• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 18.9°C / 22.9°C
    0 BF
    67%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    20°C 17.0°C / 21.6°C
    2 BF
    70%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    21°C 17.0°C / 21.0°C
    1 BF
    68%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 17.0°C
    1 BF
    94%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 17.4°C
    0 BF
    88%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    21°C 17.9°C / 20.9°C
    2 BF
    66%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    16°C 16.4°C / 17.3°C
    1 BF
    72%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.6°C / 17.6°C
    1 BF
    89%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    18°C 16.8°C / 19.9°C
    2 BF
    75%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    18°C 18.5°C / 18.5°C
    2 BF
    78%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 21.4°C / 21.8°C
    1 BF
    56%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 19.3°C / 19.3°C
    1 BF
    80%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.3°C / 19.3°C
    2 BF
    75%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    17°C 16.9°C / 19.0°C
    0 BF
    77%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 15.5°C / 18.4°C
    1 BF
    74%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.8°C / 21.0°C
    4 BF
    51%
  • Χαλκίδα
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 19.2°C / 22.7°C
    1 BF
    66%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 20.5°C / 20.5°C
    1 BF
    70%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    19°C 17.7°C / 21.7°C
    1 BF
    98%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    14°C 13.7°C / 13.7°C
    1 BF
    83%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η ελευθερία κάθε ανθρώπου δεν σημαίνει ασυδοσία

  • A-
  • A+
Ηθοποιός, σκηνοθέτις, περφόρμερ διεθνούς φήμης, μιλάει με αφορμή μια οκτάωρη περφόρμανς που ετοιμάζει στη Νέα Υόρκη, προσκεκλημένη του δραστήριου μη κερδοσκοπικού οργανισμού Greece in USA και βασισμένη στην εγκατάσταση του εικαστικού Μιχάλη Αργυρού.

Ηθοποιός, σκηνοθέτις, περφόρμερ με διεθνή δράση (όπως στο Biennale Teatro, Μπιενάλε Βενετίας 2017), πολλές συνεργασίες (ΝΕΟΝ, ΕΜΣΤ, Herbstaslon Festival, Εθνική Λυρική Σκηνή κ.α.), σημαντικές διακρίσεις (ανάμεσά τους το βραβείο Ιψεν), περιζήτητη μόλις στα 35 της χρόνια, ταλαντούχα και παρεμβατική, η Ραφίκα Σαουίς βρίσκεται για ακόμα μία φορά σε σωματική και ψυχική εγρήγορση καθώς ετοιμάζεται για μια περφόρμανς μεγάλης διάρκειας στη Νέα Υόρκη.

Προσκεκλημένη του δραστήριου μη κερδοσκοπικού οργανισμού Greece in USA -που προβάλλει τον σύγχρονο ελληνικό πολιτισμό πέρα από τα στερεότυπα- συμμετέχει στο «Wasteland», μια διαδραστική εγκατάσταση βασισμένη στην απήχηση των εκατό ετών από τη συγγραφή της «Ερημης Χώρας» του Τ. Σ. Ελιοτ, που θα παρουσιαστεί από τις 17 ώς τις 23 Ιανουαρίου στον χώρο πολιτισμού Undercurrent στο Μπρούκλιν.

Το πρότζεκτ διαπραγματεύεται τη μετάβαση και τη μεταμόρφωση σε σχέση με το ιστορικό πλαίσιο που γράφτηκε το κείμενο του Ελιοτ. Το κοινό καλείται να εξερευνήσει τα κρυμμένα νοήματά του παρατηρώντας τις μεταμορφώσεις μιας άδειας φιγούρας τοποθετημένης σε μια κάψουλα. Αυτή η παγίδευση παραπέμπει στις συλλογικές μας «έρημες περιοχές».

«Αυτό που θα δούμε στην έκθεση είναι η εγκατάσταση του εικαστικού Μιχάλη Αργυρού», μας λέει η ίδια. «Μας βάζει σε ένα περιβάλλον όπου όλα τα «θέλω» μας βρίσκονται θαμμένα στο χώμα, γύρω από τον παγωμένο βωμό της ψεύτικης εικόνας μας. Ο επισκέπτης καλείται να προχωρήσει προς τον βωμό και να ανάψει ένα κερί για την αναγέννηση της ύπαρξης. Ο πάγος λιώνει από τις ευχές, γεμίζοντας βλάστηση το άγονο χώμα, αποκαλύπτοντας την ανθρώπινη μορφή που καθρεφτίζεται πάνω της ο θεατής, δίνοντάς της ζωή ώστε να δοκιμάσει όλες τις θαμμένες διαφορετικότητες».

Την τελευταία μέρα της έκθεσης, συμβολίζοντας τον άνθρωπο που ήταν εγκλωβισμένος μέσα στον παγωμένο βωμό, ξαπλωμένη στο χώμα, ξεθάβοντας διαφορετικά στοιχεία από τη γη, η Ραφίκα Σαουίς θα αλλάζει σε διαφορετικές μορφές που απαντούν στην αναγέννηση αυτού του πλάσματος. «Ως το τέλος της ημέρας, μετά από 8 ώρες διαφορετικών μορφών, θα πάρει την τελική μορφή του. Ποια θα είναι λοιπόν η αλήθεια του θα είναι μια αποκάλυψη ωρών».

● Ποια η σχέση σας με την «Ερημη Χώρα» του Τ.Σ. Ελιοτ, που αποτέλεσε πηγή εμπνευσης για το νέο πρότζεκτ;

Η «Ερημη Χώρα» ήταν ένα ποίημα που κάθε φορά που το διάβαζα δεν το καταλάβαινα. Ολο το γνωστό εννοιολογικό πλαίσιο που αφορά τη ραχοκοκαλιά του ποιήματος δεν το αναγνώριζα στο ποίημα. Ηταν για χρόνια πολλά ένας γοητευτικός γρίφος. Οταν διάβασα τη νέα μετάφραση του Γιάννη Αντιόχου και την ανάλυσή του στο επίμετρο, ξαφνικά ο γρίφος λύθηκε. Κατάλαβα ότι είναι ένα πολυφωνικό ποίημα.

Οτι είναι ένα βαθιά υπαρξιακό ποίημα! Οτι είναι μια εξομολόγηση αγάπης και έρωτα! Οτι αναμετριέται με την αλήθεια μέσα στη σκιά. Η σκιά είναι η άγονη γη. Ο εγκλωβισμός της αλήθειας μας. Της πραγματικής μας ταυτότητας. Ποιοι είμαστε πραγματικά. Οταν η ύπαρξη εγκλωβίζεται μέσα σε συμβάσεις, στερεότυπα και κοινωνικές δεσμεύσεις, απλώνεται μια μεγάλη σκιά που είναι αβάσταχτη ίσως.

Με συγκινεί πολύ η αέναη προσπάθεια να καταλάβουμε ποιοι είμαστε και τι θέλουμε πραγματικά. Με συγκινεί η αμηχανία να υπάρξουμε ελεύθερα. Και όταν λέω ελεύθερα δεν εννοώ άναρχα. Εννοώ απελευθερωμένοι από τους φόβους μας, να κατακτήσουμε το δικαίωμα να αρθρώσουμε την ταυτότητά μας και την αλήθεια μας. Να αποκαλυφθούμε.

● Ποια είναι η δική σας «άγονη γη»;

Είναι η αδιαφορία απέναντι σε όλους τους ανθρώπους που βρίσκονται σε ευάλωτες συνθήκες. Μου είναι αδύνατον να κατανοήσω πώς να διαχειριστούμε την ενοχή να ξυπνάμε και να κοιμόμαστε σε έναν κόσμο όπου δίπλα μας άνθρωποι υποφέρουν καθημερινά και ωστόσο καμία αποδοχή, καμία ενσυναίσθηση, καμία δράση, καμία συλλογικότητα με διάρκεια χρόνου.

● Πιστεύετε ότι η ζοφερή εποχή που διανύουμε είναι μια «έρημη χώρα»;

Δυστυχώς η άγονη γη, που αφορά τον προσωπικό εγκλωβισμό μας και τη μη αποδοχή τόσο της αλήθειας μας όσο και της διαφορετικότητας των άλλων, δεν έχει εποχή. Υπάρχει πάντα. Και είναι φυσιολογικό, διότι προσπαθούμε να ενταχθούμε σ’ ένα αντιφατικό κοινωνικό πλαίσιο με πολλές διαστρεβλωμένες μνήμες και να ισορροπήσουμε μέσα στις πολλές ταυτότητες από το παρελθόν ώς το παρόν.

Είμαστε πλέον και δέσμιοι ενός δυτικοευρωπαϊκού πολιτισμού που εδώ και δεκαετίες έχει μπει σε μια φάση αποσύνθεσης. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο ο άνθρωπος πρέπει να κάνει στροφή προς τα μέσα και να βρει τον κενό χρόνο και χώρο να «ξαναγράψει την ιστορία του όπως εκείνος την ονειρεύεται». Ωστόσο όλα αρχίζουν από την αποδοχή.

● Μιλήστε μου για τις δυσκολίες και τις προκλήσεις μιας περφόρμανς σωματικής και μάλιστα μακράς διαρκείας.

Η πρακτική που ακολουθώ σε σχέση με την περφόρμανς μακράς διαρκείας είναι η μαιευτική. Ερευνώ για μήνες ένα ερώτημα που θέτω στον εαυτό μου. Ψάχνω γύρω μου και σκάβω μέσα μου να βρω την πιο ωμή αλήθεια. Δεν είναι θεωρία. Ούτε πελαγοδρομία.

Το τελικό αποτέλεσμα, που είναι το απόσταγμα της έρευνας και θέτει και τη σωστή προβληματική στο κοινό, επιδιώκω να είναι πάντα καθαρό, συγκεκριμένο και ανοιχτό. Χρησιμοποιώ το σώμα μου πάντα στις δοκιμές που κάνω. Μεταφράζω τα νοήματα σε κίνηση, σε σωματικούς στόχους, σε σώμα.

Η περφόρμανς μακράς διαρκείας είναι εξίσου επικίνδυνη τόσο για το κοινό όσο και για τον περφόρμερ. Ο περφόρμερ δεν κάνει πρόβες, η περφόρμανς είναι μια δυναμική και απόλυτα ζωντανή εξέλιξη γιατί δοκιμάζει εξ ολοκλήρου τη μακράς διαρκείας επιτέλεση μπροστά στα μάτια του κοινού για πρώτη φορά και το κοινό μπορεί και έχει το δικαίωμα να αντιδράσει εκτός συμβάσεων, ελεύθερα. Αυτό δημιουργεί μια σχέση χωρίς προσδοκίες.

Μια σχέση που την ανακαλύπτεις λεπτό προς λεπτό. Και ένα πλαίσιο όπου τα πάντα είναι δυνατά. Η αδρεναλίνη τόσο του κοινού όσο και του περφόρμερ είναι υψηλά. Και τα πάντα είναι και θα είναι μια έκπληξη. Οπότε κάθε φορά όλα είναι διαφορετικά γιατί είναι απόλυτα αληθινά, επιτόπια και τόσο ζωντανά!

● Πιστεύετε ότι είναι διαφορετική η πρόσληψη και ανταπόκριση στην περφόρμανς από το ελληνικό κοινό από ό,τι στο κοινό της Αμερικής;

Περφόρμανς: η ενέργεια ή το αποτέλεσμα του επιτελώ. Η Αμερική έχει μυηθεί στην τέχνη της επιτέλεσης από τα τέλη του 1950 και άνθησε στις δεκαετίες 1960-1970 με μια παράδοση η οποία στηρίζεται από τα μουσεία στις πολιτιστικές μητροπόλεις της, που φτάνει έως τη σύγχρονη εικαστική επιτέλεση και την ψηφιακή επιτέλεση. Υπάρχει μεγάλη εξοικείωση.

Στην Ελλάδα, ενώ η περφόρμανς ανιχνεύεται επίσης από το 1960, δεν έχουν τα μουσεία της χώρας στηρίξει την τέχνη της επιτέλεσης παρά μόνο τα τελευταία χρόνια, την τελευταία δεκαετία. Τώρα θα διδάσκεται στην ΑΣΚΤ ως μάθημα. Μέχρι τώρα δεν υπήρχε. Στην τέχνη της επιτέλεσης χαρίζεις το σώμα σου και την ψυχή σου, επιχειρώντας να γνωρίσεις τα όρια της τέχνης σε συνάρτηση με τα όρια του σώματος και να καταφέρεις να απελευθερωθεί απ’ αυτά.

● Ως φοιτήτρια ζήσατε και στην Αμερική. Τι σας πρόσφερε καλλιτεχνικά αυτή η εμπειρία;

Επιμόρφωση, εμπειρία και δοκιμή. Ημουν τυχερή διότι ως φοιτήτρια έζησα στη Δυτική Ακτή και εκεί υπήρχε μια τρομερή αίσθηση αποδοχής της διαφορετικότητας και ελευθερίας. Αυτό συμβαίνει γιατί η Καλιφόρνια είναι ένα πολυπολιτισμικό μέρος, transit λίγο, και έτσι μια δημιουργική χοάνη διαφορετικών πολιτισμών και ιδεών που συνυπάρχουν αρμονικά.

Ταξιδεύοντας με τα έργα μου στη Νέα Υόρκη αλλά και σε χώρες της Λατινικής Αμερικής επίσης και δίνοντας διαλέξεις σε φοιτητές σε διάφορα Πανεπιστήμια της Αμερικής, στο Πουέρτο Ρίκο και στη Λατινική Αμερική, έχουν πολύ ενδιαφέρον οι κοινωνικές συνθήκες κάθε πόλης ή χώρας και πώς αυτές διαμορφώνουν την έννοια του ανήκειν.

● Καθώς προέρχεστε από τον χώρο του θεάτρου έχετε δείξει ιδιαίτερη ευαισθησία και για το ελληνικό metoo.

Θεωρώ πολύ σημαντική κατάκτηση να αρθρώνεται η αλήθεια, να διεκδικούμε ένα ασφαλές εργασιακό πλαίσιο και να αποδίδεται δικαιοσύνη όταν διαπράττεται κακοποίηση. Είναι αυτονόητο δικαίωμα η σωματική ασφάλεια και οι σωστές εργασιακές συνθήκες.

Το πλαίσιο της τέχνης δεν μπορεί να επιτρέπει μια άναρχη και αχαλίνωτη κατάσταση στην οποία επειδή «είμαστε καλλιτέχνες» όλα επιτρέπονται. Αυτό συντηρεί μια ψευδή και παραπλανητική κατανόηση της τέχνης και των εργαζομένων που δουλεύουν στους τομείς της: θέατρο, εικαστικά, χορό, μουσική. Η ελευθερία κάθε ανθρώπου δεν σημαίνει ασυδοσία.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ενα «καταφύγιο» από σεντόνια και μια κομμένη γλώσσα, με αφορμή τις γυναικοκτονίες
Η περφόρμανς «Shelter» της Γεωργίας Λαλέ θα παρουσιαστεί στις 9 Οκτωβρίου και πραγματεύεται τη θέση της γυναίκας μέσα στην οικογένεια και την καταπίεση των ονείρων και επιθυμιών της από την πατριαρχία.
Ενα «καταφύγιο» από σεντόνια και μια κομμένη γλώσσα, με αφορμή τις γυναικοκτονίες
ΘΕΑΤΡΟ
Ας δούμε μια γυναίκα χωρίς την ετυμηγορία του φύλου της
Στο «Ατσάλι», το δράμα της Μονρό, που διεξάγεται όλο μέσα στη γυναικεία φυλακή και στις ώρες των επισκεπτηρίων, διαθέτει συμπυκνωμένα τα εφόδια ενός αστυνομικού θρίλερ.
Ας δούμε μια γυναίκα χωρίς την ετυμηγορία του φύλου της
ΘΕΑΤΡΟ
Καθημερινοί άνθρωποι ακούν «το χιόνι να πέφτει»
Στιγμιότυπα από τις ζωές απλών καθημερινών ανθρώπων που προσπαθούν να καταλάβουν «για τι πράγμα μιλάμε όταν μιλάμε για την αγάπη», οι Δημήτρης Καταλειφός και Στέλλα Κρούσκα αποδίδουν έξι διηγήματα του Ρέιμοντ...
Καθημερινοί άνθρωποι ακούν «το χιόνι να πέφτει»
ΘΕΑΤΡΟ
Μια πολιτική παραβολή από τον πατριάρχη του σύγχρονου τουρκικού θεάτρου
Η πρώτη επίσημη παρουσίαση του Turgut Özakman στο ελληνικό θέατρο από το «Αγγέλων Βήμα» είναι γεγονός και αφορά ακριβώς την πτυχή του έργου του που συνδέεται με τις διαφωτιστικές του πεποιθήσεις.
Μια πολιτική παραβολή από τον πατριάρχη του σύγχρονου τουρκικού θεάτρου
ΘΕΑΤΡΟ
«Η έννοια της “επαρχίας” στον Βιρβιδάκη δεν είναι γεωγραφικού τύπου...»
Η «"Επαρχία» που παρουσιάζεται στο Θεάτρου της Οδού Κυκλάδων αντανακλά τις αγωνίες κάποιων νέων που δεν χωρούν πουθενά, έναν κόσμο που ασφυκτιά δίπλα μας και ονειρεύεται.
«Η έννοια της “επαρχίας” στον Βιρβιδάκη δεν είναι γεωγραφικού τύπου...»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας