φορά σε κωμωδία. Είναι η Νόρμα Κάσιντι στο «Βίκτορ - Βικτόρια»...
Θεοδώρα Τζήμου: «Θαυμάζω τους ανθρώπους που προσφέρουν»
ΘΕΑΤΡΟ
«Ο χρόνος είναι το ίδιο αμείλικτος για όλους»
Για την επιστροφή της στο θέατρο διάλεξε την Αλεξάντρα ντε Λάγκο στο «Γλυκό πουλί της νιότης», εμπιστεύτηκε τη νέα σκηνοθέτιδα Αναστασία Ρεβή, και βρήκε τον Τσανς Γουέιν της στο πρόσωπο του Ομηρου Πουλάκη. Η...
«Ο χρόνος είναι το ίδιο αμείλικτος για όλους»
ΘΕΑΤΡΟ
Η Λιούμποφ είναι έγκυος
Ολη η Αθήνα συζητάει έτσι κι αλλιώς για τον «Βυσσινόκηπο» του Νίκου Καραθάνου στη Στέγη. Κυρίως όμως για την ταλαντούχα ηθοποιό Γαλήνη Χατζηπασχάλη που ερμηνεύει το κύριο πρόσωπο του έργου, την περίφημη...
Η Λιούμποφ είναι έγκυος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας