• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 28.8°C / 32.9°C
    4 BF
    38%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 28.8°C / 32.3°C
    2 BF
    53%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    33°C 32.7°C / 33.0°C
    1 BF
    38%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 25.9°C / 25.9°C
    3 BF
    57%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 30.7°C / 30.9°C
    4 BF
    42%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    29°C 25.0°C / 32.3°C
    3 BF
    51%
  • Κοζάνη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    25°C 21.4°C / 28.7°C
    3 BF
    70%
  • Αγρίνιο
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    31°C 30.7°C / 30.7°C
    1 BF
    36%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.6°C / 28.2°C
    5 BF
    64%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.9°C / 27.9°C
    4 BF
    57%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.8°C / 29.4°C
    5 BF
    51%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.5°C / 28.7°C
    2 BF
    61%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    33°C 32.9°C / 32.9°C
    4 BF
    46%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    32°C 32.3°C / 32.3°C
    3 BF
    27%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 30.5°C / 32.2°C
    3 BF
    37%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 29.3°C / 29.8°C
    4 BF
    70%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 29.0°C / 32.0°C
    3 BF
    30%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    30°C 29.3°C / 29.9°C
    3 BF
    48%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    30°C 29.5°C / 30.7°C
    2 BF
    65%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    26°C 26.4°C / 26.4°C
    2 BF
    39%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η βία ως μέρος της κοινωνικής κανονικότητας

  • A-
  • A+
Η ομάδα του Μάρκο Λεγιέρα επέστρεψε στην Πειραιώς 260 με μια συγκλονιστική παράσταση. Θέατρο από τους δρόμους της Χιλής ώς τον ουρανό του πολιτικού θεάτρου. Θέατρο για τη βία, τους θύτες και τα θύματά της. Αδύνατον να μην το ακούσεις ή να μην το πάρεις στα σοβαρά. Κι αδύνατον να μη θαυμάσεις τη δύναμή του.

Μας εντυπωσίασαν πέρυσι, με τις εννιά έφηβες να παρουσιάζουν τους φορείς της βίας κατά των ανήλικων γυναικών στη Χιλή, σαν ένα τοπίο χωρίς χρώμα. Μας εντυπωσιάζουν και φέτος με την ποιητική της βίας, μεταλλαγμένη όμως αυτή τη φορά σε ένα χοροθέατρο πιστό στον Αρτό και στο πολιτικό θέατρο, πλασμένο με ισόποσες δόσεις ποίησης και καταγγελίας. Η «Οαση ατιμωρησίας» μεταξύ άλλων θυμίζει τον λόγο για τον οποίο έχουμε επινοήσει τα φεστιβάλ. Πράγματα που έχουμε στο μυαλό μας, που μας τριβελίζουν αλλά αδυνατούμε να συλλάβουμε, παρουσιάζονται μπροστά μας από την άλλη άκρη του κόσμου. Και ξαφνικά βλέπουμε αυτό που αναζητούσαμε, το πολύτιμο άλλο, μετακινούμενοι μόλις δυο χιλιόμετρα από την εστία μας, αλλά με όλο το άνοιγμα των οριζόντων που η τέχνη επιτρέπει.

Η διαφορά βέβαια με την προηγούμενη παράσταση των Teatro La Re-Sentida στην Πειραιώς πέρυσι τον Αύγουστο είναι η αίσθηση του ντοκουμέντου, που εκεί ήταν πιο φανερή, ενώ εδώ χάνεται στην υπερρεαλιστική εικονοπλασία. Ομως και τώρα τίποτα δεν είναι τυχαίο. Πίσω από ό,τι βλέπουμε υπάρχει η ίδια γερή τεκμηρίωση, η φανερή αγκύρωση στα τεκταινόμενα της Νοτίου Αμερικής, με κέντρο βέβαια τη μεγαλειώδη αντίσταση του χιλιανικού λαού το φθινόπωρο του 2019, και οπωσδήποτε η σταθερή αναφορά στο διαρκές -το σχεδόν αταβιστικό πια- τραύμα της δικτατορίας του Πινοσέτ.

Αυτά αρκούν για να κατατάξουν το πρόγραμμα του Μάρκο Λεγιέρα, διευθυντή του θεάτρου και σκηνοθέτη της παράστασης, στο είδος του θεάτρου-ντοκουμέντου. Ομως, όπως σημειώνει ο ίδιος, το ζητούμενο για έναν πολιτικό θίασο σήμερα δεν είναι να μεταφέρει αυτούσιο αυτό που συμβαίνει στους δρόμους -κάτι τέτοιο θα ήταν μεταξύ άλλων εύκολη αισθητικοποίηση και θα υποψίαζε για ιδιοτελείς σκοπούς. Στόχος του καλλιτέχνη είναι άλλος: Να μεταποιήσει το υλικό της εποχής του σε κάτι που βαθαίνει και απλώνει σε χρόνο και χώρο. Να μεταλλάξει, με άλλα λόγια, το παρόν σε ποίηση. Κι είναι το όραμα αυτό που οδηγεί την ποιητική, μεταδραματική, άγρια όσο και ονειρική θεατρική πράξη που είδαμε στην Πειραιώς από τους Χιλιανούς καλλιτέχνες, πέρυσι όσο και φέτος.

Στην «Οαση ατιμωρησίας» το θέμα βρίσκεται και πάλι στη βία ως μέρος της κοινωνικής κανονικότητας. Αυτή τη φορά όμως το ερώτημα είναι το πώς ο Λεβιάθαν αποκτά πρόσωπο, το πώς αυτό μοιράζεται στους πολλούς και στον καθένα χωριστά, το πώς η αφηρημένη έννοια της κρατικής βίας εμπεδώνεται και εξωτερικεύεται από το εκάστοτε κατεστημένο. Και το πώς, τέλος, η βία κανονικοποιείται και νομιμοποιείται ώστε να παραμένει πρώτα αόρατη και μετά ατιμώρητη.

Θα μπορούσαμε να φτάσουμε στα ίδια ερωτήματα κρατώντας τόμους πυκνής πολιτικής σκέψης στο χέρι. Ομως εδώ ενδιαφέρει πρώτα από όλα -θέατρο είναι- ο άνθρωπος. Στο κέντρο βρίσκεται το σώμα και οι εκκρίσεις του, το ανθρώπινο πρόσωπο όπως αποκαλύπτεται, διαμοιράζεται και αποκρύπτεται. Μας ενδιαφέρει να ξανακάνουμε με τον άνθρωπο το αόρατο ορατό.

Γι’ αυτό στη σκηνή ανεβαίνει μια ομάδα από οκτώ μέλη (Diego Acuña, Nicolás Cancino, Lucas Carter, Mónica Casanueva, Carolina Fredes, Imanol Ibarra, Carolina de la Maza, Pedro Muñoz), εγκλωβισμένα σε στολές χορού, με παγωμένα βλέμματα, με καρικατουρίστικα χαρακτηριστικά και μια χορευτική κίνηση που παραπέμπει στη βίαιη ενσωμάτωση καθενός σε μια (αστυνομική) ομάδα. Χωρίς να το δηλώνουν πουθενά, νιώθουμε στις αντιδράσεις τους τον φόβο και την ένταση, την αίσθηση πάνω τους ενός φαντάσματος που στέκει ακίνητο στη γωνία καθ’ όλη τη διάρκεια της παράστασης. Μια ανέκφραστη μάσκα έχει καλύψει το πρόσωπό τους. Και διακρίνουμε τις μόνες εκτονώσεις τους στη νευρική έκφραση του σώματος - στον μόνο καθρέφτη της οντότητας.

Ακόμα δεν έχει ξεκινήσει καλά καλά η παράσταση κι όμως βρισκόμαστε ήδη εκεί... Εχουμε κατέλθει την κλίμακα και είμαστε στο σημείο του ετεροκαθορισμού, εκεί όπου κανείς πλέον δεν μπορεί να αναγνωρίσει τον εαυτό του εκτός της ομάδας ή τη βούλησή του πέραν της άνωθεν κατήχησης. Οχι μόνο δεν υπάρχει κάτι έξω από την ομάδα, μα δεν υπάρχει πια ούτε το «κατά μόνας». Ακόμα και όταν είναι μόνα τους τα μέλη της ομάδας επιδίδονται σε τελετουργίες αποδοχής, σε επιτελέσεις που περιλαμβάνουν αυτοτραυματισμούς, αυτοβασανισμούς ή αυτοεξευτελισμούς. Ας πούμε, κάποιος από αυτούς πλησιάζει τη σκηνή και αρχίζει να βγάζει τα δόντια του... Ή κάποιος άλλος τραβάει με βία τα γεννητικά του όργανα.

Ομως η επόμενη κιόλας σκηνή μάς πείθει πως η διαδικασία εμπέδωσης της ομαδικής βίας διαχέεται ακόμα και σε σύνολα που δύσκολα θα σκεφτόμασταν σαν βίαια. Εδώ η ίδια παρέα φοράει τα αστικά ρούχα των παιδιών μιας εκδρομής και με αυτά, γεμάτοι πλαστικά χαμόγελα και αυτοαναγκαστική χαρά, επιδίδονται στο κυριακάτικο πικνίκ τους. Κι εδώ πάλι, στην κίνηση, την έκφραση, στην ξέφρενη κοινωνικότητα διακρίνουμε την ίδια υπόγεια βία, την άρση της βούλησης υπό το βάρος ενός κεφιού υποχρεωτικού. Κι όπως διαπιστώνουμε γρήγορα, αν κάποιος δεν μπορεί να ακολουθήσει τον κοινό βηματισμό των υπολοίπων, γίνεται βορά τους, θύμα της καταπιεσμένης βίας.

Και τώρα μπορούμε πια να δούμε την ίδια ομάδα να περιφέρει -στην πιο συγκλονιστική ίσως σκηνή της παράστασης- έναν νεκρό, απορώντας στην αρχή με την παρουσία του, ενοχλημένη μετά με την «εξαίρεσή» του, απαυδισμένη στο τέλος με το βάρος του… Κι όπως ο ένας ρίχνει το φορτίο του νεκρού στον επόμενο, ο γενικός χορός μετατρέπεται τώρα σε καταγγελία της συλλογικής σιωπής και της κοινής απάθειας.

Της απάθειας που παρακολουθούμε κι όταν η ομάδα με τις παιδικές στολές -σημάδι ενός εκπαιδευτικού συστήματος που διδάσκει την υποταγή- προσπαθεί να σωπάσει μια μητέρα που θρηνεί πάνω από το φέρετρο του νεκρού παιδιού της. Οι φωνές της χαλούν το τοπίο της ατιμωρησίας, ειδικά όταν η ίδια κάνει κάτι «εκτός χορογραφίας»: Οταν με κάποιον πυροσβεστήρα του θεάτρου κατορθώνει να σπάσει το μικρό φέρετρο και να δει πως μέσα του δεν υπάρχει παρά μόνο χώμα (μαρτυρία παρμένη ίσως από την τραυματική μνήμη της Χιλής). Θα πρέπει ασφαλώς να σωπάσει… Το σώμα της γδύνεται και σε μια τελετουργική σκηνή μεταφέρεται στον χώρο της πλατείας και παραμένει εκεί, ανάμεσά μας, πτώμα διαρκώς εκτεθειμένο στο βλέμμα μας, διαρκώς ζωντανό και ενοχλητικό σημείο της απάθειάς μας.

Ετσι, η παράσταση τελειώνει εν μέσω πτωμάτων αλλά και ενός διαρκούς καρναβαλιού που γίνεται σε ένα στενό κουτί. Εκεί συνωστίζονται τώρα τα μέλη της ομάδας, πιεσμένα μα και ανίκανα να βγουν έξω ή να ακούσουν τις φωνές της απελπισίας μέσα στην παραζάλη. Συνεχίζουν να χορεύουν γύρω από την ηράκλεια μορφή του προσωποποιημένου συμβόλου της κρατικής τάξης (του Λευτέρη Πολυχρόνη), έναν γίγαντα στον οποίο λίγο πριν έχουν δώσει το ερωτικό φιλί της υποταγής και έχουν πια για στήριγμα και γαϊτανάκι της παραφοράς τους.

Θέατρο από τους δρόμους της Χιλής ώς τον ουρανό του πολιτικού θεάτρου. Θέατρο για τη βία, τους θύτες και τα θύματά της. Αδύνατον να μην το ακούσεις ή να μην το πάρεις στα σοβαρά. Κι αδύνατον να μη θαυμάσεις τη δύναμή του.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΘΕΑΤΡΟ
Να νιώσουμε πως οι «Πέρσες» είμαστε εμείς
Η επέμβαση του Δ. Καραντζά στο έργο αφορά τελικά ένα σχετικά μικρό μέρος του και στοχεύει στην απεικόνιση κυρίως και λιγότερο στην κειμενική του διάσταση με ένα αποτέλεσμα όμως ριζοσπαστικό.
Να νιώσουμε πως οι «Πέρσες» είμαστε εμείς
ΘΕΑΤΡΟ
Μια λοξή ματιά στο έργο του Ευριπίδη, αλλά και η αληθινά εθνική «λόξα»
Ο Γιάννης Καλαβριανός έστησε μια μεγάλη και χαρμόσυνη παράσταση, με όλα τα εχέγγυα του Εθνικού και τα μέσα μιας κρατικής σκηνής τιμώντας με αυτά έργο και συγγραφέα.
Μια λοξή ματιά στο έργο του Ευριπίδη, αλλά και η αληθινά εθνική «λόξα»
ΘΕΑΤΡΟ
«Πάμε κόντρα στην ηττοπάθεια που αφαιρεί τη δύναμη του πολίτη για αλλαγές»
Ο Αλέξανδρος Ραπτοτάσιος σκηνοθετεί την «Αντιγόνη» για το Φεστιβάλ Αθηνών και μιλά στην «Εφ.Συν.» για την προσέγγιση του έργου και τη διαχρονικότητά του στα ζητήματα δικαιωμάτων.
«Πάμε κόντρα στην ηττοπάθεια που αφαιρεί τη δύναμη του πολίτη για αλλαγές»
ΘΕΑΤΡΟ
Οταν το κοινό ψυχαγωγείται με την ίδια του την αποδόμηση
Σαν μέρος μιας διαρκούς επιτέλεσης σε συνέχειες, το «Φρανκενστάιν», επιχειρεί να συλλάβει την ίδια την καλλιτέχνιδα καθώς πειραματίζεται με τα όρια της αντοχής του κοινού.
Οταν το κοινό ψυχαγωγείται με την ίδια του την αποδόμηση
ΘΕΑΤΡΟ
Με πιο ανατρεπτικό στοιχείο, την αθωότητα
Τα σώματα των πέντε περφόρμερ των Nova Melancholia παρελαύνουν και επιδεικνύονται, ποζάρουν και ναρκισσεύονται, κουβαλούν διάφορα ενσώματα ρεπερτόρια και κάποτε δείχνουν να πάσχουν στις στολές τους.
Με πιο ανατρεπτικό στοιχείο, την αθωότητα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας