• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    30°C 27.1°C / 31.8°C
    4 BF
    51%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 21.6°C / 25.2°C
    3 BF
    64%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.7°C / 28.3°C
    3 BF
    66%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    3 BF
    46%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.9°C / 28.9°C
    3 BF
    51%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    23°C 22.0°C / 22.9°C
    2 BF
    79%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 18.4°C / 22.0°C
    1 BF
    82%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    28°C 27.9°C / 27.9°C
    2 BF
    52%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 27.1°C / 29.9°C
    4 BF
    56%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    29°C 27.3°C / 28.9°C
    2 BF
    58%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.7°C / 33.8°C
    2 BF
    61%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    27°C 24.0°C / 26.7°C
    2 BF
    69%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.9°C / 27.9°C
    4 BF
    61%
  • Λάρισα
    Θύελλα
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    3 BF
    64%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    29°C 22.5°C / 29.9°C
    2 BF
    53%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.8°C / 28.2°C
    5 BF
    70%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    29°C 27.3°C / 30.0°C
    4 BF
    43%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.7°C / 28.3°C
    3 BF
    60%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    24°C 21.7°C / 23.6°C
    2 BF
    69%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    2 BF
    55%

Η Αλεξάνδρα Αϊδίνη

Η Μεγάλη Χίμαιρα & η Αλεξάνδρα Αϊδίνη

  • A-
  • A+

Κάπως καθυστερημένα θέλω να εκφράσω τον ενθουσιασμό μου για την ερμηνεία της Αλεξάνδρας Αϊδίνη στη «Μεγάλη Χίμαιρα» του Μ. Καραγάτση.

Μπαίνοντας στο θέατρο Πορεία φαντάστηκα ξανά τους κτήτορες αυτού του κομψού θεάτρου, τον Αλέξη και την Αρτεμη Δαμιανού, που το έχτισαν σχεδόν με τα χέρια τους στα τέλη της δεκαετίας ’50.

Νόμισα πως η συγκίνηση από την ανάμνηση των χαμένων φίλων δεν θα μου επέτρεπε να δω με συγκέντρωση τη θεατρική διασκευή του έργου του Καραγάτση.

Από το άνοιγμα της αυλαίας όμως σκεφτόμουν πόσο θα τους άρεσε να δουν την παράσταση και την ερμηνεία της Αϊδίνη. Τους ένιωθα δίπλα μου σαν να μοιραζόμουν τη συγκίνησή μου.

Η κόρη και ο εγγονός του Καραγάτση διαφύλαξαν το έργο από το να γίνει σίριαλ, ίσως γιατί έκριναν πως η θεατρική του διασκευή θα μπορούσε να εκφράσει πληρέστερα το λογοτεχνικό έργο.

Ο σκηνοθέτης της παράστασης, Δημήτρης Τάρλοου -εγγονός του συγγραφέα-, άνοιξε λογαριασμούς με το μεγάλο θέμα της θεατροποίησης λογοτεχνικών έργων.

Και προφανώς γνωρίζει τις συνέπειες, δεν έχει άγνοια κινδύνου. Αντιμετώπισε το έργο του παππού του με σεβασμό, αλλά πολύ συγκρατημένα, σχεδόν φοβισμένα.

Κάντε κλικ για να δείτε ολόκληρο το εξώφυλλο

Τα στοιχεία της παράβασης που υπάρχουν στο λογοτεχνικό έργο, με την παρουσία του συγγραφέα να επεμβαίνει στη δράση και να συνομιλεί με τα πρόσωπα που ο ίδιος δημιούργησε, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε άλλους, πιο σύγχρονους δρόμους θεατρικής έκφρασης, όμως ο Τάρλοου προτίμησε να αφήσει καθαρή την αφήγηση των γεγονότων, με απρόσκοπτη κατανοητή συνέχεια μέχρι το τραγικό τέλος.

Τα μοντερνιστικά στοιχεία τα παρέκαμψε θέλοντας να στήσει ένα «λαϊκό» έργο. Κάτι χάνεται και κάτι κερδίζεται βέβαια με αυτή την επιλογή.

Φρόντισε όμως, ως συνήθως, να διαλέξει καλούς ηθοποιούς και συνεργάτες.

Είχε και την τύχη να έχει στην παράσταση και τη μοναδική ερμηνεία της Αλεξάνδρας Αϊδίνη στον ρόλο της Μαρίνας, για την οποία βέβαια και ο ίδιος έχει τη δική του συμβολή.

Από τον Μεσοπόλεμο μέχρι σήμερα

Η πρώτη μορφή της «Χίμαιρας» κυκλοφόρησε το 1936, όταν ο Μ. Καραγάτσης ήταν είκοσι οχτώ χρόνων.

Πέρασαν δεκαεπτά χρόνια από τότε και το 1953 κυκλοφορεί η «Μεγάλη Χίμαιρα», που είναι η οριστική μορφή της «Χίμαιρας».

Γι’ αυτό ο αναγνώστης δεν πρέπει να εκπλήσσεται όταν η Μαρίνα λέει πως θέλει να γνωρίσει τον Παλαμά. Το ’36 ο Παλαμάς ζει και βασιλεύει.

Οι ιδέες, τα διλήμματα που γεννιούνται και κυκλοφορούν στον Μεσοπόλεμο, περνάνε στις σελίδες του βιβλίου, είτε για να ερμηνεύσουν τις συμπεριφορές της ηρωίδας είτε για να αποτυπώσουν το κλίμα της εποχής.

Και όλα αυτά, προϊόντος του χρόνου, συμπληρώνονται και με πιο σύγχρονες ερμηνευτικές απόψεις, γιατί το βιβλίο, εβδομήντα περίπου χρόνια τώρα, πάντα διαβάζεται.

Πολλοί ερμηνεύουν τη συμπεριφορά της Μαρίνας σαν να ήταν αντίστοιχη αρχαίων ηρωίδων, όπως της Κλυταιμνήστρας ή της Μήδειας – αν είναι δυνατόν!

Επίσης οι ψυχαναλυτικές απόψεις δίνουν και παίρνουν, όπως η «γνωμάτευση» πως πάσχει από ψύχωση πορνείας, διεστραμμένη σεξουαλικότητα κ.λπ.

Η σύνδεση ερωτικού ενστίκτου και θανάτου, η μοιχεία ως ύβρις, οι απόψεις για την κληρονομικότητα και για το αμαρτίες γονέων παιδεύουσι τέκνα σήμερα ίσως να μη σημαίνουν τίποτα και να ηχούν κάπως απλοϊκές και ξεπερασμένες. Ευτυχώς η Αλεξάνδρα Αϊδίνη δεν νοιάστηκε γι' αυτές όταν συνέθετε τον ρόλο της.

Ο Καραγάτσης από την αρχή στήνει τον διάλογο της Μαρίνας Μπαρέ με τον άντρα της τον καπετάνιο στα ελληνικά. Με κανονικότατα ελληνικά.

Στην παράσταση, όμως, η Μαρίνα αρχικά μιλάει γαλλικά και σιγά σιγά μπαίνουν στην ομιλία της τα σπασμένα ελληνικά, τα μισομαθημένα, τα άρρυθμα, με άκυρες λέξεις και γαλλική προφορά.

Αυτό το στιλιζάρισμα είναι το πρώτο μεγάλο κέρδος της ερμηνείας της Αϊδίνη. Δημιουργεί τη σύμβαση της ξένης, που ποτέ δεν θα ενταχθεί στην Ελλάδα, όπως συμβαίνει και με άλλους ξένους ήρωες του Καραγάτση, τον Λιάπκιν και τον Γιούγκερμαν.

Η Ελλάδα δεν είναι η Ελλάδα των διαβασμάτων της, όπου κυριαρχεί «ο γαλήνιος και τρυφηλός πολιτισμός». Αυτή η ομιλία με τα στραπατσαρισμένα ελληνικά και τα μισομιλημένα γαλλικά την κάνει γοητευτικά ιδιαίτερη.

Το μεγάλο πρόβλημα στο θέατρο -και στον κινηματογράφο- είναι να ακουστεί δραματουργικά αποτελεσματική η ζώσα γλώσσα της καθημερινότητας, που πάνω στο σανίδι μπορεί να ακουστεί με ποικίλους ρυθμούς και ήχους.

Εδώ, στην παράσταση, όλα τα λόγια της ηρωίδας είναι πειστικά.

Η μεταφορά των ελληνικών διαλόγων του βιβλίου σε τέτοια ιδιάζουσα γλώσσα ίσως είναι ένα επίτευγμα.

Οσο δύσκολο είναι να μιλήσεις τα σωστά ελληνικά, άλλο τόσο δύσκολο είναι βέβαια να εκφραστείς με αυτή τη γλώσσα και με χειρονομίες. Και σε αυτή την πρόκληση η Αϊδίνη ανταποκρίθηκε πειστικότατα.

Φινέτσα σε σκηνή και οθόνη

Είδα την πρώτη έκδοση της «Μεγάλης Χίμαιρας» του ’54. Τότε ο Καραγάτσης ήταν σαράντα έξι χρόνων. Δεν είναι τυχαίο πως στο εξώφυλλο -που προφανώς ο ίδιος ενέκρινε- υπάρχει μια πολύ ωραία ζωγραφιά του Γ. Βαρλάμου, που δείχνει μια γοητευτική αστή νέα γυναίκα.

Σκέφτομαι πόσο σπάνιο είναι στο θέατρό μας να βλέπουμε πειστική ερμηνεία αστών γυναικών. Εκτός από ελάχιστες εξαιρέσεις, συνήθως δεν πείθουν.

Στην παράσταση της «Χίμαιρας» όμως αλλά και στο προβαλλόμενο φιλμ, η φινέτσα της Αϊδίνη μας έπειθε απολύτως. Και σίγουρα σε αυτό βοηθήθηκε πολύ και από τα ωραία ρούχα που φορούσε.

Πάνω απ’ όλα όμως υπήρχε και η φυσική κοριτσίστικη γοητεία της, που έδινε λάμψη σε όλους τους σχεδιασμούς της ερμηνείας. Ενιωθα τον ερωτισμό του ρόλου της να περνάει σαν ηλεκτρισμός στην πλατεία κι αυτός ήταν ένας από τους βασικούς λόγους που οι θεατές ήταν καρφωμένοι στη σκηνή για δυόμισι ώρες.

Στην παράσταση προβάλλονται και κινηματογραφικές εικόνες, που είναι μια αξιοπρόσεκτη μικρή παραγωγή με σκηνοθεσία του κ. Χρήστου Δήμα.

Και εκεί η Αλεξάνδρα η Αϊδίνη φεγγοβολούσε σαν τις μεγάλες ηρωίδες που αγαπήσαμε στις κλασικές κυρίως ασπρόμαυρες ταινίες. Ο φακός, θα έλεγε κανείς, σαν να μην ξεκολλούσε από το πρόσωπό της.

Δεν τη γνώριζα. Την είχα δει βέβαια στην ταινία του Αγγελόπουλου «Το λιβάδι που δακρύζει» όταν ήταν πολύ μικρή, σε κάποιες μικρού μήκους ταινίες στο Φεστιβάλ Δράμας, σε δυο-τρεις παραστάσεις στο θέατρο, και είχα μάθει την περιπέτειά της και τη δύσκολη σχέση με τον Λευτέρη Βογιατζή στο «Μπέλα Βενέτσια».

Τη συνάντησα εκτός σκηνής στο φουαγιέ του θεάτρου μετά την παράσταση της «Χίμαιρας».

Ηταν ένα σεμνό, μετρημένο και ευγενικό κορίτσι, που, βλέποντάς την έτσι, ήταν φυσικό να σκεφτείς τον δύσκολο δρόμο που διήνυσε για να καταφέρει αυτή την ερμηνεία με τέτοιο σκηνικό εκτόπισμα.

*Σκηνοθέτης, συγγραφέας

Info:

Θέατρο Πορεία (Τρικόρφων 3-5 & 3ης Σεπτεμβρίου 69), μέχρι τις 10 Ιανουαρίου 2016.

Το Σάββατο 7 Νοεμβρίου, στις 5 μ.μ., θα δοθεί μια έξτρα παράσταση της «Μεγάλης Χίμαιρας», τα έσοδα της οποίας θα διατεθούν μέσω του προγράμματος Solidarity Now σε προσφυγόπουλα.

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΘΕΑΤΡΟ
Οταν η ελληνικότητα είναι υπόγεια
Είδα καθυστερημένα την τελευταία δουλειά του Γιάννη Σκουρλέτη και της ομάδας Bijoux de Kant, στο Δημοτικό του Πειραιά, πριν από λίγες μέρες. Και για ακόμη μια φορά ένιωσα πως λίγο ακόμα και θα μου έφευγε από...
Οταν η ελληνικότητα είναι υπόγεια
ΘΕΑΤΡΟ
«Θα φέρω όλο τον Πειραιά στο θέατρο»
​Εξωστρεφές, ζωντανό, ανοιχτό στους νέους, «υπερ-τοπικό», πολυσυλλεκτικό, σύγχρονο, αξιοκρατικό και ορθολογικό οραματίζεται το μέλλον του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά (ΔΘΠ) ο νέος καλλιτεχνικός διευθυντής του,...
«Θα φέρω όλο τον Πειραιά στο θέατρο»
ΘΕΑΤΡΟ
Οι παιδουπόλεις της Φρειδερίκης στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά
Φέτος είχαν την τιμητική τους ή πολλή ενέργεια ή πολλές αντοχές - τι να πω! Πώς αλλιώς να εξηγήσω το ότι σε μία θεατρική περίοδο ανέβασαν τρεις παραστάσεις, όλες δικές τους και όλες διαφορετικές.
Οι παιδουπόλεις της Φρειδερίκης στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά
ΘΕΑΤΡΟ
Η έκπληξη και το ρίσκο της πρώτης παρουσίασης
Η ομάδα BLOOM μας συστήνει την πολυβραβευμένη, σύγχρονη Καταλανή συγγραφέα Λιουίζα Κουνιγιέ και το ψυχολογικό θρίλερ της για τη βία της καθημερινότητας.
Η έκπληξη και το ρίσκο της πρώτης παρουσίασης
ΘΕΑΤΡΟ
Μια νέα ποιητική μεταφορά ενός αριστουργήματος
Η Ιόλη Ανδρεάδη και ο Αρης Ασπρούλης καταφέρνουν να φτιάξουν με το κλασικό ρωσικό μυθιστόρημα του Λέοντος Τολστόι ωραίο, σύγχρονο θέατρο. Τα ιστορικά γεγονότα ζωντανεύουν συγκινητικά, με τα βαριά ονόματα επί...
Μια νέα ποιητική μεταφορά ενός αριστουργήματος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας