• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    26°C 23.9°C / 26.8°C
    2 BF
    41%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 21.8°C / 25.6°C
    3 BF
    65%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    25°C 22.0°C / 25.5°C
    1 BF
    45%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    1 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.9°C / 20.2°C
    0 BF
    77%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.0°C / 21.8°C
    3 BF
    67%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    17°C 17.4°C / 18.7°C
    2 BF
    88%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.8°C / 23.8°C
    1 BF
    40%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.7°C / 24.9°C
    4 BF
    61%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.2°C / 21.9°C
    2 BF
    78%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.3°C / 23.8°C
    5 BF
    64%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    25°C 22.9°C / 24.7°C
    0 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    26°C 26.0°C / 26.0°C
    2 BF
    77%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.8°C / 21.8°C
    0 BF
    43%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    25°C 19.5°C / 26.2°C
    1 BF
    44%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.8°C / 24.3°C
    3 BF
    66%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.6°C / 27.0°C
    0 BF
    39%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 20.3°C / 24.4°C
    1 BF
    60%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.2°C / 25.7°C
    1 BF
    73%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.1°C / 19.1°C
    0 BF
    79%

«Battlefield», Ελληνικός Κόσμος

Μίλα, σοφέ δάσκαλε Πίτερ Μπρουκ!

  • A-
  • A+

Η επιστροφή του Πίτερ Μπρουκ στα λημέρια μας -τακτικός επισκέπτης καθ’ όλη τη διάρκεια της μεταπολίτευσης, με τη συνδρομή της Αττικής Πολιτιστικής Εταιρείας- έγινε με όλη την απαντοχή και την αναμενόμενη συρροή του κοινού στο θέατρο της Πειραιώς.

Και ποιος στ' αλήθεια εκπλήσσεται; Στη μεγάλη, με κάθε έννοια και πέρα από κάθε αμφισβήτηση, καριέρα του θεατράνθρωπου -κάποιοι ισχυρίζονται του μεγαλύτερου της βρετανικής σκηνής μετά τον Σέξπιρ!- αξίζει άλλωστε η κάθε αναγνώριση: η παρουσία του υπήρξε εμβληματική για τη μεταπολεμική παγκόσμια σκηνή, ανάμεσα στα πολλά και γι’ αυτό:

γιατί ακολουθώντας μια ανάποδη πορεία στη φόρα που είχε πάρει μέχρι τότε το θέατρο, το επέστρεψε πίσω στη βασική του οδηγία: στον τελεστικό χώρο της μεταμόρφωσης και της μαγείας, σε εκείνον τον ανοικτό χώρο που η κοινωνία δέχεται να χάσκει πάνω στο οργανωμένο σώμα των νόμων και θεσμών που τη συγκροτούν, ώστε, διαμέσου αυτού του χώρου, τα μέλη της κοινότητας να επικοινωνούν με τους νεκρούς, τους ήρωες και του θεούς τους, να εξετάζουν τη συνοχή και την πολιτική τους υπόσταση, με δυο λόγια, να ολοκληρώνονται ως κοινότητα και ως άτομα.

Ο Μπρουκ εργάστηκε σε όλη τη μακρά θεατρική ζωή του για να δείξει ή μάλλον για να αποδείξει κάτι σχεδόν αδιόρατο σε πολλούς: τον βασικό λόγο για τον οποίο το θέατρο (και η τέχνη) είναι, όχι κάτι πλεονασματικό, πολυτελές ή ακριβό, αλλά αναγκαίο συστατικό του ανθρώπου, μέρος της σκέψης και αρωγός της ζωής του.

Ενα πρόβλημα υπάρχει μόνο σε όλο αυτό, μια αντίφαση, η οποία δεν αφορά βέβαια τον Μπρουκ μόνο, αλλά σε αυτόν φανερώνεται με τόση έμφαση: όπως σε κάθε άλλον καλλιτέχνη που έχει τέλος πάντων αποκτήσει κυριότητα στον χώρο της τέχνης του, και ο Μπρουκ έχει εμπλακεί στην ίδια ανόητη αυτοαναφορικότητα με την οποία κάθε νέο έργο οφείλει να σχολιάζεται με αυτόν ως σημείο αναφοράς και η οποία (αυτοαναφορικότητα) σκεπάζει το νόημα του έργου πίσω από μια παχιά σκιά καλλιτεχνικού ναρκισσισμού.

Συμβαίνει πάντα: όταν βλέπουμε ένα διάσημο δάκτυλο να δείχνει το φεγγάρι, νιώθουμε τον πειρασμό να σχολιάσουμε το δάκτυλο κυρίως. Κι αν αυτό αφορά -όπως είπαμε- πολλούς, για έναν καλλιτέχνη όπως ο Μπρουκ, που αγωνίστηκε να μεταθέσει το ενδιαφέρον προς ένα θέατρο ουσίας και ανθρώπινης διάστασης, κοινοτικό, πολιτικό, συλλογικό, μια τέτοια υπαναχώρηση είναι λυπηρή.

Και πολύ περισσότερο όταν αυτός επιστρέφει στα 91 (!) χρόνια του σε μια παλιά, τριάντα χρόνια πίσω, θεατρική προσφορά του, σε έναν ποταμό σοφίας και μνήμης, στο έπος της «Μαχαμπαράτα».

Σε τέτοιες περιπτώσεις υπάρχει κάτι εξυπνότερο και μεγαλύτερο από το να σχολιάσεις τη φόρμα ή την πρωτοτυπία, την «καλλιτεχνική αξία» ή ό,τι άλλο της παράστασης: αρκεί να πεις κάποτε και αυτό το απλό και μεγάλο: «μίλα, δάσκαλε…».

Το να ειρωνεύεσαι το ύψος του παππού σου μοιάζει από μόνο του ταπεινό, ακόμα πιο ταπεινό μάλιστα όταν το κάνεις ανεβασμένος στους ώμους του.

Στη «Μαχαμπαράτα» λοιπόν, ή ακριβέστερα στο «Battlefield», το οποίο υπήρξε και συμπαραγωγή της Αττικής Πολιτιστικής Εταιρείας, ισχύει κάτι ανάλογο.

Το ένα από τα δύο μεγάλα (σε μέγεθος από μόνο του απόκοσμο για τον δυτικό κόσμο) σανσκριτικά κείμενα είναι στην παράδοση της ινδικής τέχνης κάτι περισσότερο από αφήγηση μιας επικών διαστάσεων μάχης μεταξύ συγγενών: είναι οδηγός ζωής, κείμενο φιλοσοφίας, ανθρωπολογική και θεολογική κιβωτός.

Και πράγματι, σε αυτό το «Πεδίο της μάχης», ο Μπρουκ, με τη συνδρομή βέβαια της σταθερής συνεργάτριάς του Marie-Hélène Estienne και με τη μοναδική, επική, «τριτοπρόσωπη» ερμηνευτική των Carole Karemera, Jared McNeill, Ery Nzaramba και Sean O’Callaghan, επικεντρώνεται σε επιμέρους βιβλία του έπους (αν δεν κάνω λάθος, στα Βιβλία της Ειρήνης και της Αναχώρησης), ώστε με μια εξαιρετικά λεπτή (κι όσο να πεις «ελεύθερη»…) ανάπλαση να τα μετατρέψει σε πυκνό σκηνικό ερώτημα.

Είναι η στιγμή που ο πολεμιστής αντικρίζει το έργο του μετά τη φρίκη της καταστροφής και αναζητά νόημα σε ό,τι προηγήθηκε και σε ό,τι μέλλεται.

Εδώ, ο νέος βασιλιάς-και-νικητής μοιάζει περισσότερο συντετριμμένος από τους αμέτρητους νεκρούς που τον οδήγησαν στην εξουσία.

Εμφανίζεται με την ταπεινότητα μιας ρημαγμένης χώρας εκεί όπου ο Απρίλης είναι ο χειρότερος μήνας και εκεί που, όπως κάποιος άλλος μαζί με αυτόν, κλαίει δίπλα στον πατέρα των εχθρών του για το παράλογο της βίας και του πολέμου.

Η μόνη διαφυγή σε αυτό το αδιέξοδο είναι η επανεξέταση της ιστορίας με τη σοφία του παραμυθιού. Το ένα παραμύθι περιέχει ένα ακόμη, η μια σοφία στηρίζεται σε άλλη, βαθύτερη.

Ο μόνος τρόπος για να διδάξεις τα λάθη των ανθρώπων είναι, φαίνεται, να τα διατυπώσεις σαν ένα αίνιγμα που θα λυθεί με τη θέληση και την προσπάθεια. Αυτό είναι το «Battlefield»: ένα διαρκές σκηνικό αίνιγμα, ένα ερώτημα προς τη Σφίγγα.

Και είναι μαζί και μια κατάφαση θεάτρου: γιατί αν το καλοσκεφτούμε, δεν είναι μόνο ο μύθος που σώζει την ανθρωπότητα, αλλά και το μέσον μετάδοσής του, η αφήγηση, και, τελικά, το θέατρο.

Ο Μπρουκ για ακόμη μια φορά επιστρέφει στο ίδιο παλιό σημείο: στην άκρη του γκρεμνού, όπου το θέατρο δεν είναι επιπλέον αλλά αναγκαία, λυτρωτική πράξη.

Στόχος αυτού του πυρηνικού θεάτρου και τελετής δεν είναι ο λόγος αλλά το άρρητο μυστικό στοιχείο μετά από αυτόν. Το τέλος της σύντομης παράστασης του Μπρουκ μας αφηγείται την ιστορία ενός «σχεδόν σοφού» που γύρισε τον κόσμο όλον μέσα στην κοιλιά ενός χαμογελαστού αγοριού.

Και στη συνέχεια, αφού τίποτα δεν κατάλαβε βέβαια, δέχτηκε από εκείνο την εξής πάλι χάρη: να ακούσουν μαζί ένα τύμπανο να ηχεί -σαν σήμαντρο της πλάσης- το κάλεσμα στη σιωπή.

Το θέατρο όλο (και εννοώ εδώ το αληθινό θέατρο, της Πειραιώς) χύνεται μαζί του σε αυτό το οντολογικό σιφόνι, στο τύμπανο του μέγα Toshi Tsuchitori. Κι από εκεί διαφεύγει προς το μυστικό άλλο. Τόσο εύκολα; Ο κόσμος είναι απλός.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΘΕΑΤΡΟ
Εφηβοι χωρίς ενεστώτα χρόνο
Η Σοφία Βγενοπούλου έστησε ένα ελπιδοφόρο θεατρικό εργαστήριο στο οποίο συμμετέχουν ανήλικοι-πρόσφυγες και Ελληνες- και ηθοποιοί του Εθνικού Θεάτρου, για να φέρει μια μεγάλη επανάσταση στους μικρούς θεατές....
Εφηβοι χωρίς ενεστώτα χρόνο
ΘΕΑΤΡΟ
Εργο βαθιά ελληνικό και ελληνικού βάθους
Αν κάποιος με ρωτούσε για τα σημαντικά γεγονότα της χρονιάς που διανύουμε χωρίς δισταγμό θα βρισκόταν η «Επαρχία» του Μιχάλη Βιρβιδάκη, στο ανέβασμά της από τον Γιώργο Σκεύα.
Εργο βαθιά ελληνικό και ελληνικού βάθους
ΘΕΑΤΡΟ
Παραλείποντας τους ηθοποιούς...
Ο Δημήτρης Λάλος προσεγγίζει την «Ιλιάδα» από την πλευρά του Εκτορα, με τη μορφή ραψωδιακής αφήγησης και η Ελενα Μαυρίδου μεταφέρει τον «Λάμπρο» του Σολωμού με σκιές σαν κόμικς.
Παραλείποντας τους ηθοποιούς...
ΘΕΑΤΡΟ
Ο μύθος ενός εγκλωβισμένου Ανθρώπου
Ο «Προμηθέας» του Καραθάνου είναι ο μύθος ενός Ανθρώπου εγκλωβισμένου πρώτα σε έναν μετεωρίτη στο σύμπαν και έπειτα, κλεισμένου σε κάποιο τραύμα του στις εσχατιές του νου.
Ο μύθος ενός εγκλωβισμένου Ανθρώπου
ΘΕΑΤΡΟ
Ρεσιτάλ σκηνοθεσίας και ερμηνειών
Βαθύ, πιο ώριμο κι ακόμα επίκαιρο, το επιτυχημένο έργο του Γιάννη Τσίρου, σε σκηνοθεσία Γιώργου Παλούμπη, οργώνει το χώμα ενός κοινωνικού πεδίου από το οποίο αναδεύονται ρίζες της κοινής πατριαρχικής...
Ρεσιτάλ σκηνοθεσίας και ερμηνειών

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας