• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 27.9°C / 31.2°C
    3 BF
    40%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    29°C 26.6°C / 30.4°C
    2 BF
    42%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.9°C / 29.8°C
    3 BF
    59%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.9°C / 26.9°C
    2 BF
    44%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.9°C / 25.9°C
    4 BF
    50%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 26.2°C / 30.5°C
    1 BF
    50%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.0°C / 25.9°C
    0 BF
    34%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 30.2°C / 30.2°C
    2 BF
    39%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    26°C 20.4°C / 26.6°C
    2 BF
    55%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 25.7°C / 26.9°C
    2 BF
    47%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.4°C / 25.8°C
    2 BF
    50%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.7°C / 27.7°C
    2 BF
    47%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    0 BF
    94%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.9°C / 29.0°C
    0 BF
    44%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    30°C 25.5°C / 31.6°C
    2 BF
    42%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.7°C / 23.8°C
    4 BF
    63%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 28.2°C / 31.4°C
    2 BF
    24%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 23.3°C / 25.5°C
    2 BF
    50%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    27°C 27.0°C / 28.3°C
    2 BF
    57%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    26°C 26.3°C / 26.3°C
    2 BF
    54%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Η περιθωριοποίηση και η αδικία γεννούν αντίδραση»

  • A-
  • A+
«Το ζήτημα της ριζοσπαστικο­ποίησης Ευρωπαίων πολιτών επανέφερε στη μνήμη μου την ιστορία του Κόλχαας», λέει ο σκηνοθέτης για τη δική του εκδοχή στη νουβέλα του Χάινριχ Φον Κλάιστ, που παρουσιάζεται στο Θέατρο Τέχνης. Και στο Μέγαρο Μουσικής, σε δική του σκηνοθεσία επίσης, παρουσιάζεται η εορταστική «Υπέροχη Ζωή» του Τζον Λάντρι.

Πώς μια ιστορία του 16ου αιώνα φέρνει τη συζήτηση στην εξέγερση... σήμερα; Τι την κάνει διαχρονική και επίκαιρη; Μα η αδικία της εξουσίας. «Με αφορμή μια αυταπόδεικτη αδικία του κράτους, ανοίγει η συζήτηση για το πώς διεκδικείς το δίκιο σου, μέχρι πού φτάνεις και τι κάνεις. Μου άρεσε που ο Κλάιστ πήρε μια μικρή προσωπική υπόθεση και την έκανε υπόθεση της χώρας. Οι αφορμές είναι μικρές, αλλά το διακύβευμα είναι μεγάλο: το πώς στεκόμαστε στον κόσμο. Και, δυστυχώς, όσο υπάρχει αδικία, αυτές οι ιστορίες θα μας αφορούν...».

Ο σκηνοθέτης Γιάννης Καλαβριανός, που μας μιλά, έχει δώσει τη δική του εκδοχή στη νουβέλα «Μίχαελ Κόλχαας» του Χάινριχ Φον Κλάιστ και, υπό τον τίτλο «Μικροί πυροβολισμοί μέσα στη νύχτα», την παρουσιάζει στο Θέατρο Τέχνης, πιστεύοντας ότι ο Μίχαελ Κόλχαας «είναι ο πιο σύγχρονος Ευρωπαίος ήρωας αυτή τη στιγμή».

Περί τίνος πρόκειται;

Το έργο του Κλάιστ γράφτηκε το 1810, βασισμένο σε αληθινή ιστορία και τοποθετεί την υπόθεση στον 16ο αιώνα, στην περιοχή της σημερινής Γερμανίας. Εκεί, ο φιλήσυχος και νομοταγής εκτροφέας αλόγων, Μίχαελ Κόλχαας, πηγαίνει, όπως κάθε χρόνο, από το Βρανδεμβούργο στη Σαξονία, για να πουλήσει τα ζώα του. Ομως, στα σύνορα συναντά μια μπάρα και έναν φύλακα που του απαγορεύει τη διέλευση, ζητώντας του άδεια, καθώς έχει αλλάξει ο ηγεμόνας και έχει επιβάλει νέους κανόνες.

Ο Κόλχαας τον πείθει να του επιτρέψει να περάσει και να φέρει την άδεια επιστρέφοντας, αφήνοντας ως εγγύηση τα δύο καλύτερα άλογά του. Οταν γυρίζει, έχοντας πράξει όσα νομότυπα του ζήτησαν, διαπιστώνει ότι έχουν εξαντλήσει τα εύρωστα ζώα του και ζητά να τον αποζημιώσουν.

Ο τοπικός ηγεμόνας, τα δικαστήρια και η Εκκλησία αδιαφορούν. Αποφασίζει, τότε, να πάρει τον Νόμο στα χέρια του και καίει τη Βιρτεμβέργη. Διάφοροι άλλοι απελπισμένοι άνθρωποι τον ακολουθούν. Και η κατάσταση εκτροχιάζεται. Η δική μου εκδοχή είναι μια ελεύθερη μεταφορά της ιστορίας από τη νουβέλα του Κλάιστ, γι’ αυτό και δεν χρησιμοποιώ τον ίδιο τίτλο. Η ιδιωτική υπόθεση αποζημίωσης δύο αλόγων κόντεψε να καταλύσει ένα κράτος. Ο Κόλχαας έχει δίκιο, φυσικά, αλλά δεν αρκεί αυτό. Το εξίσου μεγάλο ζήτημα με το ποιος έχει δίκιο είναι πάντα και οι τρόποι που χρησιμοποιείς για να το διεκδικήσεις.

● Επαναγράφοντας ένα σημαντικό έργο της γερμανικής γλώσσας με αφορμή έναν νομοταγή πολίτη που παρανομεί, θίγεται η φύση της εξουσίας, το ζήτημα των κοινωνικών εκρήξεων, τα ηθικά όρια της εξέγερσης. Αλλά με ποιους τρόπους μπορείς να διεκδικήσεις το δίκιο σου, όταν στο αρνούνται; Υπάρχουν όρια;

Ο Κόλχαας, ουσιαστικά, αυτοδίκησε, έβαλε φωτιά, έγινε ένας κανονικός τρομοκράτης, προκειμένου να βρει το δίκιο του. Κι εκεί άρχισε ο αντίλογος από όλους όσοι έβλεπαν να καταστρέφονται οι περιουσίες τους. Και μαζί άρχισαν τα αντεπιχειρήματα. Ο σκοπός αγιάζει πάντα τα μέσα; Ξεκίνησα να δουλεύω πάνω στο έργο, πριν από πέντε χρόνια, όταν είχαν μόλις πραγματοποιηθεί οι επιθέσεις στα γραφεία του περιοδικού Charlie Hebdo, στο Παρίσι. Αργότερα υπήρξε το κίνημα των «κίτρινων γιλέκων» και συνεχίστηκε έτσι το ιστορικό των κοινωνικών εκρήξεων που παρατηρούνται στη γαλλική πρωτεύουσα εδώ και δεκαετίες.

Μικροί πυροβολισμοί μέσα στη νύχτα

Η περιθωριοποίηση και η αδικία γεννούν αντίδραση. Το ζήτημα της ριζοσπαστικοποίησης Ευρωπαίων πολιτών επανέφερε στη μνήμη μου την ιστορία του Κόλχαας και ξεκίνησα να γράφω. Πάντα με συγκινούσε η δύναμη των ανθρώπων να αναζητούν το δίκιο τους. Το πρώτο, όμως, ερώτημα που γεννιέται είναι ο τρόπος και τα μέσα που μετερχόμαστε, για τη διεκδίκησή του. Ακόμη και ένας φιλήσυχος πολίτης μπορεί να μετατραπεί σε ακραίο, όταν πάρει τον Νόμο στα χέρια του. Ο Κόλχαας άρχισε να καίει πόλεις και μετέτρεψε μια ιδιωτική του υπόθεση σε ζήτημα ολόκληρης της Αυτοκρατορίας.

Η μεγάλη συζήτηση, λοιπόν, που ξεκινά από τους τρόπους διεκδίκησης, επεκτείνεται αναγκαστικά στη θεσμοθετημένη κοινωνική ανισότητα και τις απόπειρες ανατροπής της, την πιθανή ταξικότητα στην απονομή της δικαιοσύνης, το πώς αντιμετωπίζει δηλαδή η δικαστική πρακτική τούς λιγότερο προνομιούχους, τους φτωχότερους, τους ξένους κ.λπ. κ.λπ.... Η εμπιστοσύνη στους θεσμούς δεν είναι αυτονόητη και παύει να είναι συμφωνημένη, όταν νιώθεις να βάλλεσαι από παντού και είναι πολύ εύκολο να χάσεις τον δρόμο σου, ακόμη και αν η εκκίνησή σου είναι σωστή.

● Είναι η ίδια η εξουσία, ωστόσο, που τελικά βάζει τα όρια; Και πόσο αποθαρρυντικό είναι αυτό για την εξέγερση;

Η εξουσία έχει τη δύναμη με το μέρος της και τους μηχανισμούς, για να διατηρείται. Ομως, πάντα θα οραματιζόμαστε έναν πιο δίκαιο κόσμο και θα προσπαθούμε να αλλάξουμε τα πράγματα, ενώ μια άλλη μερίδα ανθρώπων θα προσπαθεί να διατηρήσει τα κεκτημένα της. Φυσικά, ο αγώνας δεν είναι ποτέ μάταιος. Το ζήτημα είναι να βάλεις ένα μικρό χαλικάκι στον δρόμο για το δίκαιο.

Η συζήτησή μας αναπόφευκτα φτάνει στο σήμερα, με τον συνομιλητή μας να θαυμάζει «το σθένος και την αξιοπρέπεια των γονέων να στέκονται απέναντι σε αυτούς που τους έχουν σκοτώσει το παιδί τους. Πού βρίσκουν τόση δύναμη και κουράγιο να σταθούν ψύχραιμοι και να μην αντιδράσουν έντονα συναισθηματικά απέναντι σε καταστάσεις που σε δοκιμάζουν και σε φέρνουν στα όριά σου», παρατηρεί.

● Μα μπορείς να απαντήσεις με τα ίδια μέσα;

Εδώ είναι το ζήτημα: Πώς διεκδικείς και μέχρι πού φτάνεις. Αυτή είναι η διαφορά σου με τους άλλους. Δεν θα με κάνουν σαν εκείνους. Διαφορετικά, είμαστε όλοι εν δυνάμει δολοφόνοι. Ετσι και στο έργο η υπόθεση του ενός δεν είναι μόνο υπόθεσή του, ούτε η κατάληξη είναι αυτή που δίνει αξία ή όχι στη διεκδίκηση. Μπορεί εσύ να χάσεις, αλλά κάποιος άλλος αύριο να κερδίσει...

«Μια υπέροχη ζωή»

● Αυτές τις ημέρες των εορτών, παίζεται μία ακόμη παράστασή σας, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, το «Μια υπέροχη ζωή». Θα μας πείτε δυο λόγια και για αυτή;

Είναι η διασκευή μιας κλασικής ταινίας του Φρανκ Κάπρα. Αφορά έναν άνθρωπο απελπισμένο, ο οποίος αποφασίζει να βάλει τέλος στη ζωή του, μετά το οικονομικό αδιέξοδο στο οποίο βρίσκεται, όταν εμφανίζεται ο φύλακας άγγελός του, ο οποίος του δείχνει πώς θα ήταν η ζωή όλων των ανθρώπων του κύκλου του, αν ο ίδιος δεν είχε γεννηθεί ποτέ. Οπότε βλέπει ότι όλοι θα ήταν πιο δυστυχείς, αν αυτός δεν υπήρχε στη ζωή τους, κι έτσι αντιλαμβάνεται πόσο σημαντικό ρόλο παίζει για αυτούς και, όπως είναι φυσικό, μεταστρέφει την απογοήτευσή του.

Στο τέλος του έργου, βλέπει όλους τους ανθρώπους του περιβάλλοντός του να έρχονται σπίτι του και ο καθένας να δίνει από το υστέρημά του, ούτως ώστε να μαζευτούν κάποια χρήματα και να μπορέσει να βγει από το οικονομικό του αδιέξοδο. Αυτή είναι η ταινία. Στη διασκευή που παρουσιάζουμε, έξι ηθοποιοί βρίσκονται σε έναν ραδιοφωνικό σταθμό, το 1946, και μαζί με μια ζωντανή ορχήστρα, παρουσία κοινού, όπως είχαν τότε οι εκπομπές στο ραδιόφωνο και την τηλεόραση, μεταφέρουν σε ραδιοφωνικό θέατρο όλη την ταινία, παίζοντας όλους τους χαρακτήρες και ταυτόχρονα κάνοντας όλους τους ήχους και τα ηχητικά εφέ με τα μέσα της δεκαετίας του ʼ40. Πρόκειται για μια ομαδική δουλειά, που είναι αποτέλεσμα συντονισμού των δέκα μουσικών και έξι ηθοποιών.

Ο Αλέξανδρος Δράκος Κτιστάκης έχει γράψει την πρωτότυπη μουσική για την παράσταση και, πέρα από τη σύνθεση και την ενορχήστρωση, έχει και τη μουσική διεύθυνση της ορχήστρας. Είναι από αυτές τις συγκινητικές ιστορίες που μιλάνε για έναν άνθρωπο σε οριακή στιγμή και πώς οι υπόλοιποι συσπειρώνονται για να τον βοηθήσουν. Είναι αυτό το αισιόδοξο μήνυμα της ταινίας για την έμφυτη αντίδραση των ανθρώπων να βοηθήσουν, όταν κάποιος βρίσκεται σε δυσκολία...».

INFO: «Μικροί πυροβολισμοί μέσα στη νύχτα» του Γιάννη Καλαβριανού σε σκηνοθεσία του ίδιου από την Εταιρεία Θεάτρου Sforaris. Θέατρο Τέχνης της οδού Φρυνίχου. Ως τις 22/2, κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 9 μ.μ. Εισιτήρια 10-15 ευρώ στο https://www.theatro-technis.gr

? INFO: «Μια υπέροχη ζωή – a Live radio play» (It’s a Wonderful Life), του Τζον Λάντρι, μετάφραση Νίκος Χατζόπουλος, σκηνοθεσία Γιάννης Καλαβριανός, σκηνικά Γιώργος Γαβαλάς, κοστούμια Βάνα Γιαννούλα. Ερμηνεύουν: Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης, Νίκος Ψαρράς, Νάντια Κοντογεώργη, Γιώργος Γλάστρας, Αγγελος Μπούρας, Θεοδοσία Σαββάκη. Μουσική: Αλέξανδρος Δράκος Κτιστάκης, Ορχήστρα Athens Collective Orchestra. Διάρκεια: 90 λεπτά. Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, αίθουσα Τριάντη. Τετάρτη 29/12 στις 20.00, Πέμπτη 30/12 στις 17.00 και στις 20.00, Τρίτη 4/1 στις 20.00, Τετάρτη 5/1 20.00. Εισιτήρια από 11€ στο https://webtics.megaron.gr/el/events/?eventid=2654

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΘΕΑΤΡΟ
Ψάχνοντας Ηρεμιστικό στον κόσμο του Μπέκετ
Η χαρισματική Δέσποινα Σαραφείδου και ο Σπύρος Βάρελης μάς μεταφέρουν στον κόσμο που πλάθει ο μοναχικός αφηγητής στην παράσταση «Το Ηρεμιστικό» του Μπέκετ.
Ψάχνοντας Ηρεμιστικό στον κόσμο του Μπέκετ
ΘΕΑΤΡΟ
«Ηθελα να μιλήσω στη γλώσσα της γενιάς μου για το stalking»
Η συγγραφέας του «Νυχιάνγκ» σε σκηνοθεσία Δημήτρη Τάρλοου, γράφει για όσα μπορούν να αποκαλυφθούν την ώρα της ιεροτελεστίας του μανικιούρ και μιλά για τη σχέση της με το θέατρο.
«Ηθελα να μιλήσω στη γλώσσα της γενιάς μου για το stalking»
ΘΕΑΤΡΟ
Καθημερινοί άνθρωποι ακούν «το χιόνι να πέφτει»
Στιγμιότυπα από τις ζωές απλών καθημερινών ανθρώπων που προσπαθούν να καταλάβουν «για τι πράγμα μιλάμε όταν μιλάμε για την αγάπη», οι Δημήτρης Καταλειφός και Στέλλα Κρούσκα αποδίδουν έξι διηγήματα του Ρέιμοντ...
Καθημερινοί άνθρωποι ακούν «το χιόνι να πέφτει»
ΘΕΑΤΡΟ
Μια πολιτική παραβολή από τον πατριάρχη του σύγχρονου τουρκικού θεάτρου
Η πρώτη επίσημη παρουσίαση του Turgut Özakman στο ελληνικό θέατρο από το «Αγγέλων Βήμα» είναι γεγονός και αφορά ακριβώς την πτυχή του έργου του που συνδέεται με τις διαφωτιστικές του πεποιθήσεις.
Μια πολιτική παραβολή από τον πατριάρχη του σύγχρονου τουρκικού θεάτρου
ΘΕΑΤΡΟ
«Η έννοια της “επαρχίας” στον Βιρβιδάκη δεν είναι γεωγραφικού τύπου...»
Η «"Επαρχία» που παρουσιάζεται στο Θεάτρου της Οδού Κυκλάδων αντανακλά τις αγωνίες κάποιων νέων που δεν χωρούν πουθενά, έναν κόσμο που ασφυκτιά δίπλα μας και ονειρεύεται.
«Η έννοια της “επαρχίας” στον Βιρβιδάκη δεν είναι γεωγραφικού τύπου...»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας