• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    32°C 29.3°C / 33.5°C
    4 BF
    37%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 28.3°C / 32.5°C
    2 BF
    52%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    33°C 32.7°C / 35.4°C
    2 BF
    50%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.9°C / 26.9°C
    0 BF
    57%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    30°C 29.9°C / 29.9°C
    4 BF
    35%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    32°C 32.0°C / 32.0°C
    2 BF
    62%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    28°C 28.4°C / 28.4°C
    2 BF
    34%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    31°C 31.3°C / 31.3°C
    0 BF
    38%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.8°C / 29.3°C
    4 BF
    60%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.3°C / 27.9°C
    4 BF
    47%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    29°C 26.8°C / 29.4°C
    4 BF
    45%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.7°C / 27.9°C
    1 BF
    51%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    31°C 30.9°C / 30.9°C
    3 BF
    48%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 30.7°C / 31.9°C
    4 BF
    37%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    31°C 29.5°C / 31.6°C
    2 BF
    42%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    31°C 30.8°C / 30.8°C
    4 BF
    45%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    31°C 28.6°C / 32.1°C
    3 BF
    28%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 27.3°C / 28.8°C
    2 BF
    74%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    32°C 28.4°C / 31.7°C
    1 BF
    47%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 26.3°C / 26.3°C
    2 BF
    54%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ενα τραγικό ορατόριο που αγγίζει το αληθινά Μεγάλο

  • A-
  • A+
Το υπέροχο λιμπρέτο του Βούλγαρη (The Boy) και η εξαιρετική οπτική σκηνοθεσία της Αργυρώς Χιώτη δημιούργησαν μια παράσταση όπου όλα κινούνται και ζουν. Ενώ έχουμε στο μυαλό μας συνήθως τη γλυπτική σαν τέχνη μνημειακή, ικανή να δοξάζει τους επιφανείς και να διασώζει τη μνήμη τους, εδώ, γι' αυτόν τον δημιουργό και τον βίο του, η τέχνη εκφράζει όχι την εφήμερη και απατηλή ομορφιά, αλλά την αιώνια αναζήτησή της - και ζητάει μέσα από αυτήν να σώσει τον κόσμο.

Η σοβαρότερη παρερμηνεία που μπορεί να κάνουμε σχετικά με την παράσταση της Στέγης για τον Χαλεπά είναι να τη συνδέσουμε αμφίστομα και μονοσήμαντα με το έργο και τον βίο του Ελληνα γλύπτη.

Η ζωή του Γιαννούλη Χαλεπά προσφέρεται ασφαλώς για αφήγηση, κι η αλήθεια είναι πως κι αν ακόμα δεν ήταν υπαρκτός ο ήρωας, και πάλι θα μας συγκινούσε η ρομαντική ιστορία του: η λαμπρή αφετηρία, με το σχεδόν υπερφυσικό χάρισμα, ο παράφορος έρωτας με τη δραματική απόρριψη, η πτώση, η νευρική κρίση και η τρομακτική διάρκεια του inferno της - και ξάφνου, προς το τέλος, η απίστευτη επιστροφή, η εμφάνιση του παλιού δαίμονα της δημιουργίας που αυτή τη φορά, αντί να καίει, αναγεννά σαν φοίνικας…

Και για επίλογο στο δράμα, ένα δίδαγμα από τον ίδιο λίγο πριν πεθάνει, που συμπυκνώνει τη διαδρομή και το μεγαλείο της: «Ολα έρχονται καθυστερημένα»… Εδώ βρίσκεται η δραματικότητα μιας ζωής που κι αν υπήρξε αληθινή, διαφεύγει τη συγκεκριμένη περίπτωση και αποκτά δομικά στοιχεία ενός οποιουδήποτε πετυχημένου τρίπρακτου δράματος: με έκθεση, κλιμάκωση, αποκλιμάκωση…

Η παρεξήγηση ωστόσο ξεκινά όταν νομίζουμε ότι η παράσταση της Στέγης αφορά μόνο τον Χαλεπά εκείνον... Αντίθετα, όπως τουλάχιστον διέκρινα, το πρόσωπο του σπουδαίου καλλιτέχνη γίνεται εδώ προσωπείο πίσω από το οποίο αποκαλύπτεται καλυπτόμενος καταρχήν ο ποιητής-ραψωδός του, ο «The Boy», και πίσω κι από τη δεύτερη αυτή μάσκα, ο κατά κόσμον Αλέξανδρος Βούλγαρης.

Στην προσωπική και κατά έναν τρόπο ταυτισμένη με τον ίδιο παρουσίαση του Χαλεπά, δεν συναντούμε μια βιογραφία ή προσωπογραφία του σεβαστού και μακρινού Αλλου. Αυτό που βλέπουμε είναι το διπλό είδωλο μιας συνάντησης, στην οποία το ένα μέρος της αφήγησης διαπλέκεται και ενσωματώνεται στο έτερο μέρος. Στο λιμπρέτο του Βούλγαρη έχουμε καταρχήν τη σημασία μιας ετεροχρονισμένης και ετεροτοπικής συνάντησης του εδώ με τον εκεί δημιουργό.

Εχουμε έπειτα το ποιητικό όραμα ενός Χαλεπά που μόνο κατ’ ανάγκην ανήκει στην εποχή ή στον συγκεκριμένο βίο του γλύπτη. Από αυτά εξάγουμε σαν ποιητικό υλικό ό,τι συντάσσει την ουσία μιας σκέψης δημιουργικής και γι’ αυτό άτοπης και άχρονης, δύσκολα κατοικήσιμης κι ακόμα δυσκολότερα κατανοήσιμης από τον καθένα.

Ετσι μόνο μπορούμε να φτάσουμε στην επιλογή του Βούλγαρη και της Χιώτη να δημιουργήσουν από τον Χαλεπά ένα τραγικό ορατόριο, ένα σκηνικό δηλαδή ντύμα που με τη μουσική και την ποίηση μεταφέρει τις μισο-ιδωμένες εκείνες αισθήσεις που πρώτα ο γλύπτης και στη συνέχεια όποιος τον ιστορεί εκόμισαν εις την Τέχνην.

Σαν πραγματικός άλλωστε ρομαντικός ο ίδιος ο Βούλγαρης είναι ο μόνος ικανός να συλλάβει τη ριζική ιδέα του Ρομαντισμού: Ο αληθινός δημιουργός δεν στέκει εκτός του δημιουργήματός του. Γι’ αυτόν η τέχνη είναι μια διαδικασία τυραννική και ώς έναν βαθμό ανθρωποφαγική, καθώς τρώει και αναπτύσσεται από τις σάρκες, τους χυμούς και την πνοή του ζωντανού καλλιτέχνη.

Ετσι συνέλαβε και απέδωσε το λιμπρέτο του Βούλγαρη η Αργυρώ Χιώτη με τις εικόνες της, εντάσσοντας σε δεύτερο βαθμό την πρώτη ένταση του ερωτήματος στο δικό της σκηνικό ύφος. Και ιδού οι πρώτοι εκ μέρους της αιφνιδιασμοί. Εχουμε συνηθίσει (κακώς) να συνδέουμε τη γλυπτική με την ακινησία και την (ανόργανη) ύλη. Εδώ όμως, στην παράσταση της Στέγης, τίποτα δεν είναι στατικό ή νεκρό...

Ολα κινούνται και ζουν, ξεκινώντας από το ίδιο το σκηνικό στο οποίο κυριαρχούν τα μεγάλα αληθινά κυπαρίσσια ενός κοιμητηρίου. Και από την άλλη, έχουμε στο μυαλό μας συνήθως τη γλυπτική σαν τέχνη μνημειακή, ικανή να δοξάζει τους επιφανείς και να διασώζει τη μνήμη τους. Ομως ιδού που εδώ, γι' αυτόν τον δημιουργό, η τέχνη εκφράζει όχι την εφήμερη και απατηλή ομορφιά, αλλά την αιώνια αναζήτησή της - και ζητάει μέσα από αυτήν να σώσει τον κόσμο. Με αυτόν τον τρόπο, στον σκηνικό κόσμο της Χιώτη, οι ήχοι της παιδικής (και μόνης) πατρίδας, ο άνεμος, τα δέντρα και οι πέτρες της, μετουσιώνονται σε ύλη με την οποία ο Χαλεπάς θέλει να σμιλέψει το αιώνιο στο προσωρινό και το διαχρονικό στο εφήμερο.

Το λιμπρέτο του Βούλγαρη και η οπτική σκηνοθεσία της Χιώτη μας θυμίζουν έτσι από κοινού μια τέχνη θαμμένη κάτω από τόνους κυνισμού και πραγματισμού. Που ζητούσε να υψωθεί δίπλα στο απόλυτο και το αιώνιο, που επιθυμούσε να σπάσει το κέλυφος της ανθρώπινης διάστασης για να αγγίξει ή να θυμίσει έστω το αληθινά Μεγάλο...

Κι είναι η τέχνη με αυτή τη βούληση που καταρρακώνει και συντρίβει τον δημιουργό, καθώς ζητάει να ξεπεράσει το ανθρώπινο μέτρο του. Κι όσο ο καλλιτέχνης αδυνατεί να εκφράσει με τα μέσα που διαθέτει το όραμά του, η τέχνη του τον οδηγεί είτε σε ένα έργο μοιραία αποσπασματικό, είτε σε περιπτώσεις σαν του Χαλεπά, στο αυτο-τραυματισμένο, διχασμένο και ατελεύτητο είδωλο του εαυτού του.

Ή μάλλον στη διαρκή πάλη του ενός με το «έτερο εγώ» του. Το μέγα ερώτημα που ακούμε στην απόδοση του Χαλεπά μοιάζει με αυτό: Τι ήταν άραγε ο Χαλεπάς;.. Πρώτα ένας τρελός και ύστερα καλλιτέχνης; Ή πρώτα ένας καλλιτέχνης και ύστερα τρελός; Πάντως η δημιουργική έκρηξή του σε μεγάλη πια ηλικία -και μάλιστα σαν να έφερε όλο τον καιρό την τέχνη του σαν πόνο σπλαχνικό- φανερώνει πως ο ίδιος συμφιλιώθηκε με τα δαιμόνιά του μόνο όταν κατόρθωσε να τα παροχετεύσει στον έξω κόσμο.

Οπως είπαμε, εδώ δεν έχουμε μόνο τον Χαλεπά με τη ματιά των καλλιτεχνών της παράστασης, αλλά και τους καλλιτέχνες της μέσα από το πρόσωπο και το παράδειγμα του Χαλεπά. Η μουσική του Jan Van Angelopoulos και ο επιβλητικός σκηνικός χώρος της Εφης Μπίρμπα σημειώνουν την ίδια ετεροπροσωπία, συμπληρώνοντας και τη δική τους αίσθηση στο αντικριστό κάτοπτρο της παράστασης.

Ο Σίμος Κακάλας και ο Αντώνης Μυριαγκός εμφανίζονται στους δύο πόλους του διχασμένου Χαλεπά, που ενοχικά θεωρεί ότι πρέπει να τιθασεύσει τον έναν από τους δύο για να προχωρήσει, όταν θα αρκούσε να τους βάλει να δουλέψουν μαζί. Χαρά Κότσαλη, Γιώργος Νικόπουλος, Δημήτρης Σωτηρίου, Αργυρώ Χιώτη και Τζωρτζίνα Χρυσκιώτη δίνουν τον θίασο των εσωτερικών και εξωτερικών ερεθισμάτων που κίνησαν τον δημιουργό, τον άγγιξαν και κάποτε τον τραυμάτισαν.

Δεν είναι αυτός ο ένας Χαλεπάς που βιογραφείται ή αποκαλύπτεται και ασφαλώς δεν είναι ο ένας Χαλεπάς στον οποίο προσερχόμαστε άγνωροι του βίου ή του έργου του. Είναι μάλλον ο Χαλεπάς που διαρρέει σε κάθε δημιουργό σαν δικός του οδοδείκτης και σηματωρός.

Και από την άλλη, οι θεατές της παράστασης (αλλά και του ντοκιμαντέρ μικρού μήκους και της σημαντικής έκθεσης στο Τελλόγλειο Ιδρυμα της Θεσσαλονίκης, που από κοινού συμπληρώνουν το αφιέρωμα της Στέγης στον γλύπτη) οφείλουν να συναντήσουν το πολλαπλό είδωλο του καλλιτέχνη επί σκηνής όσο και εντός τους. Με την ίδια αίσθηση μιας ποίησης που παραμένει σχεδόν άυλη και παραλίγο ξοδεμένη.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΘΕΑΤΡΟ
Η βία ως μέρος της κοινωνικής κανονικότητας
Στην «Οαση ατιμωρησίας» το θέμα βρίσκεται και πάλι στη βία ως μέρος της κοινωνικής κανονικότητας και πως η βία κανονικοποιείται και νομιμοποιείται ώστε να παραμένει πρώτα αόρατη και μετά ατιμώρητη.
Η βία ως μέρος της κοινωνικής κανονικότητας
ΘΕΑΤΡΟ
Οταν το κοινό ψυχαγωγείται με την ίδια του την αποδόμηση
Σαν μέρος μιας διαρκούς επιτέλεσης σε συνέχειες, το «Φρανκενστάιν», επιχειρεί να συλλάβει την ίδια την καλλιτέχνιδα καθώς πειραματίζεται με τα όρια της αντοχής του κοινού.
Οταν το κοινό ψυχαγωγείται με την ίδια του την αποδόμηση
ΘΕΑΤΡΟ
Με πιο ανατρεπτικό στοιχείο, την αθωότητα
Τα σώματα των πέντε περφόρμερ των Nova Melancholia παρελαύνουν και επιδεικνύονται, ποζάρουν και ναρκισσεύονται, κουβαλούν διάφορα ενσώματα ρεπερτόρια και κάποτε δείχνουν να πάσχουν στις στολές τους.
Με πιο ανατρεπτικό στοιχείο, την αθωότητα
ΘΕΑΤΡΟ
«Ιχνη της Αντιγόνης» στον βίο σύγχρονων γυναικών
Στα «Ιχνη της Αντιγόνης» η διαχρονική έμφυλη βία, ο κοινός φόβος, η απογοήτευση, η οργή, η αλληλεγγύη είναι μερικά από τα επίκαιρα θέματα που ξετυλίγονται μέσα από το έργο.
«Ιχνη της Αντιγόνης» στον βίο σύγχρονων γυναικών
ΘΕΑΤΡΟ
Ας δούμε μια γυναίκα χωρίς την ετυμηγορία του φύλου της
Στο «Ατσάλι», το δράμα της Μονρό, που διεξάγεται όλο μέσα στη γυναικεία φυλακή και στις ώρες των επισκεπτηρίων, διαθέτει συμπυκνωμένα τα εφόδια ενός αστυνομικού θρίλερ.
Ας δούμε μια γυναίκα χωρίς την ετυμηγορία του φύλου της
ΘΕΑΤΡΟ
Μια πολιτική παραβολή από τον πατριάρχη του σύγχρονου τουρκικού θεάτρου
Η πρώτη επίσημη παρουσίαση του Turgut Özakman στο ελληνικό θέατρο από το «Αγγέλων Βήμα» είναι γεγονός και αφορά ακριβώς την πτυχή του έργου του που συνδέεται με τις διαφωτιστικές του πεποιθήσεις.
Μια πολιτική παραβολή από τον πατριάρχη του σύγχρονου τουρκικού θεάτρου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας