Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Σαν να παίρνει το «Σπιρτόκουτο» πάλι φωτιά

Ο θίασος του «Στέλλα κοιμήσου»

Σαν να παίρνει το «Σπιρτόκουτο» πάλι φωτιά

  • A-
  • A+

Αξίζει να περιγράψω κάτι που έμαθα ότι συνέβη σε αρκετούς θεατές της Νέας Σκηνής του Εθνικού. Η επιθυμία λοιπόν πολλών μετά το τέλος της «Στέλλας», η πρώτη τους ας πούμε παρόρμηση, ήταν να αρχίσουν να τρέχουν... Ακριβώς, να τρέξουν, για να εκτονωθούν από τη φόρτιση που είχαν σωρεύσει κατά τη διάρκειά της. Απολύτως φυσιολογικό. Αυτό που στην οθόνη του Γιάννη Οικονομίδη προκαλεί σπινθήρα, στην αμεσότητα της σκηνής είναι ικανό να προκαλέσει μέχρι και έκρηξη. Το σπιρτόκουτο του Οικονομίδη φαίνεται πως πάλι πήρε φωτιά.

Η υπόθεση, απλή: Στο φιγουράτο σπίτι μιας μεγαλοπιασμένης οικογένειας νεο-διαπλεκόμενων, την κόρη την έπιασε ξαφνικά η όρεξη να κάνει την επανάστασή της.

Ερωτεύτηκε, λέει, και θέλησε να διαλέξει μόνη τον άνθρωπο που θα παντρευτεί, ακυρώνοντας ένα προξενιό καθ’ όλα ωφέλιμο και χρηστό για την υπόλοιπη οικογένεια. Ούτε να το συζητάει ασφαλώς...

Ας κάνει ό,τι θέλει στα κρυφά, αλλά μπροστά, στη βιτρίνα, πρέπει επειγόντως να συνετιστεί: Ας ανοίξει τα μάτια της να δει πώς κινείται ο κόσμος, ας ξυπνήσει από τον λήθαργο του έρωτα, για να κοιμηθεί αμέσως μετά τον ύπνο της βαθιάς Μεταπολίτευσης…

Τι θέατρο είναι πάλι αυτό! Μελόδραμα λοιπόν, με αναφορές στο τηλεοπτικό έθος.

Ο Οικονομίδης θέτει την αφετηρία του στο ίδιο σημείο όπου και ο pulp ρεαλισμός ξεκινά, στην ιερή οικογένεια και την πιο δημοφιλή ίντριγκα: μια πατρική φιγούρα με πολλές ευθύνες και άλλες τόσες σκοτούρες, και με την απαραίτητη ασφαλώς επιβολή. Τριγύρω οι συγγενείς γεμάτοι κυνισμό και διαφθορά - πιο πίσω τα παιδιά κάπως ατίθασα αλλά κατά βάθος το ίδιο δηλητηριώδη.

Και σαν φόντο πολλά επεισόδια απιστίας και διαφθοράς. Αυτή τη συνταγή καταναλώνουμε καθημερινά στην τηλεοπτική ζώνη. Ο Οικονομίδης δεν κάνει τίποτε άλλο από το να μας την παρουσιάζει με τα τοξικά συστατικά αναγραμμένα στο πακέτο.

Από μια άποψη -και αυτό είναι το πιο ειρωνικό στη «Στέλλα»- όλοι κανονικά ζουν το όνειρο της μεταπολιτευτικής εποχής: πολλά λεφτά και λίγος νόμος, ηθική αποχαλίνωση, ελευθεριότητα και δύναμη.

Φαίνεται μάλιστα να βρίσκονται σε εκείνο το σημείο καμπής όπου θα μπορέσουν με έναν γάμο να αποκτήσουν και τον περίφημο «τίτλο ευγενείας», πράγμα που στα ελληνικά συμφραζόμενα σημαίνει συγγένεια με ένα πολιτικό τζάκι.

Σε ένα τέτοιο διαλυμένο σκηνικό χωρίς θεσμικές αναφορές, η μόνη πυρηνική σχέση που αντέχει είναι εκείνη της οικογένειας, που πρέπει να παρέχει στα μέλη της μια έστω επίφαση σταθερότητας και ασφάλειας.

Τα μέλη της οφείλουν να υπηρετούν τη φατρία και τα συμφέροντά της. Αυτή την αρχή τελικά παραβαίνει η Στέλλα. Μακάρι να το έκανε από τη μεριά ενός ανθρώπου που εγείρεται ηθικά (όπως συμβαίνει στο θέατρο ιδεών). Μακάρι.

Στην πραγματικότητα η αποδιάρθρωση είναι τόσο μεγάλη που αρνούμαστε να πάρουμε στα σοβαρά τον οποιονδήποτε.

Στη Στέλλα και στους υπόλοιπους υπάρχει μια ανικανότητα να αρθούν στο ύψος του παραδοσιακού ρόλου τους, να φτάσουν στο ύψος μιας έστω και αστικής ηρωικής φιγούρας. Ο φόβος, η ατέλεια, ο εκφυλισμός τους έχει ήδη περάσει στη γλώσσα και τη συμπεριφορά τους.

Για να δοθεί αυτό στο θέατρο δεν θέλει μόνο «πολύ ρεαλισμό». Στην πραγματικότητα θέλει και έναν νέο ρεαλισμό. Ο Οικονομίδης δουλεύει εργαλεία και μεθόδους που στοχεύουν ακριβώς στο να σπάσει η ρεαλιστική φόρμα.

Ο σκοπός δεν είναι να πει μια αληθινή ιστορία, αλλά να προκαλέσει σοκ, φρικίαση, που έρχεται όταν αδειάζουμε από ασφαλή σχήματα και βλέπουμε την αληθινή, αφιλτράριστη, αμοντάριστη και ανεπεξέργαστη εικόνα των πραγμάτων.

Δείτε, για παράδειγμα, τον τρόπο που ο θίασος του Εθνικού ανατρέπει την καθιερωμένη απόδοση της πραγματικότητας. Αυτό που κυριαρχεί είναι η αίσθηση της πρόβας, του ζωντανού επί σκηνής αυτοσχεδιασμού…

Κι έπειτα μήπως δεν παραβιάζεται κατάφωρα μια αρχή που σεβάστηκαν ακόμα και άγριοι θιασώτες του ρεαλισμού; Μιλάω για την αρχή της… «μουντζούρας», που θέλει κάθε διάλογο να παρουσιάζεται ώστε να αποφεύγεται η επικάλυψη μιας φωνής από την άλλη.

Εδώ η μισή παράσταση διεξάγεται στη διάλυση και την απορρύθμιση, σε περιβάλλον άγριας κι ανεξέλεγκτης κακοφωνίας.

Και έπειτα, πόσο ρεαλιστικός είναι ο Πατέρας του Στάθη Σταμουλακάτου, ο Αντώνης Γερακάρης, «με το όνομα».

Ενα ολόκληρο θέατρο κρατάει την ανάσα του καθώς ο τύραννος εισέρχεται στο βασίλειό του, τόσο τρομερός ώστε η ψυχή μας να πηγαίνει σε εικόνες της ιθαγένειας που στη μορφή του Νονού βρίσκουν όχι μόνο συνέχεια αλλά τη μετεμψύχωσή τους.

Και ακόμα, αν το καλοσκεφτούμε, η στάση του και το παιχνίδι που παίζει για τόση ώρα, δεν είναι διόλου «αληθοφανή»: Κανείς ασφαλώς δεν περιμένει από κάποιον σαν αυτόν να επενδύσει ώρα και υπομονή σε ένα ανυπόφορο επεισόδιο αμφισβήτησής του.

Αλλά ποιος ασχολείται με την αληθινή πραγματικότητα όταν βλέπει κάτι πραγματικά αληθινό; Οι τύραννοι πάντα έτσι παίζουν τη γάτα με το ποντίκι, έτσι διασκεδάζουν και οι ίδιοι με το σασπένς που μετεωρίζεται πάνω από το θύμα.

Ετσι αποδίδονται οι τύραννοι στο θέατρο, από τις φράουλες του Ριχάρδου ακόμα, και το βατσέλι της Ερωφίλης. Αυτός ο κοιλαράς, ιδρωμένος, έξαλλος μαφιόζος της διπλανής διαπλοκής αποτελεί μια μεγάλη κατάκτηση του θεάτρου μας.

Και το κοινό νιώθει την αλήθεια και ανταποδίδει. Νιώθοντας ζάλη από την αναπαράσταση της ελληνικής οικογενειακής «ατμόσφαιρας». Νιώθοντας εγκλωβισμένο, σαν να βρίσκεται στην ίδια εύφλεκτη ζώνη.

Και ασφαλώς, παίρνοντας την ενέργεια από τους ηθοποιούς - οι οποίοι μεταξύ άλλων ποδοπατούν από τη δική τους μεριά κάθε οδηγία για ορθοφωνία, σωστή τοποθέτηση φωνής… μοιάζουν με αναμμένες δάδες, σπίρτα που κουβαλούν το θειάφι μιας ζωής μέσα στη βία, την πίεση, τη διαφθορά, τον εκφυλισμό.

Η Στέλλα της Ιωάννας Κολλιοπούλου είναι μια σπουδαία μεταμοντέρνα σπουδή του Ξενόπουλου. Εξαιρετικός φοβισμένος εραστής ο Αλέξανδρος Μαυρόπουλος. Τα παιδιά-βρικόλακες του Γιάννη Νιάρρου και της Ελλης Τρίγγου είναι μπαταρίες υψηλής έντασης.

Οι μεγάλοι, από την άλλη, δείχνουν απόλυτα δοσμένοι στην τιμή της οικογένειας (Θείος Τάκης του Αντώνη Ιορδάνου και Θεία Βάσω της Μάγιας Κώνστα), ωστόσο κυβερνώνται από τον ίδιο φόβο. Η ερμηνεία της μητέρας από την Καλλιρρόη Μυριαγκού βγαίνει από τη σκιά των υπολοίπων και υπονοεί μια ζωή ρημαγμένη.

Κανονικά το «Στέλλα κοιμήσου» θα έπρεπε να μας αφορά όχι μόνο για όσα λέει, αλλά για εκείνα κυρίως που σωπαίνει: Ο Οικονομίδης έφερε στην ιθαγένειά μας μια νέα εικόνα της ελληνικότητας.

Τελικά τους ξέρουμε αυτούς τους ανθρώπους και όχι μόνον από την τηλεόραση. Είναι οι δικοί μας συμπατριώτες, το δικό μας πολιτικό σκηνικό, η δική μας οικογένεια. Είναι τα δικά μας ιερά και όσια, τα δικά μας συμφέροντα, οι δικές μας «δουλειές».

Μόνο που αυτή τη φορά τούς βλέπουμε στις αληθινές τους διαστάσεις.

Μήπως αυτό τελικά ήταν; Μήπως όταν μας ήλθε να τρέξουμε στον δρόμο μετά τη «Στέλλα», ήταν για να διώξουμε από πάνω μας το ενοχλητικό βλέμμα στον καθρέφτη;

ΘΕΑΤΡΟ
Οι βωβοί ήρωες του Γκρίφιθ
«Μισαλλοδοξία», η ταινία που θέτει τον κινηματογράφο στη θέση της αυτόνομης, ανεξάρτητης εκφραστικής τέχνης, μιας δυνατότητας που πηγάζει όχι πια από την «τεχνολογία» αλλά από τον άνθρωπο, πίσω και μπροστά,...
Οι βωβοί ήρωες του Γκρίφιθ
ΘΕΑΤΡΟ
Συνοδοιπόροι και συνωμότες της ίδιας τέχνης
Σήμερα δεν μπορούμε να φανταστούμε τον κόσμο μας χωρίς έστω μία θεατρική εκδήλωση, ιστορικά όμως και για το μεγαλύτερο μέρος του πλανήτη μας το θέατρο και οι θιασώτες του αντιμετωπίστηκαν αρνητικά.
Συνοδοιπόροι και συνωμότες της ίδιας τέχνης
ΘΕΑΤΡΟ
Πάθη, ίντριγκες και όνειρα στον ταραγμένο ρου της ιστορίας
Σε διασκευή Ελσας Ανδριανού και σκηνοθεσία Αρη Τρουπάκη, η μεταφορά στη σκηνή του λογοτεχνικού έργου του Σωτήρη Πατατζή γίνεται σπουδή για την ανάγκη μιας κοινωνίας να αναζητήσει μέσα της μια ομορφιά ικανή να...
Πάθη, ίντριγκες και όνειρα στον ταραγμένο ρου της ιστορίας
ΘΕΑΤΡΟ
Στον βυθό της ελληνικής μικροαστικής πραγματικότητας
Στην εξαιρετικά πυκνή παράσταση που έστησε ο Βασίλης Μπισμπίκης, το κλασικό έργο του Στρίντμπεργκ αποτυπώνει με έντονο τρόπο όσα συμβαίνουν σε μια σημερινή οικογένεια: από τη νεοελληνική ασχήμια και την...
Στον βυθό της ελληνικής μικροαστικής πραγματικότητας
ΘΕΑΤΡΟ
Η Κάθριν Χάντερ κόντρα σε θεούς και δαίμονες
Η ατυχέστερη καλλιτεχνική στιγμή του φετινού καλοκαιριού στο κατάμεστο αργολικό θέατρο είχε μια αληθινή ηρωίδα, τη μεγάλη ηθοποιό που τιτάνια σήκωσε στους ώμους της, με επαγγελματισμό και αγάπη για το ελληνικό...
Η Κάθριν Χάντερ κόντρα σε θεούς και δαίμονες
ΘΕΑΤΡΟ
Αυθάδικος «Οθέλλος»
Μια ανατρεπτική, απελευθερωτική προσέγγιση του Σέξπιρ από τον Χάρη Φραγκούλη μας βάζει μέσα σε έναν κόσμο με αληθινό πρωταγωνιστή τον δαίμονα και πετυχαίνει να ταρακουνήσει, να ενοχλήσει.
Αυθάδικος «Οθέλλος»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας