Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Σέξπιρ με νεανική φρεσκάδα

Συννεφιασμένος ουρανός πάνω από την Ακρόπολη

Σέξπιρ με νεανική φρεσκάδα

  • A-
  • A+

Μια χαριτωμένη πρόταση για το «Ονειρο» μόλις μας ήρθε από τη Θεσσαλονίκη, από τη νεοσύστατη ομάδα «Θέση», μετά τη σημαντική επιτυχία της στη συμπρωτεύουσα. Και είναι βέβαια ευχάριστη η επίσκεψη.

Αν θεωρούμε ότι το αθηναϊκό θέατρο πελαγοδρομεί χωρίς στήριξη και προσανατολισμό, τι να υποθέσουμε για το θέατρο της περιφέρειας; Εκεί απουσιάζει συχνά ακόμα κι αυτό το «κρίσιμο κοινό», με την έννοια της θεατρικής κοινότητας που θα υποστηρίξει μια πρόταση στο ξεκίνημα και στη διάρκεια της ωρίμανσής της.

Τα πράγματα θα ήταν κάπως πιο εύκολα για εμάς, αν κάποια στιγμή ανακαλύπταμε στην επαρχία να ενεδρεύει τουλάχιστον μια ντουζίνα ομάδων ταμένων στον πειραματισμό και την έρευνα, με ιδέες και δυναμική, οργάνωση και στοιχεία που ζητούν μόνο κάποια δική μας, κεντρική, συνδρομή ώστε να προκόψουν στο μέλλον.

Τα πράγματα δεν είναι βέβαια διόλου έτσι: στην καλύτερη περίπτωση συναντά κανείς διάσπαρτες, αμέθοδες εμφανίσεις μιας δραστηριότητας που στρέφεται στην τέχνη περισσότερο για παρέα και εκτόνωση, παρά για σοβαρή, οργανωμένη και σε βάθος έρευνα ύφους και πράξης.

Θέλετε καλύτερη απόδειξη για την αποτυχία της περιφερειακής πολιτιστικής πολιτικής μας τα τελευταία τουλάχιστον 35 χρόνια, μετά τον πακτωλό χρημάτων που επενδύθηκαν στα ΔΗΠΕΘΕ;

Ανακαλέστε -με εξαίρεση τη Θεσσαλονίκη, ή αν θέλετε και με αυτήν μέσα… πέντε, έστω, ομάδες που να δραστηριοποιούνται στην επαρχία.

Τέσσερις; Τρεις;- Οι λόγοι για αυτή την κατάσταση είναι πολλοί. Ας αναφέρω μόνο αυτόν που μου αναλογεί: δεν θυμάμαι ποτέ, τα τελευταία χρόνια, να υπάρχει σταθερή αναφορά για το τι γίνεται στην επαρχία στις εφημερίδες της λεγόμενης εθνικής εμβέλειας.

Είναι λογικό κάθε ταλαντούχος άνθρωπος να αισθάνεται απομονωμένος και κάπως αδικημένος, μακριά από εκείνους που θα μπορούσαν να αισθανθούν τις ανάγκες του και που -τέλος πάντων- θα μπορούσαν να προβάλουν τη δουλειά του. Η λύση σε αυτό είναι παλιά και δοκιμασμένη: παίρνεις το πρώτο ΚΤΕΛ για τον Κηφισό…

«Εφηβικό» ύφος

Αναγκαίο το εισαγωγικό σημείωμα, προκειμένου να αντιληφθεί ο αναγνώστης την πλησμονή με την οποία επισκέφτηκα το «Θησείον» έχοντας ακούσει για τη νέα ομάδα της Θεσσαλονίκης. Πρόκειται, μας ενημερώνει το δελτίο Τύπου, για «εφηβική» σκηνική πρόταση. Δεκτόν, αν και στις περιπτώσεις του Σέξπιρ γενικώς, τον όρο θα έπρεπε να τον εκλάβουμε στην πιο ελαστική του έννοια.

Προσωπικά, οι περισσότερες ανάλογες προτάσεις που έχω δει τελευταία από νέους καλλιτέχνες στην ίδια πάνω-κάτω κατηγορία εμπίπτουν:

της «εφηβικής πρότασης», όχι με την έννοια του κοινού στο οποίο απευθύνονται πρωτίστως, όσο με την έννοια ενός ύφους που φτιάχνεται από φρεσκάδα, ανεμελιά, υπερκινητικότητα, ανάλαφρη επιπολαιότητα και εκείνο το πολύ χαρακτηριστικό βγάλσιμο της γλώσσας σε όσους βλέπουν τους Κλασικούς σαν σχολικό μάθημα.

Στην Ελλάδα τουλάχιστον «εφηβικό» σημαίνει ύφος και βρίσκεται στην καρδιά του θεατρικού επιχειρήματος.

Σε αυτό το πλαίσιο επισκέφτηκα το «Θησείον». Αναμένοντας μια πρόταση για μια ομάδα ή για ένα ανέβασμα, παρά για το ίδιο το «Ονειρο». Πέντε απόφοιτοι της Δραματικής Σχολής του ΚΘΒΕ αποφάσισαν να μελετήσουν την ιδέα του ensemble, όπως και της ελευθεριάζουσας απόδοσης ενός κλασικού.

Σε αυτό το εγχείρημα, νομίζω, το ίδιο το έργο έρχεται σε δεύτερη μοίρα. Εξάλλου μόλις πριν από λίγα χρόνια είχαμε δει πάλι το «Ονειρο», πάλι σε «εφηβική» απόδοση, από τους In frontal, πάλι σε μια ελεύθερη σκηνοθεσία αλλά και στάση του καλλιτέχνη απέναντι στο κοινό του.

Η σκηνοθεσία -ή καλύτερα να πω «διεύθυνση»- του Μιχάλη Σιώνα κινήθηκε πάνω στη βαθμίδα μηδέν του θεάτρου, που θεωρεί ότι το πρώτο υλικό του είναι βέβαια ο ηθοποιός και το στοιχείο της μεταμόρφωσης, με φτωχά υλικά και άφθονη γοητεία, ενώπιον ενός θεατή συνένοχου και συνδημιουργού.

Το όλο επιχείρημα φανερώνει αληθινά αυτό που είναι: μια πρωτόβγαλτη θεατρική παρέα αγωνίζεται να φτιάξει ένα θέατρο αληθινό, που παράγει μαγεία, χωρίς να ξεπέφτει στο ψέμα.

Οπως το θέλει άλλωστε και ο ίδιος ο βάρδος: «κάτι απλό και αληθινό»… «Ανοιχτός χώρος» στο πλάι, μερικά αναγκαία αξεσουάρ, συνεχής παρουσία του ηθοποιού-εκτελεστή, θέατρο που γεννάει θέατρο. Και μπροστά μας ηθοποιοί να παίζουν το παιχνίδι με τους όρους που γεννάει το όνειρο μέσα στο όνειρο.

Η αλήθεια είναι πως μακριά από τον τόπο τους, στον πάντα φιλικό αλλά κάπως ψυχρό χώρο τού «Θησείον», η ομάδα είχε να αντιπαλέψει και με σοβαρά εμπόδια.

Στην αρχή τουλάχιστον η προσπάθειά της φάνηκε τρακαρισμένη και χωρίς «όγκο», θύμιζε περισσότερο διπλωματική. Δεν ξέρω όμως αν η εντύπωση ήταν ο ίδιος ο στόχος.

Ο μόνος τρόπος άλλωστε να επιτύχουν τέτοιες προσπάθειες (που για να είμαστε ειλικρινείς έχουν να υπερβούν εκτός των άλλων και την απειρία των ηθοποιών), είναι να παρουσιάσουν με ενθουσιασμό και αφέλεια, αληθινά πάντως, χωρίς ψιμύθια, ανυπόκριτα, τον εαυτό τους.

Στο θέατρο εκτιμάται ιδιαίτερα το αληθινό πρόσωπο. Και αληθινά στο «Θησείον», μετά τα πρώτα λεπτά, σταδιακά, η αμηχανία άρχισε να μεταβάλλεται σε άποψη.

Αμερικανικό βοντβίλ

Χωρίς αμφιβολία η ομάδα έχει και ορισμένα θετικά στοιχεία: είναι κατ’ αρχάς συμπαθέστατη -όρος μάλλον αδόκιμος για κριτικό σημείωμα, λειτουργικός ωστόσο.

Φανερώνει και ένα πολύ καλό ensemble, με δουλεμένες αρμονικές φωνές, εσωτερικές αντιθέσεις και αλληλοσυμπληρώσεις, – κυρίως με την αίσθηση πως πίσω από ό,τι βλέπουμε υπάρχει αγώνας και συγκινητική προσπάθεια.

Την αποτελούν οι Τρυφωνία Αγγελίδου, Μαρία Χάνου, Διαμαντής Αδαμαντίδης, Αχιλλέας Αναγνώστου και Γιάννης Σαμψαλάκης.

Η παράσταση έχει και ένα άλλο προσόν – όχι πρωτότυπο βέβαια, εκτιμήσιμο ωστόσο. Με πλατφόρμα το έργο, κινείται σε όσο το δυνατόν περισσότερα είδη θεάτρου, με προτίμηση στο μελόδραμα και τη φάρσα.

Περιέργως, το δυνατό της σημείο βρίσκεται εκεί που συνήθως οι παραστάσεις του «Ονείρου» αποτυγχάνουν: στη δευτερεύουσα πλοκή, των «Μαστόρων». Και εδώ που τα λέμε ίσως καθόλου «περιέργως».

Σε αυτή την πλοκή βρίσκεται ένας χαριτωμένος σύνδεσμος ανάμεσα σε αυτό που κάνει η ομάδα και σε ό,τι παρουσιάζει. Σε αυτό οφείλει και το ενδιαφέρον φινάλε της, όπου η παράσταση της «μέσα παράστασης» των Μαστόρων αποδίδεται με στοιχεία αμερικανικού βοντβίλ.

Τη μετάφραση, σύμφωνα με το πρόγραμμα, έκανε η ίδια η ομάδα, γεγονός που της δίνει βέβαια το άλλοθι για ελευθερίες και εκσυγχρονισμούς στο ύφος του εφηβικού διαλόγου, δημιουργεί όμως επιμέρους θέματα για τον Σέξπιρ και τη μεταφραστική του παράδοση.

Πάντως οφείλουμε να τονίσουμε την όμορφη μουσική του Διαμαντή Αδαμαντίδη και κυρίως τη συνδρομή της Κατερίνας Παπαγεωργίου: σε μια παράσταση «φτωχού» κατ’ ουσίαν θεάτρου, οι δικές της κατασκευές (περούκες και μάσκες) μπόρεσαν και να προκαλέσουν εντύπωση και να διακριθούν.

ΘΕΑΤΡΟ
Η υπαρξιακή αυτοθυσία του θυσιαστή
Μια καλοφτιαγμένη πρόταση σε σκηνοθεσία Δαμιανού Κωνσταντινίδη, πάνω σε ένα αληθινά δραματικό κείμενο που μας έρχεται από την Κρητική Αναγέννηση,...
Η υπαρξιακή αυτοθυσία του θυσιαστή
ΘΕΑΤΡΟ
Η θολή μοναξιά μιας αντροπαρέας
Μια μαύρη κωμωδία ρεαλισμού του Ιρλανδού Κόνορ Μακφέρσον και με τη σκηνοθετική ματιά της Ελένης Σκότη από την «Ομάδα Νάμα» γίνεται έργο δυστυχώς...
Η θολή μοναξιά μιας αντροπαρέας
ΘΕΑΤΡΟ
Αγρια ποίηση χωρίς «χάρτινο φεγγαράκι»
Ο Μιχαήλ Μαρμαρινός ανατρέπει όλα όσα ξέραμε για το θρυλικό έργο του Τενεσί Ουίλιαμς. Ενας Κοβάλσκι (Χάρης Φραγκούλης) χωρίς το φανελάκι του Μπράντο,...
Αγρια ποίηση χωρίς «χάρτινο φεγγαράκι»
ΘΕΑΤΡΟ
Συνένοχοι σε οικονομικό έγκλημα
Στην πρώτη του σκηνοθεσία στο θέατρο ο Οδυσσέας Παπα­σπηλιόπουλος προσάρμοσε στη σκηνή την περσινή ταινία του Ισπανού Jose Cabeza, εγκλωβίζοντας τον...
Συνένοχοι σε οικονομικό έγκλημα
ΘΕΑΤΡΟ
Η αίσθηση χρέους και το χρέος στον εαυτό μας
Από τις πιο φωτεινές επιτυχίες της σεζόν, το αριστουργηματικό έργο του Αρθουρ Μίλερ με τη σκηνοθετική ματιά της Ιωάννας Μιχαλακοπούλου μας φέρνει...
Η αίσθηση χρέους και το χρέος στον εαυτό μας
ΘΕΑΤΡΟ
Η υπονόμευση του ρεαλισμού
Το έργο του Δημήτρη Δημητριάδη με την πολύ καλή σκηνοθεσία του Δημήτρη Τάρλοου και τις αξιοπρόσεκτες ερμηνείες των ηθοποιών, οδηγεί τους θεατές σε...
Η υπονόμευση του ρεαλισμού