• Αθήνα
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 17.9°C / 20.7°C
    1 BF
    79%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.2°C / 22.4°C
    2 BF
    63%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 19.3°C / 21.0°C
    1 BF
    69%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 14.9°C / 15.0°C
    1 BF
    87%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    4 BF
    88%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 17.7°C / 21.0°C
    2 BF
    82%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 15.1°C / 18.7°C
    1 BF
    52%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 20.2°C / 20.2°C
    2 BF
    74%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.3°C / 18.8°C
    4 BF
    72%
  • Μυτιλήνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 19.6°C / 19.6°C
    4 BF
    73%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    22°C 21.8°C / 22.4°C
    3 BF
    73%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    21°C 21.2°C / 21.2°C
    3 BF
    65%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    4 BF
    80%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 21.2°C
    0 BF
    63%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    23°C 18.5°C / 23.8°C
    1 BF
    35%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.8°C / 17.8°C
    1 BF
    82%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.6°C / 21.0°C
    2 BF
    67%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    2 BF
    83%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 19.4°C / 23.9°C
    1 BF
    91%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 18.5°C / 18.5°C
    2 BF
    66%

«Έκτορος Κάθαρσις», θέατρο Tempus Verum

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Παραλείποντας τους ηθοποιούς...

  • A-
  • A+
Ποίηση με τα μέσα του θεάτρου. Ο Δημήτρης Λάλος προσεγγίζει την «Ιλιάδα» από την πλευρά του Εκτορα, με τη μορφή ραψωδιακής αφήγησης, συνοδεία ζωντανής μουσικής, και η Ελενα Μαυρίδου μεταφέρει το κείμενο του Σολωμού με σκιές σαν κόμικς, απαγγελία off-stage και ηχητική επένδυση.

Στο μεγάλο κύμα της τρικυμισμένης θεατρικής χρονιάς, στη φουσκονεριά του προσφερόμενου θεάματος και των παραστάσεων μεσαίας και μεγάλης κλίμακας, είναι οπωσδήποτε δύσκολο να διακριθούν οι χαμηλόφωνες παραστάσεις των σεμνότερων προθέσεων.

Αν και οι στόχοι παραμένουν φαντάζομαι σταθερά ψηλά, οι μικρότερης κλίμακας παραγωγές κινδυνεύουν να χαθούν από τη ματιά μας μπροστά στα μεγάλα σχήματα θεάτρου. Στρέφοντας λοιπόν για λίγο την προσοχή μας προς τα εκεί, σκέφτηκα να σχολιάσω δύο από αυτές τις μικρότερες παραγωγές, που με όλες τις διαφορές τους φαίνεται να συνδέονται με μια κύρια σημαντική γραμμή. Συγκεκριμένα, με τη διάθεσή τους να παρουσιάσουν ποίηση με τα μέσα του θεάτρου.

Δεν είναι διόλου εύκολο, πιστέψτε με. Από τις αρχές του περασμένου αιώνα, όταν ο Ρεαλισμός οικοδομούσε τον κώδικά του, αποδεικνύοντας ότι το θέατρο μπορούσε να συμβάλει στην αυγή της επιστημονικής εποχής, υπήρχαν ταυτόχρονα αμφισβητίες που ένιωθαν ότι το θέατρο, όσο καλό ήταν για να φανερώνει ισόγεια και υπόγεια του νου, της ψυχής και της κοινωνίας, δύσκολα μπορούσε με τα μέσα του να αποδώσει, πόσω δε μάλλον να απογειώσει, τον άνθρωπο στις υψιπετείς εκφράσεις της αληθινής ποίησης.

Κι αν αγωνίστηκαν για να αποδείξουν το αντίθετο οι συμβολιστές, κι αν έψαξαν κάθε πιθανό εφέ για να δημιουργήσουν την αναγκαία εκείνη ατμόσφαιρα που θα έλιωνε τις συμβάσεις και θα έφερνε τον θεατή σε επαφή με τον ποιητικό πυρήνα… Διαπίστωσαν κάποτε πως ακόμα και αν παραβλέπανε τα άλλα μέσα του θεάτρου, έμενε κάτι που έστεκε εμπόδιο σε κάθε ποιητική αναγωγή… Ο ηθοποιός. Αυτός, με το περιορισμένο σώμα, την καθορισμένη ύλη και τη φθαρτή σωματικότητα, αυτός, με την ατίθαση προσωπικότητα και την άστατη ερμηνεία, αυτός, έπρεπε με κάποιο τρόπο να παραλειφθεί ή να αναχθεί πέρα από την παρουσία του...

Είτε με τον έναν είτε με τον άλλον τρόπο, όσοι υποστήριζαν το παραπάνω επιχείρημα κατέληξαν στις «μαριονέτες». Θα αντικαταστήσουμε τον ηθοποιό με το μυστηριακό απείκασμά του, το ξόανο ή τη σκιά, με κάτι τέλος πάντων που να μη δοκιμάζει κάθε στιγμή τις συμβάσεις μας. Ή θα τον μετατρέψουμε με την άσκηση σε κάτι παραπάνω από σώμα, σε κάτι ικανό να κουβαλήσει το μυστηριακό ποιητικό φορτίο της μαριονέτας, σε μια «υπερ-μαριονέτα» ή σε έναν εικονικό επί σκηνής «μάρτυρα». Από εδώ ξεκινάει ο δρόμος που θα γονιμοποιήσει το σύγχρονο θέατρο, κυρίως εκείνο που θα ζητήσει να ξεφύγει από το ρεαλιστικό τοπίο για να μεταδώσει το άρρητο και αφανέρωτο της καθαρής ποίησης.

Στο Tempus Verum του Κεραμεικού ο Δημήτρης Λάλος καταπιάνεται με το πρόβλημα, όχι για να το λύσει, αλλά για να το υπερβεί με τα δικά του μέσα. Η παράσταση στηρίζεται στην ιδέα του να μεταφέρει την «Ιλιάδα» του Ομήρου μέσα από την πρωτότυπη -και για το θέατρο πιθανόν πρωτοφανέρωτη- οπτική του «Αλλου». Στο κέντρο τοποθετείται αυτή τη φορά ο ηττημένος και ατιμασμένος «αντίπαλος» Τρώας, ο Εκτορας.

Ο Λάλος αναδομεί έτσι την «Ιλιάδα», συγκρατώντας από τη μετάφραση του Μαρωνίτη τα χωρία της παρουσίας του συγκεκριμένου ήρωα, ώστε να παρουσιάσει στο ομηρικό έπος τη δική του, κρυμμένη κάτω από το θάμβος της κρατούσας αφήγησης, αντι-ιστορία. Είναι ο ήρωας που, χωρίς να ευθύνεται για τον πόλεμο, αντιστέκεται πρώτος στην επίθεση των Αχαιών, επιβάλλεται με τη γενναιότητα και την πολεμική αρετή του στις μάχες, δοξάζεται σε όλη τη διάρκεια του έπους, για να ατιμαστεί με φρικτό τρόπο πριν το τέλος του. Μα το κυριότερο είναι πως ο Εκτορας είναι ο μόνος που χαρίζει στην «Ιλιάδα» τις ελάχιστες αντι-πολεμικές ανάσες της, την αίσθηση μιας πατρίδας και μιας ζωής για την οποία ο ίδιος αξίζει να παλέψει. Η ιστορία του θα προκαλεί γι’ αυτό συγκίνηση στο εξής, η σκηνή με τον μικρό του γιο, τον Αστυάνακτα, θα μνημονεύεται στους αιώνες, η ρήση του για την πατρίδα θα γίνει έμβλημα πατριωτισμού, ενώ το άδοξο τέλος του από τον Αχιλλέα θα προκαλεί για πάντα φρίκη.

Ομως το τέλος του έπους τού επιφυλάσσει μια αξεπέραστη τιμή... Το ατιμασμένο λείψανό του θα δώσει την αιτία για την εμφάνιση μιας νέας σκέψης για τον άνθρωπο. Την ανιχνεύουμε στα δάκρυα ενός πατέρα που ξέρει τι έχασε, ενωμένα με τα δάκρυα ενός πολεμιστή που ξέρει πως δεν θα το βρει ποτέ στη μάχη.

Αυτή την «κάθαρση» του Εκτορα επιχειρεί η παράσταση του Λάλου, αν και η κάθαρση εδώ θα ήταν καλύτερο να εννοηθεί σαν αποκατάσταση. Οπως και να ’χει, ενδιαφέρον έχει ο τρόπος απόδοσης του σκηνοθέτη και ηθοποιού. Ολα ξεκινούν από τον ίδιο… Ο Λάλος, πριν από την έναρξη, εμφανίζεται ανεπιτήδευτος ενώπιον των θεατών του, πιάνει κουβεντούλα μαζί τους, διαχέεται στην κοινωνικότητά του. Ωσπου έξαφνα… με τον απλό γδούπο στο πάτωμα από την μπότα του, το πρόσωπό του εξαφανίζεται. Μια σειρά από φώτα πίσω του στο μικρό παλκοσένικο ανάβουν και τον εξαϋλώνουν, καθώς ο επιβλητικός λόγος του Ομήρου τον μεταβάλλει σε ραψωδό, αγωγό της ιστορίας που διαπερνά εκείνον για να φτάσει σε εμάς. Ελάχιστες οι κινήσεις, τίποτα που να δοκιμάζει την πιο απλή και ουσιαστική σύμβαση του θεάτρου: «ακούω κάποιον να λέει μια συναρπαστική ιστορία»…

Και κατά την ανύψωση σε έναν άλλο κόσμο που επιχειρείται επί σκηνής, με τη βοήθεια κιόλας του μουσικού Αλέξη Κωτσόπουλου, σελίδες του κειμένου απορρίπτονται μία μία, σαν μικρά λευκά ντεπόζιτα καύσιμων λέξεων, ώσπου ο χώρος γύρω από το μικρό πάλκο να γεμίσει με το κέλυφος του γύρω κόσμου. Η σύντομη χειροποίητη αυτή παράσταση κατορθώνει να μεταδώσει συγκίνηση και να μας φέρει κοντά στον στόχο της. Το πρόσωπο του Εκτορα αναδύεται ξανά, μα πιο αισθαντικό τώρα, τραγικό, καθαρμένο.

«Λάμπρος», θέατρο Χώρος

Φωτ.: Patroklos Skafidas

Η δεύτερη παράσταση αφορά τον «Λάμπρο» του Σολωμού. Πρόκειται για ακόμη μια επιστροφή στο καταγωγικό κείμενο του ποιητή, το αποσπασματικό και δαιδαλώδες, που έχει δεχθεί κατά καιρούς πολλές απόπειρες ενσάρκωσης εν σώματι και πνεύματι θεάτρου. Ομως αυτή τη φορά η Ελενα Μαυρίδου πλησιάζει το ποίημα με άλλον τρόπο.

Απορρίπτει τη φυσική διαμεσολάβηση του ηθοποιού και την υποκαθιστά με ένα σύστημα σκιών, που προβάλλονται σαν κόμικς στην πίσω οθόνη μέσω ενός προτζέκτορα (τις φιγούρες σχεδίασαν η Ελενα Μαυρίδου και ο Στάθης Μαρκόπουλος). Η ερμηνεύτρια αναλαμβάνει την κίνηση των φιγούρων με τρόπο που να ακολουθούν την ιστορία του «Λάμπρου», όπως ακούγεται από τη δική της απαγγελία off-stage.

Πρόκειται επομένως για μια τεχνική μεικτών μέσων, όπου η οπτική εντύπωση συνδυάζεται με την ακουστική και οι περίφημοι στίχοι του Σολωμού ενισχύονται από την ηχητική επένδυση του Γιώργου Μαυρίδη, με τη λύρα και σύγχρονα μέσα ηλεκτρονικής μουσικής. Επιδιώκεται το εξής: Το καταπέτασμα της παράστασης να χωριστεί στα δύο, ανάμεσα σε έναν κόσμο υλικό, που παρουσιάζεται μπροστά μας ανυπόκριτος…

Και έναν κόσμο άλλο, που δεν παριστάνεται αλλά δείχνεται, που σημαίνεται με τη μουσική, τις σκιές, τη σιωπή... Ο λόγος της ποίησης του «Λάμπρου» είναι ο δρόμος του συμβολισμού, ο δρόμος του να ερμηνεύεις την ποίηση, μα κυρίως να την αποδέχεσαι, ως αυτό που είναι: μια άυλη, πνευματική, απελευθερωτική τελετή της ανθρώπινης ευαισθησίας.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΘΕΑΤΡΟ
Να νιώσουμε πως οι «Πέρσες» είμαστε εμείς
Η επέμβαση του Δ. Καραντζά στο έργο αφορά τελικά ένα σχετικά μικρό μέρος του και στοχεύει στην απεικόνιση κυρίως και λιγότερο στην κειμενική του διάσταση με ένα αποτέλεσμα όμως ριζοσπαστικό.
Να νιώσουμε πως οι «Πέρσες» είμαστε εμείς
ΘΕΑΤΡΟ
Μια λοξή ματιά στο έργο του Ευριπίδη, αλλά και η αληθινά εθνική «λόξα»
Ο Γιάννης Καλαβριανός έστησε μια μεγάλη και χαρμόσυνη παράσταση, με όλα τα εχέγγυα του Εθνικού και τα μέσα μιας κρατικής σκηνής τιμώντας με αυτά έργο και συγγραφέα.
Μια λοξή ματιά στο έργο του Ευριπίδη, αλλά και η αληθινά εθνική «λόξα»
ΘΕΑΤΡΟ
Η βία ως μέρος της κοινωνικής κανονικότητας
Στην «Οαση ατιμωρησίας» το θέμα βρίσκεται και πάλι στη βία ως μέρος της κοινωνικής κανονικότητας και πως η βία κανονικοποιείται και νομιμοποιείται ώστε να παραμένει πρώτα αόρατη και μετά ατιμώρητη.
Η βία ως μέρος της κοινωνικής κανονικότητας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας