Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Ο πραγματικός εχθρός κρύβεται μέσα μας»

«Επτά επί Θήβας» στην Επίδαυρο με το ΚΘΒΕ

«Ο πραγματικός εχθρός κρύβεται μέσα μας»

  • A-
  • A+

Μια αντιπολεμική τραγωδία -παράξενης δομής- που δεν ανεβαίνει συχνά, έργο-πρόκληση για κάθε σκηνοθέτη είναι το «Επτά επί Θήβας» του Αισχύλου που παρουσιάζει την Παρασκευή και το Σάββατο στην Επίδαυρο το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος σε σκηνοθεσία του Λιθουανού Τσέζαρις Γκραουζίνις.

Οταν ο Οιδίπους γνωρίζει ποιος είναι και τι έκανε, αποσύρεται αφήνοντας τον θρόνο στους δυο γιους του, τον Ετεοκλή και τον Πολυνείκη. Εκείνοι συμφωνούν να κυβερνούν τη Θήβα εναλλάξ. Οταν όμως έρχεται η σειρά του Πολυνείκη να αναλάβει την εξουσία, ο Ετεοκλής δεν τηρεί την υπόσχεσή του. Ο Πολυνείκης οργισμένος συμμαχεί με τον βασιλιά του Αργους Αδραστο και εκστρατεύει εναντίον της Θήβας.

Ο Ετεοκλής είναι ο μοναχικός κεντρικός ήρωας της τραγωδίας του Αισχύλου. Αυτός θα οργανώσει την αντεπίθεση στην ασφυκτική πολιορκία της Θήβας. Επτά αρχηγοί από κάθε ένα από τα δύο αντίπαλα στρατεύματα παρατάσσονται εκατέρωθεν των επτά πυλών της πόλης.

Τα δυο αδέλφια βρίσκονται αντιμέτωπα στην έβδομη πύλη. Θα πέσουν νεκροί, σκοτωμένοι ο ένας από το χέρι του άλλου. Δεν νίκησε κανένας από τους δυο, αλλά η πόλη σώθηκε.

Το σκηνικό της παράστασης είναι άχρονο και λιτό: δύο ξύλινες σκάλες, ένα σκαμπό, μερικά όπλα. Οι άντρες με κοστούμι και γραβάτα, οι γυναίκες με απλά φορέματα. Ο Τσέζαρις Γκραουζίνις σκηνοθέτησε το «Επτά επί Θήβας» έχοντας στο μυαλό του τον προβληματισμό γύρω από την εξαφάνιση των ανθρώπινων «τειχών».

«Φαίνεται πως όλοι μας –όχι μόνο οι Ελληνες, αλλά όλοι όσοι μένουμε στην Ευρώπη– ζούμε με την αίσθηση πως κάποιοι εξαιρετικά απειλητικοί εχθροί στέκονται έξω από τα εύθραυστα τείχη της συνηθισμένης, μίζερης, αλλά βολικής –ακόμη– ζωής μας. Δεν γνωρίζουμε το όνομα του εχθρού – ο εχθρός έχει πολλά προσωπεία, πολλά ονόματα.

Μερικές φορές μοιάζει πως ο χειρότερος εχθρός μας έχει το δικό μας πρόσωπο, το δικό μας όνομα. Χρειαζόμαστε μια τραγωδία, προκειμένου να ανακαλύψουμε ξανά ότι είμαστε άνθρωποι, ότι μας ενώνει η κοινή ανθρώπινη μοίρα. Το σίδερο και το ατσάλι θα γίνουν σκόνη, εμείς θα παραμείνουμε».

Δεν ξέρει αν έχει συγκεκριμένη σκηνοθετική μέθοδο. Ξέρει όμως ότι δουλεύοντας πάνω στο αρχαίο δράμα έχει διαμορφώσει αρχές: «Προσπαθώ να συνταιριάζω την ανάγκη τού να είμαι ειλικρινής και ελεύθερος ως σκηνοθέτης με τον σεβασμό στις κλασικές φόρμες και την ποίηση. Να αντιμετωπίζω με ευαισθησία τον Λόγο και τον Χώρο του αρχαίου θεάτρου.

Οταν ετοίμαζα την πρώτη μου τραγωδία στον "Οιδίποδα Τύραννο" πριν τέσσερα χρόνια ανακάλυψα ότι σε αυτήν τη μυστήρια "περιοχή" του αρχαίου δράματος υπάρχουν αυστηροί μαγικοί κανόνες. Οι κανόνες των παλαιών πνευμάτων ή θεών.

Και καλύτερα να βρεις έναν τρόπο να τους μάθεις, να τους αποδεχτείς, να τα βγάλεις πέρα μαζί τους. Οταν το καταφέρεις, αρχίζεις να αισθάνεσαι ότι κάποιες άγνωστες δυνάμεις ξεκινούν να σε βοηθούν και να σε εμπνέουν».

Το θέατρο για τον Τσέζαρις Γκραουζίνις αφορά περισσότερο «την πνευματική ζωή, με τη μεταφυσική και ποιητική της διάσταση παρά την οριζόντια κοινωνική ζωή». Δεν θεωρεί δική του δουλειά να σχολιάσει την Ελλάδα της κρίσης, όμως, «συγκρίνοντας τη συμπεριφορά των Λιθουανών συμπατριωτών μου με των Ελλήνων, σας ζηλεύω.

Παρότι το κράτος βρίσκεται σε πλήρη διάλυση, η μυθική εγγενής αισιοδοξία σας, η χαρά της ζωής, η ανάγκη για πίστη στο αύριο είναι ακόμη εδώ. Στον αέρα υπάρχει η αίσθηση ότι "κάτι πρέπει να γίνει". Ενώ την ίδια ώρα οι συμπατριώτες μου το μόνο που κάνουν είναι να εγκαταλείπουν μαζικά την πατρίδα τους. Στη Λιθουανία, σαρκαστικά, αυτό το αποκαλούμε "ψηφίσαμε με τα πόδια"».

Ο Γιάννης Στάνκογλου ερμηνεύει –σε διπλή διανομή με τον Χρίστο Στυλιανού– τον ρόλο του Ετεοκλή.

«Εξ αρχής θεωρούσα το έργο δύσκολο», λέει. «Πέρσι, που συνεργαστήκαμε με τον Τσέζαρις στον "Ιούλιο Καίσαρα" στην Πειραιώς 250, του πρότεινα να το κάνουμε. Το διάβασε και ήρθε σε επαφή με τον Γιώργο Μπλάνα με σκοπό να του αναθέσει τη μετάφραση, αλλά εκείνος, συμπτωματικά, μόλις την είχε τελειώσει.

Ενας από τους λόγους, μάλιστα, που επέλεξε να μεταφράσει τη συγκεκριμένη τραγωδία ήταν η πολιτική της διάσταση.

Οι επτά Θηβαίοι στρατηγοί παρουσιάζονται να προστατεύουν τις πύλες της πόλης με τρόπο ποιητικό, αλλά και κάπως χιουμοριστικό, καταδεικνύοντας την ανοησία του πολέμου, τη γελοιότητα του αλληλοσπαραγμού. Η αλήθεια είναι ότι ο πραγματικός εχθρός κρύβεται μέσα μας.

Ο Γκραουζίνις είναι ήρεμος, πολύ ανοιχτός σκηνοθέτης. Ενώ έχει στο μυαλό του τι θέλει, αφουγκράζεται, ακούει τον ηθοποιό στην πρόβα, αφήνει ελευθερία να προτείνεις πράγματα και δίνει οδηγίες με λόγο και ενέργεια για το κάθε τι. Μου αρέσει σαν σκηνοθέτης. Είχε μπροστά του τρεις μεταφράσεις του έργου, στα ρωσικά, στα αγγλικά, στα ελληνικά.

Και βέβαια, πλέον, μιλάει πολύ καλά ελληνικά. Τα σύγχρονα κοστούμια δεν προορίζονται να δηλώσουν καμιά εποχή. Το θέμα ήταν να ακουστεί καθαρά ο λόγος, να κινηθούν τα σώματα σωστά. Θα έλεγα ότι η παράσταση, όχι μόνο δεν είναι πειραγμένη, αλλά σχεδόν κλασική».

• Ερμηνεύετε όμως και τον Πολυνείκη, για τον οποίο ακούμε, αλλά δεν εμφανίζεται στη σκηνή. Τι εξυπηρετεί αυτό το εύρημα;

Η ιδέα προέκυψε μέσα από την πρόβα. Παρακολουθούσα τον Χρίστο Στυλιανού να δουλεύει τον ρόλο, όπως και εκείνος εμένα. Κάτι δίναμε ο ένας στον άλλον. Κάποια στιγμή στη διάρκεια των αυτοσχεδιασμών και παρασυρμένος από τη μουσική, τον πλησίασα, τον τράβηξα αυθόρμητα με βίαιες αγκαλιές για να παλέψουμε.

Ο Τσέζαρις ενθουσιάστηκε με ό,τι έβλεπε, εμπιστεύτηκε τη διαίσθησή του και το αξιοποίησε. Στη συνέχεια δουλέψαμε πάνω σ’ αυτή την πρόταση κι έτσι βγήκε η σκηνή της μάχης την οποία, προσωπικά, θεωρώ πολύ ωραία. Οσο για τη διπλή διανομή, στην αρχή αναρωτιόμουνα πώς θα λειτουργήσει. Πώς θα είναι ο ένας και πώς ο άλλος. Δεν είχα ξανά τέτοια εμπειρία, αλλά λειτούργησε πολύ καλά. Οι δύο μήνες πρόβας μου φάνηκαν τελικά τέσσερις, γιατί πρόσφεραν πολύ υλικό για δουλειά.

• Ταυτίζεστε με κάποιον από τους δυο ήρωες;

Τον πρώτο καιρό ήμουν με τον Πολυνείκη, διαβάζοντας όμως και δουλεύοντας τους ρόλους στην πρόβα εκτίμησα τον Ετεοκλή. Βρήκα θαρραλέα την απόφασή του να πεθάνει προκειμένου να σωθεί η πόλη. Είναι ξεκάθαρος, ξέρει ποια είναι η μοίρα του, κι όμως πηγαίνει προς τον θάνατο. Ενώ το έργο φαντάζει πολεμικό με στρατηγούς, πύλες, μάχες, σκοτωμούς, θεωρώ ότι ανήκει στα πιο αντιπολεμικά κείμενα του αρχαίου δράματος.

Πόσο αστείο είναι τελικά να σκοτώνει αδελφός τον αδελφό, φίλος τον φίλο, στο όνομα της εξουσίας. Το κείμενο κουβαλάει τη σοφία του ποιητή, γραμμένο χιλιάδες χρόνια πριν και είναι σαν να έχει γραφτεί σήμερα. Αυτά τα έργα, που έχουν απασχολήσει θεωρητικούς και αναλυτές σε όλο τον κόσμο γεννήθηκαν εδώ, αποτελούν πλούτο γνώσης, σοφίας, ποίησης. Μια σπουδαία κληρονομιά.

• Η παράσταση έκανε ήδη πρεμιέρα στους Φιλίππους. Πώς ανταποκρίθηκε το κοινό;

Δεν άκουγες ούτε την ανάσα των θεατών, παρακολουθούσαν με ενδιαφέρον και η υποδοχή της παράστασης ήταν θερμή. Η Επίδαυρος είναι κάτι ξεχωριστό. Το θέατρο αυτό από μόνο του δημιουργεί άλλες δονήσεις, άλλα καρδιοκτύπια, μοναδικό τρακ. Τα λέμε και τα ξαναλέμε, αλλά δεν πρόκειται για κοινοτοπίες. Η ενέργεια αυτού του ιερού χώρου δεν είναι λόγια, αλλά πραγματικότητα. Αν η παράσταση δικαιώνει τις προσδοκίες, τότε δημιουργεί μαγεία.

Σκηνικά-Κοστούμια: Κέννυ ΜακΛέλλαν. Μουσική: Δημήτρης Θεοχάρης. Χορογραφία-Κίνηση: Εντι Κάμε. Φωτισμοί: Αλέκος Γιάνναρος. Παίζουν: Γιάννης Στάνκογλου / Χρίστος Στυλιανού (Ετεοκλής), Γιάννης Στάνκογλου / Χρίστος Στυλιανού (Πολυνείκης), Γιώργος Καύκας, Αλέξανδρος Τσακίρης, Νάντια Κοντογεώργη, Ιώβη Φραγκάτου. Σήμερα και αύριο, στις 21.00 Παρασκευή, Ετεοκλής: Χρίστος Στυλιανού, Σάββατο, Ετεοκλής: Γιάννης Στάνκογλου.

MEDIA
Στη Σύνοδο Κορυφής της Ε.Ε. το ζήτημα των Κυρώσεων κατά της Τουρκίας
Η Ευρώπη να αναλάβει τις ευθύνες της / Αδιέξοδες πολιτικές στο προσφυγικό / Απειλές και από τη βιομηχανία φαρμάκων / ΚΚΕ: Με ανανέωση κατά 58% τα ψηφοδέλτια / Τάκης Μπένας (1925-2019).
Στη Σύνοδο Κορυφής της Ε.Ε. το ζήτημα των Κυρώσεων κατά της Τουρκίας
MEDIA
Ενιαίο μέτωπο όλων των εργαζομένων στα ΜΜΕ εν όψει του ΣτΕ
Την ενιαία γραμμή και το συντονισμό όλων των εργαζομένων στα Μέσα Ενημέρωσης διατράνωσαν οι εκπρόσωποι όλων των Ενώσεων ΜΜΕ και των αυτοδιαχειριζόμενων Ταμείων τους σε σύσκεψη που έγινε στον ΕΔΟΕΑΠ.
Ενιαίο μέτωπο όλων των εργαζομένων στα ΜΜΕ εν όψει του ΣτΕ
ART - ΝΕΑ
Εντεκα αφορμές για να πάμε στο Φεστιβάλ Ανδρου
Εντεκα παραγωγές, έντεκα αφορμές για να πάμε φέτος στο 5ο Φεστιβάλ Ανδρου, που οργανώνεται από τις 31 Ιουλίου έως τις 20 Αυγούστου, από την ΑΜΚΕ «Φίλοι Φεστιβάλ Ανδρου», με καλλιτεχνικό διευθυντή τον σκηνοθέτη...
Εντεκα αφορμές για να πάμε στο Φεστιβάλ Ανδρου
ART - ΝΕΑ
«Θεϊκός διάλογος» μεταξύ Πικάσο και αρχαιότητας στο Κυκλαδικής Τέχνης
Μια σπάνια και πρωτότυπη έκθεση, με τίτλο «Πικάσο και Αρχαιότητα. Γραμμή και πηλός» διοργανώνεται από το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης από τις 20 Ιουνίου 2019 έως τις 20 Οκτωβρίου 2019. Περιλαμβάνει κεραμικά και...
«Θεϊκός διάλογος» μεταξύ Πικάσο και αρχαιότητας στο Κυκλαδικής Τέχνης
MEDIA
Ευρώπη και ΗΠΑ προειδοποιούν τον Ερντογάν - Ανυποχώρητη η Άγκυρα
Αρωμα Βενιζέλου και ΛΑΟΣ στα ψηφοδέλτια της Ν.Δ. - Κλιμακώνεται ο πόλεμος νεύρων μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης / Ανήλικοι πρόσφυγες στις μυλόπετρες / Δίκη Χρυσής Αυγής: Το τάγμα της Νίκαιας στο εδώλιο.
Ευρώπη και ΗΠΑ προειδοποιούν τον Ερντογάν - Ανυποχώρητη η Άγκυρα
ΘΕΑΤΡΟ
Ενα μεγάλο γλέντι στη Μικρή Επίδαυρο
Μια ανάσα πριν από τις βουλευτικές εκλογές, στις 5 και 6 Ιουλίου, ένα γαμήλιο τραπέζι στρώνεται στο Μικρό Θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου, σε μια παράσταση που αποτυπώνει τη διαδικασία της μετάβασης της εξουσίας...
Ενα μεγάλο γλέντι στη Μικρή Επίδαυρο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας