• Αθήνα
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 5.9°C / 10.2°C
    4 BF
    84%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 3.5°C / 6.9°C
    6 BF
    49%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 4.0°C / 9.4°C
    2 BF
    74%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    3°C 1.9°C / 2.7°C
    3 BF
    76%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    5°C 4.9°C / 7.4°C
    3 BF
    81%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    5°C 3.8°C / 5.7°C
    3 BF
    50%
  • Κοζάνη
    Ήπιες χιονοπτώσεις
    0°C 0.4°C / 1.8°C
    3 BF
    55%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 6.3°C / 6.3°C
    2 BF
    91%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 12.2°C
    3 BF
    73%
  • Μυτιλήνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 5.7°C / 5.7°C
    3 BF
    84%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 8.8°C / 10.4°C
    2 BF
    63%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 9.9°C
    7 BF
    59%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    7 BF
    54%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    5°C 4.9°C / 5.7°C
    3 BF
    87%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 5.6°C / 8.3°C
    2 BF
    78%
  • Ρόδος
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 7.8°C / 7.8°C
    1 BF
    93%
  • Χαλκίδα
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 5.8°C / 8.8°C
    3 BF
    84%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 7.7°C / 7.7°C
    1 BF
    59%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 5.8°C / 6.7°C
    3 BF
    57%
  • Καστοριά
    Ήπιες χιονοπτώσεις
    2°C 1.6°C / 1.6°C
    1 BF
    86%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Ολοι έχουμε ανάγκη να είμαστε εξουσιαστές»

  • A-
  • A+
Η αιώνια παγίδα στο παιχνίδι εξουσιαστή-εξουσιαζόμενου, έτσι όπως τη συνέλαβε και την αποτύπωσε στο αριστουργηματικό του έργο ο δαιμόνιος Ζενέ, απασχόλησε τον σκηνοθέτη Γιώργο Σκεύα για την παράσταση στο θέατρο «Αποθήκη».

Μια ακατάδεκτη κυρία ανάμεσα σε ακκισμούς δέχεται τις περιποιήσεις από τη δουλοπρεπή υπηρέτριά της, ώσπου η δεύτερη τη χαστουκίζει. Το ξυπνητήρι σημαίνει την αποκάλυψη: πρόκειται για δύο υπηρέτριες που παίζουν το παιχνίδι της... εξουσίας και της υποταγής... Και ίσως είναι ακριβώς εκεί, στην πρώτη σκηνή του έργου που συμπυκνώνεται όλη η τραγικότητα της ύπαρξης, καθιστώντας τις «Δούλες» -όπως απέδωσε τον τίτλο στην πρώτη μετάφραση του έργου «Les Bonnes» ο Οδυσσέας Ελύτης- ένα από τα σπουδαιότερα δραματουργικά κείμενα. Αλλωστε, ο Ζαν Ζενέ, παρότι πολιτικός νους, δεν καταφεύγει σε καταγγελίες -πιστεύει ότι τα νοήματα πρέπει να είναι καλά κρυμμένα στο κείμενο, όπως οι σούστες μέσα στον καναπέ.

Το έργο αυτός ο δαιμόνιος Γάλλος το εμπνεύστηκε από ένα πραγματικό περιστατικό: οι υπηρέτριες Παπέν σκότωσαν την κυρία τους και την κόρη της σε ένα ιδιαίτερα ειδεχθές έγκλημα που είχε συγκλονίσει την κοινή γνώμη της Γαλλίας και είχε θεωρηθεί αμφισβήτηση της εξουσίας. Ομως ο Ζενέ χρειάστηκε μια αφορμή για να πάει βαθύτερα, σχολιάζοντας τη φύση του ανθρώπου.

Η «Εφ.Συν.» βρέθηκε στο θέατρο Αποθήκη και συζήτησε με τους συντελεστές του και πρώτα πρώτα με τον σκηνοθέτη Γιώργο Σκεύα, αλλά και με τις τρεις πρωταγωνίστριες, Αμαλία Καβάλη, Αγγελική Παπαθεμελή, Αλεξάνδρα Σακελλαροπούλου.

«Με ενδιέφερε να δω πώς κυριαρχεί η εξουσία και τον τρόπο που μας οδηγεί η ανάγκη για κυριαρχία απέναντι στον άλλον. Εδώ υπάρχει η εξαιρετική συνθήκη δύο γυναικών οι οποίες έχουν μεγαλώσει σε ένα σπίτι ως έγκλειστες υπηρέτριες, αιχμάλωτες μιας συνθήκης την οποία αποδέχτηκαν, γιατί δεν είχαν εναλλακτική. Μ' ενδιέφερε, λοιπόν, και το τι δημιουργεί αυτό στην ανθρώπινη φύση, να μελετήσω το όριο του εγκλεισμού, καθώς και ότι όλοι έχουμε ανάγκη να είμαστε εξουσιαστές, στην αντίθετη πλευρά του εξουσιαζόμενου. Πώς αυτό το δίπολο καθορίζει τη ζωή μας; Το κείμενο και η ιδιαίτερη γλώσσα του σε κάνει να το υποψιάζεσαι: δεν μιλούν έτσι οι δούλες. Αλλά κάποιες φορές αντλούν από το λεξιλόγιο της κυρίας, το οικειοποιούνται και το κάνουν όπλο απέναντι σε μια κυριαρχία. Και το πολύ ειρωνικά τραγικό είναι ότι καταλήγουν να στρέφονται εναντίον του εαυτού τους. Μπορεί να υπάρχει η εκτόνωση, αλλά είναι τέτοια η συνθήκη, όπου θα επιβιώσουν οι εξουσιαστές...», μας λέει ο Γιώργος Σκεύας και συνεχίζει: «Η εξεγερσιακή τους δύναμη στρέφεται τελικά εναντίον της τάξης τους. Γι' αυτό είναι συγκλονιστικό το έργο, βαθύ και αλληγορικό: σημασία έχει να περάσεις από έναν δρόμο, να μπορέσεις να ανοίξεις κάτι...».

 Και, παρά την εξέγερση των υπηρετριών, δεν υπάρχει απελευθέρωση, ίσως επειδή αναπαράγουν την εξουσιαστική σχέση στην οποία έχουν γαλουχηθεί, χωρίς να αμφισβητούν τις εξουσιαστικές δομές;

Υπάρχει εκτόνωση με κεφαλαία γράμματα: όλο αυτό που έχει μαζευτεί οδηγείται σε μια φοβερή έκρηξη. Η έξοδος είναι ο θάνατος ως μια απίστευτη πράξη τόλμης και ελευθερίας. Κατά έναν τρόπο, αυτές ελευθερώνονται και, όταν πιάνονται από τις λέξεις, τις γεύονται και πλάθουν έναν ολόκληρο κόσμο. Και η έκρηξή τους τα βάζει με τη δουλεία, που είναι μια ανοιχτή έννοια. Είναι ένα μοτίβο που δεν πρόκειται να ξεπεραστεί, είναι μέσα στη φύση του ανθρώπου και αυτό συνέλαβε ο Ζενέ...

 Είμαστε όλοι καταδικασμένοι σε αυτή τη σχέση εξουσίας, δούλου και αφέντη;

Εξαρτάται από το πώς είναι φτιαγμένες οι δομές. Κάτι που δεν πρόκειται να ξεριζωθεί είναι η ίδια η έννοια της δομής. Ισως μια στοχευμένη πνευματικότητα η οποία αντιστέκεται στις δομές -κάτι που πρέπει να αναζητούμε διαρκώς -να επιτρέπει σε κάποιον να είναι αισιόδοξος...

Για την Αλεξάνδρα Σακελλαροπούλου (που κρατά τον ρόλο της «κυρίας»), το έργο μιλά για την αιώνια σχέση εξουσίας εργαζομένων με έναν τρόπο φυσικά ποιητικό, με τον τρόπο που ο έντεχνος λόγος της μορφωμένης κυρίας μπορεί να χειραγωγήσει και να ελέγξει τις κοπέλες από τις οποίες εξαρτάται. Αλλά ούτε και αυτές μπορούν να κάνουν χωρίς την κυρία (εξαρτώνται και την έχουν πρότυπο), παράλληλα με την απέχθεια που αισθάνονται κι ας μην τους φέρεται εκείνη άσχημα: «Η εξουσία είναι ο πρωταγωνιστής και στην καθημερινότητά μας όλα ανάγονται σε ένα σύστημα εξουσίας το οποίο δεν καταλύεται», μας λέει.

Η Αμαλία Καβάλη («Κλερ») είναι η αδελφή που «καταστρώνει κάποια σχέδια, τα οποία όμως εκτροχιάζουν την προσπάθεια να υπερβούν μια μουντή καθημερινότητα. Ζουν πάρα πολλά χρόνια με την κυρία και έχει υπάρξει μια ώσμωση, έχουν αντιγράψει τους τρόπους της. Κανείς δεν μπορεί να αφήσει έξω την πολιτική υπόσταση του έργου, οι σχέσεις εξουσίας δεν παύουν να υπάρχουν και δεν είναι μόνο ταξικές, υπάρχουν ανάμεσα και στις δύο αδελφές και εναλλάσσονται στους ρόλους θύτη και θύματος, κάτι που το βιώνουμε όλοι στη δουλειά και τις σχέσεις μας. Ολοι κάποτε έχουμε αισθανθεί εγκλωβισμένοι και θέλουμε να αποδράσουμε...».

Για μια αναπόδραστη συνθήκη, όπως άλλωστε αναλλοίωτες είναι και οι συνθήκες που μας οδηγούν στο να επισκεπτόμαστε αυτά τα έργα, μας μιλά η Αγγελική Παπαθεμελή («Σολάνζ»): «Αυτές οι υπηρέτριες έχουν μάθει να είναι υπεξούσιες, χρησιμοποιούν τη γλώσσα της κυρίας προσπαθώντας να ανασάνουν, γιατί αυτό που ζουν είναι ασφυκτικό. Και αυτό που ξεκίνησε ως αυθόρμητη διαδικασία παίρνει τον δικό του δρόμο. Δεν υπάρχει διαφυγή από την πράξη που θα τις αφανίσει...».


ℹ️ «Δούλες» του Ζαν Ζενέ. Μετάφραση Δημήτρης Δημητριάδης. Σκηνοθεσία Γιώργος Σκεύας. Σκηνικά – Κοστούμια Γιώργος Σκεύας. Μουσική Σήμη Τσιλαλή. Φωτισμοί Βαγγέλης Μούντριχας. Βοηθός σκηνοθέτη Γιάννης Σαβουιδάκης. Βοηθός σκηνογράφου & ενδυματολόγου Εμιλυ Κουκουτσάκη. Παίζουν Αμαλία Καβάλη, Αγγελική Παπαθεμελή, Αλεξάνδρα Σακελλαροπούλου. Θέατρο Αποθήκη (Σαρρή 40, Ψυρρή, 210-3253153). Εισιτήρια 18€. Προπώληση viva.gr

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΘΕΑΤΡΟ
Θέατρο από το μέλλον
Πώς θα είναι το θέατρο στο μέλλον; Μερικές από τις δυνατότητες παρουσιάστηκαν στις αρχές του μήνα στην παράσταση επαυξημένης πραγματικότητας που εμπνεύστηκε η θεατρολόγος και σκηνοθέτρια Ρουμπίνη Μοσχοχωρίτη
Θέατρο από το μέλλον
ΘΕΑΤΡΟ
Θεατρικά βραβεία κοινού 2022 από το Αθηνόραμα
Καλύτερες παραστάσεις αναδείχθηκαν «Ο Τυχαίος Θάνατος ενός Αναρχικού», οι «Παίχτες», «Η Μηχανή του Τούρινγκ» και «Ο Κοτσάμπασης του Καστρόπυργου».
Θεατρικά βραβεία κοινού 2022 από το Αθηνόραμα
ΘΕΑΤΡΟ
Θέατρο Τέχνης: 80... ετών, αλλά με βλέμμα νεανικό και ρηξικέλευθο
Το πρόγραμμα του ιστορικού οργανισμού για τη χειμερινή σεζόν κοιτά τη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα, χωρίς να αδιαφορεί για την ιστορία και το κλασικό ρεπερτόριο, προάγοντας συμπράξεις και συνεργασίες.
Θέατρο Τέχνης: 80... ετών, αλλά με βλέμμα νεανικό και ρηξικέλευθο
ΘΕΑΤΡΟ
Αριστοφάνης - Ηρώνδας σημειώσατε «Χ»
Δύο ποιητές, δύο εποχές, δυο νοοτροπίες, μια διαφορετική «μάχη» επί σκηνής του ΚΘΒΕ. Ο υπεύθυνος για τη δημιουργική σύνθεση των κειμένων Ακης Δήμου μάς μιλάει για την παράσταση «Αριστοφάνης - Ηρώνδας: Contra...
Αριστοφάνης - Ηρώνδας σημειώσατε «Χ»
ΘΕΑΤΡΟ
«Γενέθλια» με τον ήχο της γλώσσας του Μποστ
Για τα 50 του χρόνια το θέατρο «Στοά» περιοδεύει φέτος το καλοκαίρι με την παράσταση-σύνθεση έργων του ιδιοφυούς συγγραφέα «Ακούω ήχον κώδωνος» .
«Γενέθλια» με τον ήχο της γλώσσας του Μποστ
ΘΕΑΤΡΟ
«Πάντα τους χρειαζόμαστε τους ήρωες, ειδικά τους “καθαρούς”»
«Αίας» με το Εθνικό Θέατρο στην Επίδαυρο ● Ο καλός ηθοποιός Στάθης Σταμουλακάκος αναλύει τον ήρωα που υποδύεται σε αυτή την πρωτιά του τόσο σε αρχαίο δράμα όσο και στο αρχαίο θέατρο.
«Πάντα τους χρειαζόμαστε τους ήρωες, ειδικά τους “καθαρούς”»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας