• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 9.5°C / 12.6°C
    2 BF
    74%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 9.8°C / 12.2°C
    1 BF
    85%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 9.9°C / 13.2°C
    3 BF
    72%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 2.9°C / 7.7°C
    1 BF
    73%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 9.6°C
    0 BF
    87%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 8.8°C / 9.3°C
    1 BF
    79%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    5°C 5.4°C / 5.6°C
    2 BF
    75%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 7.4°C / 7.4°C
    2 BF
    76%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.2°C / 14.8°C
    3 BF
    91%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    10°C 9.6°C / 9.6°C
    3 BF
    79%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 13.4°C / 13.4°C
    5 BF
    76%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 10.1°C / 10.1°C
    3 BF
    75%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 13.8°C / 13.8°C
    2 BF
    74%
  • Λάρισα
    Ασθενής ομίχλη
    6°C 5.9°C / 8.4°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 6.5°C / 11.7°C
    0 BF
    83%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 12.7°C / 13.8°C
    1 BF
    91%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 6.6°C / 12.7°C
    2 BF
    85%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 10.5°C / 10.5°C
    1 BF
    86%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 10.0°C / 10.7°C
    1 BF
    79%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 6.1°C / 6.1°C
    1 BF
    85%

Ο Γιάννης Τσορτέκης ως «Κωνσταντίνος Παρθένης»

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οταν ο Παρθένης γλίτωσε από τον ακαδημαϊσμό

  • A-
  • A+
Εμπνευσμένο από στιγμιότυπα της ζωής και σκέψεις του ζωγράφου, το θεατρικό δρώμενο «Sognatta terra tu m appartiens» του Γιώργου Κουτλή, με πρωταγωνιστή τον Γιάννη Τσορτέκη, εξέπεμψε κι ένα πολύ ενδιαφέρον «σήμα» για τις προθέσεις της νέας καλλιτεχνικής διεύθυνσης του φορέα.

Ενας μεγάλος καλλιτέχνης, ακόμα κι ο πιο ρηξικέλευθος και «νεωτεριστής» στην εποχή του, αν και όταν περάσει στην ιστορία της τέχνης και το έργο του μελετηθεί και αναλυθεί και αποτιμηθεί ψύχραιμα, απαλλαγμένο πια από τα πάθη τα δικά του κι αυτά της εποχής του, καταλήγει, δυστυχώς, συχνά να προσεγγίζεται μ’ έναν κακώς εννοούμενο ακαδημαϊσμό: ό,τι επιστημονικά είναι απαραίτητο για την ιστορική αποτίμηση, κινδυνεύει ίσως εξαιτίας «αποξηραμένων» από χυμούς προσεγγίσεων να εγκλωβίζει την προσωπικότητα και το έργο σε μια ιδεατή, «θρησκευτική» εκδοχή τους, αποστειρωμένη από τα βάσανα και τη βάσανο, το αίσθημα και τον κόπο.

Εχουμε δει περιπτώσεις τέτοιων εμβληματικών μορφών να αντιμετωπίζονται ακόμα και από το σινεμά απονευρωμένα, κλινικά, μ’ αυτόν τον ακαδημαϊσμό που στερεί από έναν υγιή, νέο θεατή ή από έναν λιγότερο μυημένο τη διάθεση ν’ ασχοληθεί με μια «αυθεντία» και μ’ ένα έργο που «πρέπει» να σου αρέσει. Εχουμε δει τον Καβάφη π.χ. να περιφέρεται αμίλητος, δραματικός, σαν πάλλευκη, ποιητικίζουσα, α-σεξουαλική, αποστραγγισμένη οπτασία ο ίδιος, έχουμε δει και το ακριβώς αντίθετο. Ν’ αναλαμβάνει την αποτίμηση ένα ποπ εμπορικό δαιμόνιο, αποφασίζοντας να αντιμετωπίσει κάθε καλλιτέχνη αποστειρωμένα και στατικά και πάλι, αλλά λιγότερο δραματικά, καταλήγοντας να γεμίζει τα ψυγεία μας με μαγνητάκια έργων π.χ. του Βαν Γκογκ.

Από αυτούς τους δύο σκοπέλους γλίτωσε το 40λεπτο θεατρικό δρώμενο Sognatta terra tu m appartiens του Γιώργου Κουτλή, που, εμπνευσμένο από την πολεμική που δέχτηκε ο Κωνσταντίνος Παρθένης (1878-1967) από τον δωσίλογο δημοσιογράφο Νικόλαο Γιοκαρίνη, από την επίθεση που υπέστη επίσης ο ζωγράφος από το ακαδημαϊκό σύστημα της εποχής του αλλά κι από την εξαιρετικά προοδευτική για την εποχή «φιλοσοφία» του, πραγματοποιήθηκε με ανάθεση της Εθνικής Πινακοθήκης, με αφορμή την έκθεση «Κωνσταντίνος Παρθένης. Η ιδανική Ελλάδα της ζωγραφικής του».

Εξυπνη επιλογή της νέας διευθύντριας της Πινακοθήκης, Συρραγώς Τσιάρα, να δώσει το στίγμα της, υπό τη βαριά ακόμα σκιά της Μαρίνας Λαμπράκη, τιμώντας τον προγραμματισμό της τελευταίας για την πρώτη ολοκληρωμένη αναδρομική έκθεση του έργου ενός από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες της νεοελληνικής τέχνης αλλά και ταυτόχρονα φροντίζοντας ο Παρθένης να «απεκδυθεί» του ακαδημαϊσμού του. Τα υπόλοιπα τα ανέλαβε αυτή η εξαιρετική περίπτωση που έφτασε δυναμικά στο ελληνικό θέατρο λίγα χρόνια πριν, ο Γιώργος Κουτλής και ο δαιμόνιος και δαιμονικός ηθοποιός των μεταμορφώσεων, Γιάννης Τσορτέκης.

Και οι συνεργάτες τους βέβαια, όπως ο ηθοποιός - μουσικός Παναγιώτης Μανουηλίδης, «πολυεργαλείο» στο δρώμενο ως η «φωνη του δημοσιογράφου», αλλά και ο επί σκηνής ερμηνευτής μιας αυτοσχέδιας άρπας ή του τσέλου που αναπαράγει την υποβλητική μουσική σύνθεση του Panu. Η Αρτεμις Φλέσσα που, επιμελούμενη τα σκηνικά και τα κοστούμια, είχε να βρει μαζί με τον Κουτλή σκηνικές λύσεις, ικανές να αναπτυχθούν στην Αίθουσα «Αντώνης Κομνηνός» της Πινακοθήκης, χωρίς να διαταράξουν την έκθεση και χωρίς να κάνουν έκπτωση στην εντύπωση.

Οσο για τον «απο-ακαδημαϊσμό» του κορυφαίου ζωγράφου, γι’ αυτό φρόντισε εξαρχής ο Κουτλής, όχι μόνον επιλέγοντας το κοινό να στέκεται κατ’ αρχάς όρθιο για ένα 5λεπτο που ο Παρθένης - Γιάννης Τσορτέκης περιηγείται στην έκθεσή του, μισότρελος, παραληρηματικός, ημίγυμνος και βασανισμένος (όπως συνεβη στο τέλος της ζωής του). Αλλά και επιλέγοντας μετά, όταν οι θεατές θα καθίσουν, να παρακολουθήσουν σε μια χρονική αντιστροφή πρώτα το αποτέλεσμα ενός διαρκούς, βασανιστικού πνευματικού αγώνα του Παρθένη με τη ζωγραφική καινοτομία, τη σχέση του με τον καμβά και την ανελέητη πολεμική που δέχεται. Και μετά, σ’ ένα πυκνό κειμενο, τις ιδέες του για τη ζωγραφική, το δικαίωμα του ζωγράφου να μην βλέπει απλώς αλλά να νιώθει, να μην αποτυπώνει απλώς αλλά να αποδίδει, να μην αντιγράφει τη φύση αλλά να την κατανοεί, να μη γεμίζει με πινελιές τον καμβά αλλά να τον αφήνει και κενό.

Την ίδια την κοσμοθεωρία του Παρθένη δηλαδή, που αντιπαραθέτει την εκ γενετής κατά τον ίδιο πείρα με την επιθυμία για εργασία, που αναπτύσσει το όραμά του για τα προσφυγικά, που εξηγεί γιατί η Ακρόπολη δεν πρέπει να είναι παράδειγμα αλλά υπόδειγμα και γιατί δίπλα της πρέπει να χτιστούν ουρανοξύστες. Που υπερασπίζεται το «απερίσπαστο» λευκό χρώμα στους τοίχους του σπιτιού του. Και που ντύνεται για την οριστική έξοδο, για να χαθεί κάτω από το άπλετο αττικό φως και τα σεντόνια που φουσκώνουν στο αεράκι, κάπου εκεί στη Ροβέρτου Γκάλη, όπου ήταν το σπίτι του όπως το ‘χε φτιάξει ο Πικιώνης.

Ολοι αυτοί οι υπαινιγμοί της ζωής και της ιδιοσυστασίας και της οδύνης του ζωγράφου χρειάζονταν, σ’ αυτό το 40λεπτο, έναν ηθοποιό δεξιοτέχνη, ικανό να αλλάξει διάθεση όπως αλλάζει ρούχα. Και, βέβαια, δεν είναι τυχαίο ότι, έστω και φέτος, έστω και χάρη σε δύο σίριαλ, ανακάλυψε όλος ο κόσμος το ταλέντο του Τσορτέκη. Και, μέσω αυτού και του Κουτλή, ανακαλύψαμε και την ιδιοφυΐα του Παρθένη, ζωντανού και πάσχοντα ξανά. Μόνη ενσταση: έπειτα από αυτό το δρώμενο-πολιτική πράξη και μάθημα περί αισθητικής η επιθυμία είναι να περιηγηθείς στην έκθεση μ’ αυτή τη νέα ματιά.

Αλλά αυτό δεν προβλεπόταν, λόγω ώρας και κανόνων ασφαλείας. Κρίμα, γιατί το μόνο που μπορέσαμε να δούμε σε νέες, ανθρώπινες διαστάσεις και με άλλη διάθεση ήταν τον «Χριστό» του Παρθένη, που με το βλέμμα στον ουρανό ίσως ν’ αντικρίζει αυτή τη Γη του ονείρου και ίσως να τη διεκδικεί. Sognatta terra tu m appartiens ‘Η κι αλλιώς. Τα όνειρα (μας) εκδικούνται. Πάντα. Μην το ξεχνάμε.


📌ΙΝFΟ: Απόψε στις 19.30 πραγματοποιείται η τελευταία παράσταση του δρώμενου. Εθνική Πινακοθήκη, Βασ.Κωνσταντίνου 50, τηλ. 214 40 86 201.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΘΕΑΤΡΟ
Οπου δεν πίπτει λόγος, πίπτει...
Τρία πρόσωπα αλληλοσπαράσσονται στη σκηνή και η Αλεξία Καλτσίκη μάς μιλάει για το επίκαιρο όσο και προκλητικό έργο του Ρέιβενχιλ, που έχει αφετηρία την ενδοοικογενειακή και σχολική βία.
Οπου δεν πίπτει λόγος, πίπτει...
ΘΕΑΤΡΟ
«Είμαστε απλώς στάχτες, μας πετάνε λες και δεν αξίζουμε τίποτα»
Ο Γιώργος Σίμωνας μιλά στην «Εφ.Συν.» για τη νέα παράσταση που υπογράφει το κείμενο και τη σκηνοθεσία και μας γυρίζει στην εποχή του 1970.
«Είμαστε απλώς στάχτες, μας πετάνε λες και δεν αξίζουμε τίποτα»
ΘΕΑΤΡΟ
Σαν ωρολογιακή βόμβα έτοιμη να εκραγεί
Ο Βόυτσεκ γίνεται ένας αδικημένος ποιητής, η καταραμένη όψη της ανθρώπινης παράλογης μοίρας, ο εγκληματίας και τρελός που κι αν καταδικάζεται από τα δικαστήρια του κόσμου, δικαιώνεται σε ένα άλλο επίπεδο.
Σαν ωρολογιακή βόμβα έτοιμη να εκραγεί
ΘΕΑΤΡΟ
«Berlin Alexanderplatz» σε σκηνικό ερειπίων
Ο Στάθης Λιβαθινός με την παράσταση «Berlin Alexanderplatz» βασισμένη στο έργο του Αλφρεντ Ντέμπλιν μας μεταφέρει και ζωντανεύει την εποχή του Μεσοπολέμου στο Βερολίνο.
«Berlin Alexanderplatz» σε σκηνικό ερειπίων
ΘΕΑΤΡΟ
«Στην Ελλάδα το κράτος αδιαφορεί για τον σύγχρονο πολιτισμό»
O Δημήτρης Αγιοπετρίτης-Μπογδάνος ανεβάζει το «Μπιλ και Λου», ένα ξεκαρδιστικό, σκοτεινό παραμύθι, αλλά και μια πραγματική ιστορία και μιλά στην «Εφ.Συν.».
«Στην Ελλάδα το κράτος αδιαφορεί για τον σύγχρονο πολιτισμό»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας