• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.3°C / 15.8°C
    2 BF
    76%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 6.4°C / 11.9°C
    2 BF
    81%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 12.0°C / 14.0°C
    4 BF
    74%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 8.9°C / 8.9°C
    1 BF
    81%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 14.1°C
    3 BF
    87%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 5.8°C / 11.0°C
    2 BF
    95%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    4°C 4.4°C / 6.8°C
    5 BF
    87%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.3°C / 12.4°C
    2 BF
    85%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.8°C / 15.3°C
    4 BF
    72%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 11.9°C / 12.9°C
    3 BF
    94%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 12.8°C / 15.6°C
    4 BF
    77%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 12.3°C / 13.6°C
    4 BF
    69%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    4 BF
    87%
  • Λάρισα
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 12.5°C / 12.5°C
    2 BF
    69%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 11.1°C / 13.4°C
    2 BF
    100%
  • Ρόδος
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 13.8°C / 16.8°C
    3 BF
    61%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 13.6°C / 16.0°C
    4 BF
    54%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 10.3°C / 12.1°C
    3 BF
    92%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 6.5°C / 9.4°C
    3 BF
    84%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 4.8°C / 4.8°C
    2 BF
    95%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ενα ερμηνευτικό τρίδυμο σε ρεσιτάλ σκηνικής ευελιξίας και αντοχής

  • A-
  • A+
Η παράσταση που σκηνοθετεί ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος, με ερμηνευτές τους Μάκη Παπαδημητρίου, Αργύρη Ξάφη, Μιχάλη Οικονόμου περιέχει τα πάντα και ένα θέατρο πίσω απ’ όλα που επιβεβαιώνεται ως ο καθρέφτης του ανθρώπινου.

Το 1844 ένας Γερμανός εξόριστος στο Παρίσι αρχίζει να διατυπώνει τη φιλοσοφική και οικονομική σκέψη του με θέμα τη διάρθρωση ενός παντοδύναμου συστήματος παραγωγής που ονομάζει «καπιταλισμό». Προβλέπει την παγκόσμια εξάπλωσή του, διαγράφει τις συνέπειες και διαβλέπει τις επιπτώσεις στην πλειονότητα των ανθρώπων που βιοπορίζονται από τη θέση των εργατών.

Το κύριο στοιχείο της σκέψης του είναι πως ο καπιταλισμός μεταβάλλει την έννοια και την ουσία της απασχόλησης σε κάτι μισητό για τον άνθρωπο, αλλοιώνοντας τη σχέση του με τον στόχο και το αντικείμενο της δουλειάς και μεταβάλλοντας την εργασία σε κάτι αφηρημένο, απάνθρωπο και τελικά καταπιεστικό. Ο νεαρός αυτός άντρας που μιλάει για τον καπιταλισμό στα 1844 -Κάρολος Μαρξ είναι το όνομά του- έχει αρχίσει να διατυπώνει μια έννοια που θα συνδέει έκτοτε τον καπιταλισμό με αυτό το σύστημα απρόσωπης εργασίας: την «αλλοτρίωση».

Το 1844, την ίδια ακριβώς χρονιά, ένας άλλος νεαρός άντρας από τη Γερμανία, εβραϊκής καταγωγής αυτός, φεύγει από τη χώρα του για να ταξιδέψει στη χώρα του καπιταλιστικού παραδείσου. Δεν τον ωθεί τόσο η απόγνωση ή η απόλυτη ένδεια τόσων και τόσων άλλων που έκαναν μαζί του το ίδιο ταξίδι, μα και κάτι άλλο: η βαθιά επιθυμία να ξεδιπλώσει τις ικανότητές του και να συνθέσει την προσωπικότητά του εξ αρχής, σε μια πατρίδα που αφαιρεί από τον καθένα τα μέχρι τώρα βαρίδια και ανοίγει εμπρός του σαν μουσικό κουτί, με την ελπίδα της νέας -της καινούργιας!- ζωής. Το όνομά του, Χεγιούμ Λίμαν.

Από εκεί πιάνει την ιστορία του και ο Ιταλός συγγραφέας Στέφανο Μασίνι για να συνθέσει με αφηγηματικό τρόπο και επί σκηνής την πορεία της οικογένειας των αδελφών Λίμαν, από κάποιο μαγαζάκι εμπορίας ρούχων με την «κίτρινη επιγραφή» του στην Αλαμπάμα μέχρι το μεγαθήριο της Νέας Υόρκης και την κορυφή του καπιταλιστικού σύμπαντος. Ο πρώτος Λίμαν που θα ριζώσει στην Αμερική θα φέρει σύντομα κοντά του τα δύο άλλα αδέλφια του, που έχουν διαφορετικούς με αυτόν χαρακτήρες, μα συνθέτουν από κοινού μια οργανική ενότητα σαν τις τρεις πλευρές ενός τριγώνου. Κι από εκεί θα ξεκινήσει η σάγκα των Λίμαν, η απόλυτη ενσάρκωση του αμερικανικού ονείρου με την αναρρίχηση των ίδιων και των παιδιών τους και των παιδιών των παιδιών τους για τα επόμενα 164 χρόνια σε όλους τους τομείς της οικονομίας, από υφάσματα μέχρι καπνό και σιδηρόδρομους, κι από ηλεκτρονικούς υπολογιστές μέχρι κάποια στιγμή το ίδιο το χρήμα…

Το μυστικό βέβαια είναι πως δεν εμπορεύονται ακριβώς τα αγαθά, αλλά την ιδέα τους. Ουσιαστικά αυτό που οι πανέξυπνοι Εβραίοι απόγονοι μεταναστών κάνουν είναι να παρεμβαίνουν σαν μεσάζοντες ανάμεσα στους δύο κόσμους της παραγωγής εξασφαλίζοντας τη μεταξύ τους επικοινωνία. Ετσι, χωρίς να παράγουν οι ίδιοι τίποτα, χωρίς να στηρίζονται κατ’ ανάγκην σε κάποιο κεφάλαιο, γίνονται ο μοχλός που μεταφέρει την κίνηση του ενός γραναζιού στο άλλο. Την τεράστια περιουσία τους τη χτίζουν επενδύοντας με τον έναν ή τον άλλο τρόπο σε «δίκτυα» μεταβίβασης αγαθών είτε αυτά ονομάζονται αγορά βαμβακιού, είτε σιδηρόδρομοι, είτε, τέλος, χρηματιστήριο.

Από κάθε άποψη τα τρία αδέλφια και η οικογένειά τους, η δυναστεία που θα βασιλεύσει στο βασίλειο της παγκόσμιας οικονομίας για τους επόμενους σχεδόν δύο αιώνες, έχουν κατακτήσει ό,τι ονειρεύτηκε κάθε μετανάστης που έφτασε κάποτε στο λιμάνι της Νέας Υόρκης. Μα η αλλοτρίωση του καπιταλιστικού συστήματος, για την οποία μίλησε κάποτε ο Μαρξ, έχει αγγίξει κι αυτούς.

Καθώς προχωρούν προς νέες πηγές πλουτισμού, γίνονται θύματα ενός μηχανισμού που αφαιρεί από τον άνθρωπο τη σχέση του με το αντικείμενο της δουλειάς του μεταβάλλοντας την εργασία του και την παρουσία του τελικά σε αφηρημένη και απρόσωπη διαδικασία. Ωσπου 164 χρόνια αργότερα, το σωτήριο έτος 2008, η αυτοκρατορία των Λίμαν, χωρίς τους Λίμαν πια, σαν μια τερατωδώς διογκωμένη, κυνικά απάνθρωπη φούσκα θα σκάσει πάνω από τα κεφάλια όλων - κάποια στιγμή και πάνω στα δικά μας κεφάλια…

Με δυο λόγια ο Μασίνι κάνει αυτό που αγαπάμε στο θέατρο. Μετά από τόση προσπάθεια -ξεκινώντας από εκείνον τον Γερμανό στο Παρίσι- να δούμε τον καπιταλισμό χωρίς πρόσωπο, αυτός μας θυμίζει ξανά τα πρόσωπά του. Πρόκειται για ένα μεγάλο στοίχημα, όχι βέβαια γιατί είναι η πρώτη φορά που ο βίος των πλούσιων οικογενειών αποκτά σκηνικό μύθο, αλλά γιατί είναι φανερό πως ο Μασίνι ζητάει να αφηγηθεί την πορεία των Λίμαν χωρίς να επηρεαστεί από τη γοητεία τους... Οπως είναι επόμενο, η ίδια η πορεία αυτών των πρωτοπόρων καπάτσων ανθρώπων, που μετέτρεψαν ακόμη και τα χαρακτηρολογικά ελαττώματά τους σε θρύλο, που εκμεταλλεύτηκαν κάθε πρόβλημα, κρίση, ακόμη και αποτυχία με δημιουργικό τρόπο, ώστε να προχωρήσουν μπροστά στο όραμά τους, πλέκει γύρω τους δίχτυ θαυμασμού. Το βλέμμα του Μασίνι ωστόσο είναι αποφασισμένο να σταθεί σε εκείνη την απόσταση όπου το πρόσωπο αναδύεται αλλά δεν επιβάλλεται, και η ιστορία του οίκου Λίμαν δεν είναι ούτε ακριβώς η ιστορία κάθε Λίμαν χωριστά, μα ούτε και της δυναστείας εν γένει.

Κάτι άλλο επιδιώκει ο Μασίνι. Στο πυκνό, παρά τη διάρκεια των τριών ωρών, αφήγημά του, πίσω από τη διαδρομή πολλών και διαδοχικών Λίμαν, βρίσκεται η μαρτυρία του ενός Ανθρώπου τελικά, που τον παρακολουθούμε από την αφετηρία της νέας ζωής του ελεύθερο να δημιουργήσει, να συνθέσει, να οραματιστεί, σε έναν κόσμο νέο, μέχρι να παραδώσει στους επόμενους το όραμά του.

Ωστόσο το ίδιο το πρόσωπο σβήνεται από τη μνήμη και το πρώτο όραμα αλλοτριώνεται στο αλέτρι του χρόνου. Στο τέλος, όταν ο κύκλος του οίκου σβήνει, δεν μένει πίσω από το σύστημα του Ανθρώπου νόημα άλλο από τη «σιωπή». Η διαδρομή των Λίμαν είναι κάτι παραπάνω από «καπιταλισμός», είναι ο σιωπηλός κύκλος του ανθρώπινου πεπρωμένου, χαραγμένος από εκείνους που με το έργο τους έμοιασαν κάποτε να το αμφισβητούν.

Η συγκίνηση από το έργο του Μασίνι πηγάζει πιστεύω από αυτή τη βαθιά διδαχή του, όχι για τον «καπιταλισμό», ούτε για το «πολιτικό σύστημα», αλλά για την αδυναμία του ανθρώπου να χτίσει κάτι που να τον περιέχει και να τον καθιστά αιώνιο. Ο καπιταλισμός με την εξουσία του έκανε τους ανθρώπους να ξεχνούν τα όριά τους. Το θέατρο έρχεται, μετά τον χρόνο, για να μας τα ξαναθυμίσει.

Πρόκειται για μια επιτυχία διεθνούς βεληνεκούς, η τελευταία παράσταση που σκηνοθέτησε ο πολύς Ρονκόνι, και με μια ήδη σπουδαία διαδρομή στις μεγάλες σκηνές της Ευρώπης και της Αμερικής. Κάποια στιγμή το έργο αποδόθηκε για τρεις ερμηνευτές, καθιστώντας έτσι την αφηγηματική δομή του ακόμα πιο «τριτοπρόσωπη», πιο «επική». Και από την άλλη, όπως συμβαίνει και στο «Ιλίσια», καθιστώντας την παράστασή του βαθύτερα θεατρική, καθώς δίπλα στο νόημά της προστίθεται η εργασία, ο κόπος και η δεξιοτεχνία των ερμηνευτών της.

Ετσι την είδαμε κι εμείς εδώ, στη σκηνοθεσία του Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου και τη μετάφραση της Κοραλίας Σωτηριάδου (με τη συνεργασία της Αγγελικής Κοκκώνη), στο νέο απόκτημα της εταιρείας του Θεάτρου του Νέου Κόσμου. Οι Μάκης Παπαδημητρίου, Αργύρης Ξάφης και Μιχάλης Οικονόμου γίνονται οι ερμηνευτές που θα αποδώσουν τα πολλαπλά του αφηγηματικού συρμού της παράστασης, με το ένα μέρος της όψης τους να παραμένει σταθερό (με τα κοστούμια της Κλαιρ Μπρέισγουελ) και το άλλο να μεταπηδά από ρόλο σε ρόλο, από εποχή σε εποχή.

Είναι ένα τρομερό τρίδυμο στο ρεσιτάλ της σκηνικής ευελιξίας μα και αντοχής - και αυτό εξαργυρώνεται άμεσα από το κοινό. Παρά τα έξυπνα (και ώς έναν βαθμό συνδεδεμένα πια με τον σκηνοθέτη) σκηνικά-κύβους που προσαρμόζονται στις διάφορες συμβάσεις (της Ευαγγελία Θεριανού), το κύριο εξωτερικό στοιχείο του σχολιασμού το φέρνει η μουσική του Θοδωρή Οικονόμου. Στη μουσική του επαναλαμβάνεται το μεταίχμιο του έργου μεταξύ πολιτικού και τραγικού τρόπου ανάγνωσης της ιστορίας.

Δεν θα αποτελεί έκπληξη αν μιλάμε για μία από τις επιτυχίες της χρονιάς. Περιέχει τα πάντα: κάποια δόση περιέργειας, ρεσιτάλ ερμηνειών επί τρία και ένα θέατρο πίσω απ’ όλα που επιβεβαιώνεται ως ο καθρέφτης του ανθρώπινου. Ακόμα και εκεί όπου ο άνθρωπος κινδυνεύει να χάσει το πρόσωπό του.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΘΕΑΤΡΟ
Οι ήρωες του Τενεσί Ουίλιαμς παλεύουν ξανά με τη σκιά τους
Η παράσταση της Μαγκανάρη «Νύχτα της Ιγκουάνα» του Τενεσί Ουίλιαμς έχει τη δύναμη να οδηγήσει τον θεατή της προς την έξοδο της άλλης, ποιητικής, άγριας και, εν τέλει, καθαρτικής πραγματικότητας.
Οι ήρωες του Τενεσί Ουίλιαμς παλεύουν ξανά με τη σκιά τους
ΘΕΑΤΡΟ
Παραλείποντας τους ηθοποιούς...
Ο Δημήτρης Λάλος προσεγγίζει την «Ιλιάδα» από την πλευρά του Εκτορα, με τη μορφή ραψωδιακής αφήγησης και η Ελενα Μαυρίδου μεταφέρει τον «Λάμπρο» του Σολωμού με σκιές σαν κόμικς.
Παραλείποντας τους ηθοποιούς...
ΘΕΑΤΡΟ
«Στις τρεις πίτσες, η μία δώρο! Ιδού η στρατηγική του υπουργείου Πολιτισμού!»
Ο σκηνοθέτης και καλλιτεχνικός διευθυντής του θεάτρου «Πόρτα» Θωμάς Μοσχόπουλος μιλά στην «Εφ.Συν.» για τις φετινές παραστάσεις της ομάδας του, την πανδημία, αλλά και την ανεπάρκεια του ΥΠΠΟΑ.
«Στις τρεις πίτσες, η μία δώρο! Ιδού η στρατηγική του υπουργείου Πολιτισμού!»
ΘΕΑΤΡΟ
Μια σκηνική «σωματοποίηση» του ποιητικού λόγου της Τσβετάγιεβα
Στη «Φαίδρα» ο Δ. Καραντζάς δεν ακολουθεί τα λόγια της ποιήτριας Μαρίνα Τσβετάγιεβα και δεν τα «εικονοποιεί», αλλά τα σωματοποιεί και σωματοποιώντας τα αποδίδει επί σκηνής τις συνέπειές τους.
Μια σκηνική «σωματοποίηση» του ποιητικού λόγου της Τσβετάγιεβα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας