• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 22.2°C / 27.4°C
    1 BF
    55%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 22.1°C / 25.9°C
    2 BF
    76%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.0°C / 26.0°C
    0 BF
    58%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    0 BF
    57%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.9°C / 23.0°C
    0 BF
    73%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.9°C / 25.0°C
    1 BF
    63%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.1°C / 21.4°C
    2 BF
    43%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.6°C / 23.6°C
    1 BF
    66%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.4°C / 26.5°C
    4 BF
    58%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 22.3°C / 23.9°C
    2 BF
    60%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.8°C / 26.6°C
    4 BF
    53%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 24.0°C / 24.0°C
    2 BF
    69%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.5°C / 25.5°C
    2 BF
    63%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 22.3°C
    0 BF
    78%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 22.8°C / 26.6°C
    1 BF
    56%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 25.8°C
    3 BF
    54%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.5°C / 26.5°C
    0 BF
    53%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    2 BF
    75%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.7°C / 24.4°C
    1 BF
    90%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.8°C / 19.8°C
    2 BF
    62%
©Piero Tauro
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Ιχνη της Αντιγόνης» στον βίο σύγχρονων γυναικών

  • A-
  • A+
Στην πειραματική παράσταση της Ελλης Παπακωνσταντίνου, σε κείμενο της Χριστίνας Ουζουνίδου, που καταπιάνεται με τη διαχρονική έμφυλη βία, θα βρούμε τον κοινό φόβο, την απογοήτευση, την οργή, την αλληλεγγύη και πόσα άλλα - στοιχεία δηλαδή παλιά όσο η Αντιγόνη, επίκαιρα όσο το οποιοδήποτε ρεπορτάζ για το Μetoo.

Οπως συνέβη και με το We are in the army now που είδαμε πρόσφατα στη Στέγη, τα «Ιχνη της Αντιγόνης» («Traces of Antigone») της Χριστίνας Ουζουνίδου και της Ελλης Παπακωνσταντίνου πριν προσγειωθούν στο Θέατρο του Νέου Κόσμου παρουσιάστηκαν στη μορφή ψηφιακής-υβριδικής περφόρμανς σε απευθείας μετάδοση, λαμβάνοντας πάραυτα πλήθος εγκωμιαστικών σχολίων από τα διεθνή φόρα και φεστιβάλ.

Εχω ήδη σημειώσει στο παρελθόν πως η Παπακωνσταντίνου διαθέτει τη δυνατότητα να επικοινωνεί με τις σημαντικότερες καλλιτεχνικές τάσεις διεθνώς και μάλιστα με αξιοσημείωτη φυσικότητα και ευκολία, να συλλέγει τη δυναμική του καιρού της και να τη μετουσιώνει σε μια εξαιρετικά κοφτερή, πρωτότυπη από την άποψη της φόρμας, ριζική από την άποψη του περιεχομένου, καλλιτεχνική πρόταση.

Ωστόσο, η πιο ενδιαφέρουσα πτυχή της σημερινής παρουσίας της -και όπως πιστεύω πιθανόν η περισσότερο εκτιμήσιμη- είναι η πρόθεσή της να κινηθεί στα όρια της τέχνης της, στα σύνορα όπου συναντιούνται ή αποχωρίζονται ο λόγος με το θέαμα, το σώμα με την εικόνα, ο φυσικός με τον εννοιολογικό χώρο, ο/η περφόρμερ με το ψηφιακό του άβαταρ, το φύλο με την εκάστοτε γλώσσα του. Δοκιμάζεται δηλαδή η ίδια σε μια τέχνη συνειδητά συν-οριακή και γι’ αυτό συνειδητά ακαθόριστη.

Τα «Ιχνη της Αντιγόνης» βασίζονται ομοίως σε ένα ανάλογο έναυσμα, στο σημαντικό μετα-μεταφεμινιστικό έργο της Χριστίνας Ουζουνίδου, το οποίο σε ένα επίπεδο σημειώνει τη διάστικτη εμφάνιση του γυναικείου προσώπου και σε πολλά άλλα διαλύει το ίδιο πρόσωπο στις διάτρητες κοινωνικές, πολιτικές, γλωσσικές, κοκ συνδηλώσεις του. Στην πραγματικότητα δεν μιλούμε για «ένα» αλλά για πολλά κείμενα, που συνωθούνται και απωθούνται στο βάθος της γραφής. Κι ό,τι φτάνει τελικά στην επιφάνεια είναι αυτό που αναβλύζει από τις ρωγμές.

Ενα από αυτά τα στρώματα της γραφής, πιθανόν το πλέον εύφορο, αφορά βέβαια το πρόσωπο της Αντιγόνης, που εκλαμβάνεται εδώ κυρίως μέσα από το άγχος του φύλου. Η Αντιγόνη είναι ένα κορίτσι που εκπλήσσει την κοινωνία της, όχι τόσο με την πράξη όσο με το φύλο της. Ενα κορίτσι που τίθεται αρχικά στην υπηρεσία του άνδρα, όμως προχωρεί μέχρι το όριό της, το όριο του φύλου και της γλώσσας, εκεί όπου μια γυναίκα μπορεί να προσδιοριστεί χωρίς αρσενικά κατηγορήματα, χωρίς γλωσσικές γενικεύσεις, χωρίς φυλετικές διακρίσεις.

Αυτή η επαναστατική πράξη της Αντιγόνης διακτινώνεται σήμερα στις γυναίκες περφόρμερ της παράστασης, καθώς αγωνίζονται να μαζέψουν το πρόσωπό της (τους) από τα σκόρπια ίχνη της (τους) στον βίο σύγχρονων γυναικών σε διαφορετικές χώρες (Ελλάδα και Σουηδία), σε διαφορετικές καταστάσεις, με διαφορετικά μέσα (ορατόριο, βίντεο αρτ, χοροθέατρο, σωματικό θέατρο κ.ά.) και τρόπους (υπολογιστής, οθόνη, σκηνική παρουσία, φωνή, ακόμα και γραφομηχανή). Είναι την ίδια στιγμή μια παράσταση-προβολή και μια παράσταση-έρευνα του εαυτού της, όπως και μια παράσταση-αγκιτάτσια, που θέλει να φέρει κοντά διάφορες γυναικείες φωνές ώστε να δώσει υπόσταση στη σύνθεση και ακολούθως στη δύναμή τους.

Για όλα αυτά είναι ασφαλώς μια παράσταση που φαντάζει ερμητική, απαιτητική και κάπως άβολη για τους λιγότερο μυημένους στον αληθινό πειραματισμό. Θα επιχειρήσω να την κάνω κάπως απλούστερη σε όλους μας. Θα πρότεινα γι’ αυτό αντί να προσπαθούμε να μπούμε στο εσωτερικό της, που είναι όντως σύνθετο, να αφεθούμε στο κύμα της επιφάνειάς της.

Η πολυδιάσπαση της προσοχής μας μπροστά στις τόσες οθόνες, οι πολλαπλές και κάποτε αντιφατικές προσλαμβάνουσές μας, ακόμα και το κάποτε περίεργο νόημα των όσων λέγονται («-Ο άντρας δεν υπάρχει»… «-Το κορίτσι μόνο υπάρχει!») υποχωρούν τελικά μπροστά στη γενική εντύπωση μιας κεντρικής φωνής που θέλει να ακουστεί για τους σωστούς λόγους. Ο λόγος της Ουζουνίδου, η εικόνα της Παπακωνσταντίνου, το σώμα των περφόρμερ της παράστασης και η εικόνα στις οθόνες δεν αποσκοπούν στο να «διδάξουν» από σκηνής και οθόνης μια φεμινιστική υπαρξιακή θεωρία, όσο να διατρανώσουν την αγωνία, τον θυμό, την ελπίδα τους.

Ναι, το έχουμε πει κι άλλοτε -για τέχνη πρόκειται... Πλάθει εντυπώσεις, αισθήσεις και προσδοκίες με υλικό την ανθρώπινη κατάσταση. Δεν αρκεί και δεν επαρκεί να ακούσουμε τα λόγια ή να δούμε τις εικόνες της. Πρέπει να κινηθούμε πίσω από αυτά στον χώρο της γυναικείας (και παραπέρα της ανθρώπινης τελικά) υπόστασης. Εδώ θα βρούμε τον κοινό φόβο, την απογοήτευση, την οργή, την αλληλεγγύη, και πόσα άλλα - στοιχεία δηλαδή παλιά όσο η Αντιγόνη, επίκαιρα όσο το οποιοδήποτε ρεπορτάζ για το Μetoo.

Ετσι, προσωπικά, αντί να σταθώ στον καθαυτό λόγο της Ουζουνίδου, επιλέγω να αισθανθώ τον παλμό του. Διακρίνω πίσω του όχι κάποιο θεωρητικό έρεισμα όσο ένα σπασμένο λυρικό δοξάρι που συνεχίζει παράτονο μα και οξύτατο να παίζει. Είναι ποίηση βέβαια αυτό που ακούμε, ποίηση τεθλασμένη, τραυματισμένη και ωστόσο διαυγής και αστραφτερή. Αν και ξεκινά η ίδια -όπως και όλη η παράσταση- στο ημίφως της καταπίεσης, καταλήγει στη χαρμόσυνη αναγγελία μιας νίκης, αν όχι σε αυτόν τον κόσμο, στον επόμενο, νέο, νέα, νέο, που γεννιέται.

Βέβαια, αυτά όλα αφορούν κυρίως «εμάς», στον δυτικό κόσμο, αφήνοντας το σημαντικότερο μέρος της γυναικείας φωνής εκτός του βεληνεκούς μας. Είναι προς το παρόν μια φωνή που σημαίνει την αφωνία πολλών άλλων ακόμη. Κι από την άλλη, θέλει δουλειά ακόμη για να πατήσει μια τέτοια υβριδική πρόταση -που φτιάχτηκε πρωτίστως για τον αέρα του παγκόσμιου ιστού- στο χώμα ενός συγκεκριμένου χώρου - κυρίως πρέπει να αποφύγει την ιδιοτυπία του making-off όπως και την αμηχανία των φυσικών θεατών της απέναντι σε κάτι που δεν κάνει απολύτως σαφές αν απευθύνεται σε αυτούς ή σε κάποιους άλλους αόρατους θεατές, κάπου αλλού.

Μα αυτά είναι στοιχεία που μας καλούν σε παραπέρα έρευνα και ωθούν τον πειραματισμό παρακάτω. Πιο σημαντικό είναι να σταθούμε στη σύμπραξη των πολλών καλλιτεχνών πίσω από ένα πρόσωπο ικανό να αποδεχθεί και να πανηγυρίσει πρώτα τη διάσπαση και αμέσως μετά την υπερβατική, μελλοντική του συνένωση. Αυτό το ένα-και-πολλά πρόσωπα ερμηνεύουν οι Ναλίσα Γκριν (στη μουσική σύνθεση, τη φωνή και τα keyboards), Βάλια Παπαχρήστου, Gemma Hansson Carbone, Κατερίνα Παπαχρήστου (μουσική σύνθεση, φωνή, keyboards και μπάσο), Σοφία Μανώλη, Σεραφίτα Γρηγοριάδου, η Χαρίκλεια Πετράκη και, τέλος, σαν επί σκηνής κουράτορ, η ίδια η Ελλη Παπακωνσταντίνου.

Στην υποστήριξη της παράστασης έχουν εργαστεί πολλές, θα ήθελα όμως να σταθώ για ευνόητους λόγους σε δύο που δεν πρέπει να μείνουν αφανείς: στη Χαρίκλεια Πετράκη και στην Αφροδίτη Αναστοπούλου, που ανέλαβαν την τεχνική διεύθυνση και τεχνική συνδρομή μας αντιστοίχως.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΘΕΑΤΡΟ
Μια πολιτική παραβολή από τον πατριάρχη του σύγχρονου τουρκικού θεάτρου
Η πρώτη επίσημη παρουσίαση του Turgut Özakman στο ελληνικό θέατρο από το «Αγγέλων Βήμα» είναι γεγονός και αφορά ακριβώς την πτυχή του έργου του που συνδέεται με τις διαφωτιστικές του πεποιθήσεις.
Μια πολιτική παραβολή από τον πατριάρχη του σύγχρονου τουρκικού θεάτρου
ΘΕΑΤΡΟ
Η μετεπαναστατική ελληνική κοινωνία «πιθηκίζει» σε ρυθμούς πανηγυριού, βοντβίλ και καμπαρέ
Ο «Πίθηκος Ξουθ» είναι η πλέον αξιόλογη παραβολική σάτιρα της νεόκοπης αστικής ζωής της Αθήνας κοντά στα 1850 με τις αντιθέσεις του ευρωπαϊσμού και του ελληνοκεντρισμού.
Η μετεπαναστατική ελληνική κοινωνία «πιθηκίζει» σε ρυθμούς πανηγυριού, βοντβίλ και καμπαρέ
ΘΕΑΤΡΟ
Περιπέτεια περιπλάνησης και αποπλάνησης
Η πολλαπλή επιστρωμάτωση των ρόλων, όπως και μια αφηγηματικότητα στην παρουσίαση προσδίδουν στην παράσταση έναν τόνο επικού θεάτρου και την οδηγούν σε μια αντίστοιχη «διδακτική διαδικασία» σχετικά με το μήνυμά...
Περιπέτεια περιπλάνησης και αποπλάνησης
ΘΕΑΤΡΟ
Μια ξεκάθαρη δήλωση με τον ρεαλισμό των «από κάτω»
Η παράσταση του «Cartel» με τίτλο «Τα Κόκκινα φανάρια» θέλει πρωτίστως να μας ταρακουνήσει με μια πραγματικότητα που περιλαμβάνει, εκτός από πολλές κουβέντες και ψίθυρους, πρωτίστως ανθρώπους.
Μια ξεκάθαρη δήλωση με τον ρεαλισμό των «από κάτω»
ΘΕΑΤΡΟ
Σαν σάτιρα ηθών και φάρσα εξαπάτησης
Αν οι «Παίκτες» ενδιαφέρουν έναν σύγχρονο σκηνοθέτη, δεν είναι από μόνοι τους, αλλά σαν βάση για να χτίσει πάνω τους τη δική του πρόταση όπως κάνει και ο Γιώργος Κουτλής.
Σαν σάτιρα ηθών και φάρσα εξαπάτησης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας