Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Λαϊκή παράσταση, αντιλαϊκίστικο μήνυμα

O Γιάννης Μπέζος και o Γιάννης Ζουγανέλης στις «Εκκλησιάζουσες»

Λαϊκή παράσταση, αντιλαϊκίστικο μήνυμα

  • A-
  • A+

Κατάμεστη η Επίδαυρος την Παρασκευή (και τι θα έγινε το Σάββατο…), με κόσμο που αψηφώντας την κατήφεια των ημερών, ίσως και εξαιτίας της, κατηφόρισε μαζικά στην Αργολίδα εύθυμος και συνεπαρμένος όπως παλιά, για να συναντήσει ξανά εκεί τον αγαπημένο του ηθοποιό, στο αγαπημένο του θέατρο, με τον αγαπημένο του συγγραφέα.

Για ακόμη μια χρονιά φαίνεται ότι το Εθνικό Θέατρο στην κωμική πρότασή του πέτυχε διάνα. Μόνο που αυτή τη φορά η επιτυχία του είναι δύσκολο να συνοδευθεί, όπως πέρυσι στους «Βατράχους», και με επαίνους ως προς την καλλιτεχνική πλευρά του εγχειρήματος.

Δεν έλειψαν βέβαια ούτε αυτή τη φορά οι ευγενείς προθέσεις του σκηνοθέτη, του Γιάννη Μπέζου, για κάτι «περισσότερο». Οι «Εκκλησιάζουσες» όμως, αν πέτυχαν, πέτυχαν όχι σ’ αυτό που ήθελαν να είναι, αλλά για ό,τι πραγματικά ήταν και σε ό,τι ήταν: μια δροσερή, ψυχαγωγική βραδιά, με χάρη, ταλέντο κι ανεμελιά. Μέχρι εκεί.

Ας μην επεκταθούμε πάλι στο αν αυτός είναι ο στόχος ενός Εθνικού… Η διεύθυνση έτσι κι αλλιώς έχει αλλάξει, στο τιμόνι έχουν μπει οι πλέον κατάλληλοι, κι αν τους αφήσουν να δουλέψουν, θα χαρούμε σύντομα αποτελέσματα. Προς το παρόν ας σταθούμε σε αυτό που έχουμε, κι ας είμαστε τουλάχιστον καλοπροαίρετοι.

Η παράσταση έδειξε ότι ακόμα μπορούμε να γεμίσουμε την Επίδαυρο με έναν Αριστοφάνη. Κάτι είναι κι αυτό…

Ακόμα και αν κάτι τέτοιο για τον σκηνοθέτη δεν είναι πάντα ευλογία, όπως μοιάζει. Οι «Εκκλησιάζουσες» του Γιάννη Μπέζου είχαν να παλέψουν με τις προσδοκίες του μεγάλου, αδρανούς κοινού, που προσέρχεται για να δει κάτι συγκεκριμένο: μια ευχάριστη, σύμφωνη με τα τηλεοπτικά πορτρέτα της σειράς παράσταση, με υπονοούμενα, αθυροστομίες και σεξισμούς, με εύκολα λαϊκά γκαγκς, μια κωμωδία παλιών ημερών σε νέες εκδοχές.

«Οχι» στο τηλεοπτικό ήθος

Να το πω ξεκάθαρα. Κάτι τέτοιο περιμέναμε και οι περισσότεροι από εμάς, τους «τσαμπατζήδες», και μάλιστα αρκετοί εξ ημών με σηκωμένα τα μανίκια. Η αλήθεια είναι ότι το αποτέλεσμα μας έφερε σε αμηχανία. Οχι γιατί ήταν κάτι πολύ διαφορετικό από ό,τι περιμέναμε, αλλά γιατί ήταν κάτι οπωσδήποτε καλύτερο.

Οι «Εκκλησιάζουσες» ήταν αληθινά, όπως αναμέναμε, μια παράσταση «του θιασάρχη» (εδώ που τα λέμε, εκείνου που κουβάλησε στις πλάτες του θέατρο και θεατρίνους σε δύσκολους καιρούς). Μπορεί να μην κόμιζε κάποια ιδέα για τη «φόρμα» ή την «ανάγνωση» του Αριστοφάνη.

Στα δικά μου, όμως, τουλάχιστον μάτια πέτυχε να είναι μια συγκρατημένη παράσταση λαϊκού ήθους, με σπιρτάδα, χυμούς και κυρίως με εκείνη τη σκηνική εκρηκτικότητα που παραδοσιακά πλέον κάνει τον Αριστοφάνη το πιο δροσερό καλοκαιρινό αναψυκτικό μας στα κατά τόπους θέατρα.

Είναι αλήθεια πως οι πολλοί τηλεοπτικοί κράχτες έκαναν κάποιους να σκέφτονται αυτομάτως και μια τηλεοπτικού ήθους παραγωγή. Κι όμως, αυτό που είδαμε στην Επίδαυρο δεν ήταν τηλεοπτικό. Ηταν μια σκηνική φάρσα, και καθώς υπήρχε στον αέρα μια κάποια αίσθηση σοβαρότητας -προφανώς από την ίδια την προσωπικότητα του πρωταγωνιστή-, το πράγμα κατέληγε κάπου στη μέση, στο παλιό εκείνο μικτό είδος: στη φαρσοκωμωδία. Μια σοβαρή άποψη πλέκεται με ένα σωρό παραγεμίσματα, μια κατ’ ουσίαν σειρά σκετς, όπου κάθε εμφάνιση στηρίζεται και προβάλλει τον δεξιοτέχνη ηθοποιό στην παρενδυσία, την υπερβολή, το γκροτέσκ, τη μούτα και την μπαλαφάρα του.

Πέτυχε σ’ αυτό; Αν πέτυχε, λέει! Ο κόσμος γελούσε, αντιδρούσε και πρόθυμα χάρισε στον θίασο το θερμό χειροκρότημά του στο τέλος. Νομίζω όμως ότι η επιτυχία της παράστασης οφείλεται σε τρεις ακόμα παράγοντες, περισσότερο αφανείς, που οφείλουμε να τονίσουμε.

Κατ’ αρχάς στον χαριτωμένο Χορό της. Κοπέλες όλο ευθυμία και κομψότητα (κοστούμια του Γιώργου Γαβαλά), έφεραν με την τσαχπινιά και το νάζι τους στην ορχήστρα μια εικόνα από μιούζικαλ. Επειτα στην ίδια τη διασκευή του Γιάννη Μπέζου.

Από την ελεύθερη απόδοση μέχρι τα αυτοσχεδιαστικά αστεία (άσχετα βέβαια με το πρωτότυπο) και μέχρι τους ελεύθερους στίχους ποικίλου ύφους του Κωστή Μαραβέγια, το όλον κινήθηκε στην περιοχή της μεταφοράς σε ένα αστικό περιβάλλον. Είπαμε ότι ο Μπέζος κρατήθηκε σχετικά κόσμιος.

Πιστός στην παράδοση του Εθνικού, παρέδωσε μια διασκευή που τέλος πάντων δεν έκανε τους γονείς να μετανιώσουν που πήραν τα παιδιά μαζί τους.

Κι ωστόσο, όλο αυτό άφηνε κάτι αδικαίωτο στην πράξη. Ηταν, για όσους είχαν την υπομονή να ακούσουν, το στοιχείο μιας σοβαρής κριτικής της σύγχρονης δημοκρατίας, που όσο και αν ήταν αδύναμο, κι αν πνίγηκε στη φασαρία της φάρσας, πράγματι υπήρχε.

Εντός μιας λαϊκής παράστασης βρισκόταν μια αντιλαϊκίστικη πολιτική, που λάμβανε το αριστοφανικό έργο σαν όχημα. Το ουτοπικό όραμα της Πραξαγόρας έβρισκε εδώ εμπόδια σε έναν λαό βολεμένο και κουτοπόνηρο, καταφερτζίκο, ατομιστή, συνηθισμένο να μοιράζει ευθύνες και να αποποιείται ενοχές.

Εμφάνιση α λα Κωνσταντοπούλου

Μου απομένει όμως ακόμα ένας λόγος. Που είναι οι ίδιοι οι ηθοποιοί. Η έκπληξη εδώ ήταν διπλή. Η πρώτη είχε να κάνει με τον ίδιο τον Μπέζο, τον πρωταγωνιστή αλλά και κύριο μοχλό της παραγωγής. Κι όμως, η δική του εμφάνιση ήταν, για ό,τι τουλάχιστον περίμενε ο κόσμος, αρκετά συγκρατημένη.

Η Πραξαγόρα του σχεδόν έλαμψε διά της σκηνικής σεμνότητας. Αφού ξεσήκωσε το στάδιο με την α λα Κωνσταντοπούλου εμφάνιση (πότε άλλοτε ένα κοστούμι έπαιξε τόσο πολύ στην Επίδαυρο;), στη συνέχεια σαν να αποσύρθηκε -κυριολεκτικά- στα μετόπισθεν (κατά τη γνώμη μου δεν φοβήθηκε την πρόεδρο∙ τον Σεφερλή φοβήθηκε). Ο Μπέζος έδωσε μαζί με τον Βλέπυρο του Γιάννη Ζουγανέλη τον γενικό τόνο και έπειτα μπήκαν στο περιθώριο, προβάλλοντας τους άλλους, μικρότερους ρόλους.

Και εδώ ξεκίνησε βέβαια το πανηγύρι… Νομίζω από τον μεγάλο θίασο του Εθνικού ήταν κυρίως οι νέοι που έκλεψαν την παράσταση. Εχω παρατηρήσει και άλλοτε ότι ο Πάνος Βλάχος έχει ένα από τα πιο λειτουργικά κι ασκημένα σώματα αυτή τη στιγμή στο θέατρό μας.

Ο δικός του Νέος έλαμψε σε κοίλον και ορχήστρα σαν έμπνευση και εκτέλεση. Ηταν ένας κλόουν που έπαιρνε στοιχεία από παντού (πολλοί θα σκέφτηκαν τον Στάθη Ψάλτη) και τα έπλαθε στο δικό του ύφος. Οι τρεις Γριές (ο σπουδαίος Γιωργής Τσουρής, ο Μπάμπης Γαλιατσάτος και ο Θανάσης Ισιδώρου) δημιούργησαν έναν καταιγισμό ευφορίας.

Εξαιρετικός ο Παναγιώτης Κατσώλης, η δική του ερμηνεία είναι αυτή που «βάρυνε» για μια στιγμή, έδωσε σε εμάς την απόχρωση μιας διόλου εύκολης, διόλου «λαϊκής» κριτικής. Στον αντίποδά του, δραματουργικά, βρίσκεται ασφαλώς ο Χρέμης του Λαέρτη Μαλκότση.

Δένουν οι δυο τους σε ένα δίπολο, είναι ο ένας που κάνει τον άλλο «αναγνωρίσιμο»: είναι ο λύκος που κάνει το πρόβατο...

Ο Γείτονας του Νίκου Μαγδαληνού και η Νέα της Δανάης Σκιάδη (έτσι κι αλλιώς από τους πιο αδύναμους ρόλους της κωμωδίας) φάνηκαν επαρκέστατοι.

Πιστεύω ότι θα γίνει ο κακός χαμός στην περιοδεία του Εθνικού. Ο κόσμος θα προσέρχεται και θα περνάει δυο ευχάριστες ώρες με τις «Εκκλησιάζουσες». Τώρα, με τι επίγευση θα φεύγει, είναι μια άλλη υπόθεση…

 

ΘΕΑΤΡΟ
Η Κάθριν Χάντερ κόντρα σε θεούς και δαίμονες
Η ατυχέστερη καλλιτεχνική στιγμή του φετινού καλοκαιριού στο κατάμεστο αργολικό θέατρο είχε μια αληθινή ηρωίδα, τη μεγάλη ηθοποιό που τιτάνια σήκωσε στους ώμους της, με επαγγελματισμό και αγάπη για το ελληνικό...
Η Κάθριν Χάντερ κόντρα σε θεούς και δαίμονες
ΘΕΑΤΡΟ
Ο Φέρτης συναντά την Πασπαλά
Το βουκολικό ειδύλλιο «Δάφνις και Χλόη» του Λέσβιου συγγραφέα Λόγγου, παρουσιάζεται στο Μικρό Θέατρο Αρχαίας Επιδαύρου σε σκηνοθεσία Δημήτρη Μπογδάνου με πρωταγωνιστές τους Γιάννη Φέρτη και Ελλη Πασπαλά.
Ο Φέρτης συναντά την Πασπαλά
ΘΕΑΤΡΟ
«Πέρσες» σε χρόνο ενεργού ενεστώτα
Ο Αρης Μπινιάρης δημιούργησε μια παράσταση υψηλή και μαζί λαϊκή, με κύριο πρωταγωνιστή τον Χορό, έναν Χορό πολεμιστών με άφθονη τεστοστερόνη που κάποτε είχαν κατακτήσει τον μισό κόσμο, κρατώντας ο ίδιος τη...
«Πέρσες» σε χρόνο ενεργού ενεστώτα
ΘΕΑΤΡΟ
Βουτιά στην άβυσσο του Μπέκετ
Ο Δημήτρης Κουρτάκης δεν επιδίωξε ακόμη μια αναφορά στον Ιρλανδό στοχαστή, αλλά δημιούργησε στην Πειραιώς μια εξαιρετική εγκατάσταση λόγου και χώρου που εγκλώβισε και ανέδειξε τον γνωστό μας κύριο με το αρχικό...
Βουτιά στην άβυσσο του Μπέκετ
ΘΕΑΤΡΟ
Αντιπολεμική «Λυσιστράτη» στην Επίδαυρο
Με το πιο αντιπολεμικό έργο του Αριστοφάνη, τη «Λυσιστράτη» σε σκηνοθεσία Μ. Μαρμαρινού, θα υποδεχθεί το κοινό την Παρασκευή και το Σάββατο το αρχαίο θέατρο Επιδαύρου. Με πλειάδα σημαντικών ηθοποιών, που...
Αντιπολεμική «Λυσιστράτη» στην Επίδαυρο
ΘΕΑΤΡΟ
Σαν μαθητής στην Επίδαυρο
Μια ελληνορωσική συμπαραγωγή προκαλεί το ενδιαφέρον. Το ιστορικό Θέατρο Βαχτάνγκοφ της Μόσχας συνεργάζεται για πρώτη φορά με το Εθνικό Θέατρο παρουσιάζοντας την Παρασκευή και το Σάββατο στην Επίδαυρο την...
Σαν μαθητής στην Επίδαυρο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας