• Αθήνα
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 15.6°C / 17.9°C
    2 BF
    75%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.3°C / 13.3°C
    0 BF
    82%
  • Πάτρα
    Βροχοπτώσεις μέτριας έντασης
    13°C 12.0°C / 14.0°C
    2 BF
    77%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 6.9°C / 7.0°C
    0 BF
    93%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    4 BF
    88%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 9.9°C / 12.3°C
    1 BF
    83%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 6.3°C / 7.3°C
    1 BF
    93%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.6°C / 10.6°C
    2 BF
    94%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 16.6°C / 18.7°C
    4 BF
    65%
  • Μυτιλήνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    5 BF
    78%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 16.2°C / 19.1°C
    4 BF
    77%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 12.3°C / 12.3°C
    4 BF
    77%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 15.8°C / 15.8°C
    3 BF
    76%
  • Λάρισα
    Βροχοπτώσεις μέτριας έντασης
    9°C 8.5°C / 8.5°C
    1 BF
    89%
  • Λαμία
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    8°C 8.5°C / 8.5°C
    1 BF
    83%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 17.8°C / 18.8°C
    2 BF
    76%
  • Χαλκίδα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    17°C 15.8°C / 18.1°C
    3 BF
    70%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 11.0°C / 12.7°C
    2 BF
    91%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.4°C / 13.4°C
    2 BF
    79%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 6.8°C / 6.8°C
    0 BF
    89%

Στέλιος Δημόπουλος, Γιώργος Πυρπασόπουλος, Μαρία-Νεφέλη Δούκα και Ηλίας Βαλάσης

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ρεσιτάλ σκηνοθεσίας και ερμηνειών

  • A-
  • A+
Βαθύ, πιο ώριμο κι ακόμα επίκαιρο, το επιτυχημένο έργο του Γιάννη Τσίρου, σε σκηνοθεσία Γιώργου Παλούμπη, οργώνει το χώμα ενός κοινωνικού πεδίου από το οποίο αναδεύονται ρίζες της κοινής πατριαρχικής, αντρικής, «ρωμαίικης» νοσηρότητας. Αναρωτιέμαι αν υπάρχει ηθοποιός που να μη θέλει να παίξει έναν από τους ρόλους αυτού του έργου...

Μετά από ένα αναγκαίο διάλειμμα μερικών εβδομάδων, η στήλη επανέρχεται στα γνώριμα ύδατα και μάλιστα με έργο νεοελληνικό και σχεδόν πια «κλασικό». Κοντά είκοσι χρόνια έχουν περάσει από τότε που συναντήσαμε τον Γιάννη Τσίρο και τα «Αξύριστα πηγούνια» του, στο γύρισμα του αιώνα τότε, όταν η χώρα ζούσε τους μετασεισμούς από την κίνηση των τεκτονικών πλακών της Ιστορίας.

Και ωστόσο ακόμη και σήμερα, χρόνια μετά, που τα πραγματολογικά του έργου έχουν πια μετακινηθεί ή θαφτεί στον κουρνιαχτό νεότερων κρίσεων, τα «Πηγούνια» συνεχίζουν να προκαλούν τις ίδιες με τότε -μήπως και ακόμα μεγαλύτερες;- ανατριχίλες.

Παίζονται και ξαναπαίζονται στις κεντρικές σκηνές του θεάτρου μας σαν μέρος πια του αστικού θεατρικού τοπίου, αναπόσπαστο στοιχείο της δραματουργικής ταυτότητάς μας. Νομίζω πως η περίπτωσή τους είναι ικανή να μας κάνει λίγο σοφότερους σχετικά με το νεοελληνικό θέατρο -τουλάχιστον επιβεβαιώνοντας τρεις βασικές κατακτήσεις του.

Και πρώτα πρώτα επαληθεύοντας ξανά πως παρά τα όσα λέγονται μπορείς να σημειώσεις μια αληθινά μεγάλη -πολύ μεγάλη μάλιστα- «επιτυχία» με ένα σύγχρονο ελληνικό έργο. Αξιόλογα έργα δεν έλειψαν ποτέ κατά τη νεότερη θεατρική ιστορία μας, ούτε εμφανίστηκαν δα από το πουθενά οι συγγραφείς που όλοι αναγνωρίζουμε μετά τον Πόλεμο. Εκείνο που παραδοσιακά σταματούσε το ανέβασμα του ελληνικού έργου ήταν η πεποίθηση πως μια «πρόζα» κοινωνικού προβληματισμού, καλλιτεχνικών τέλος πάντων προδιαγραφών, σήμαινε ούτε λίγο ούτε πολύ την επιχειρηματική αυτοχειρία όσων δοκίμαζαν να επενδύσουν σε αυτήν.

Κι αν θεωρείται ορόσημο το ανέβασμα του '57 από τον Κουν της «Αυλής των Θαυμάτων», δεν είναι γιατί αφορά ένα εξαιρετικό έργο, αλλά γιατί εκτός των άλλων μετακίνησε την παλιά πεποίθηση πως έργο νέου και προικισμένου Ελληνα από ελληνικό θίασο σημαίνει ούτε λίγο ούτε πολύ «καταστροφή». Τόσα χρόνια μετά και τα «Αξύριστα πηγούνια» συνεχίζουν να μετακινούν την ίδια εκείνη πεποίθηση προς τα εμπρός.

Το εξίσου, δεύτερο, σημαντικό στοιχείο των «Πηγουνιών» βρίσκεται στην αισθητική τους. Πρόκειται για έργο «ρεαλισμού» λοιπόν, έργο δριμύ και σέρτικο, ακόμα κι αν ενισχύσουμε το άρωμά του με όποιο άλλο ειδολογικό μπαχαρικό έχουμε πρόχειρο. Ο βυθός της πραγματικότητας που αναδύεται ενώπιόν μας και που αγνοούμε ή αρνιόμαστε να «δούμε»… τα πρόσωπα που κινούνται ανάμεσά μας, που γνωρίζουμε και κάποτε μάλιστα «συμπαθούμε»… τα ίδια με εμάς μυστικά και ενοχές. Και οι ίδιες ιστορίες, κάποτε ενοχλητικά «δικές μας».

Να λοιπόν πού κρύβεται η επιτυχία των «Πηγουνιών». Σε ένα καθαρά «αντρικό έργο» και στην ανατομία των σχέσεών του. Σε ένα «υπόγειο» δραματικό χώρο, στην αίθουσα Αποδοχών ενός κρατικού νοσοκομείου, όπου δημόσιοι υπάλληλοι συνοδεύουν όσους καταλήγουν στη διάρκεια της εφημερίας. Στη φέτα ζωής που αποκαλύπτει όχι μόνο τα όρια αλλά και τον πάτο της κοινωνικής ζωής. Στο βλέμμα του στους απόβλητους του συστήματος που κάνουν τη βρόμικη δουλειά, βυθισμένοι κι οι ίδιοι σε ένα κόσμο άνευ φιλοσοφίας ή ποιητικής, πέραν των λόγων του παλιού εκείνου νεκροθάφτη από τον Αμλετ.

Είναι αυτοί οι «άλλοι», οι μακρινοί και γνώριμοι και αναγνωρίσιμοι ανάμεσά μας. Αντρες «βαριοί και ασήκωτοι», κουρασμένοι από τον ίδιο τον ανδρισμό, που σε αυτούς αποκτά πια το βάρος αδιαπέραστης πανοπλίας. Αντρες που φανερά αναπληρώνουν την ανασφάλεια και την περιθωριοποίηση τους με στοιχεία σεξουαλικής υπερδιέγερσης: αλκοόλ, βρισιές, αγορίστικες κομπορρημοσύνες και πληρωμένες γυναίκες.

Τους ξέρουμε, ακόμα και αν κάνουμε πως δεν τους βλέπουμε. Το μόνο πλάσμα που δεν γνωρίζουμε, που παραμένει αόρατο από όλους μας, άδηλο κι αταύτιστο ακόμα, είναι αυτό το κορίτσι από κάποιο άγνωστο χωριό της Ρωσίας, που ήλθε στην Ελλάδα, αγοράστηκε, πουλήθηκε και τελικά κατέληξε «ποιος ξέρει πώς» στα αζήτητα του κρατικού νεκροτομείου.

Απομένει η πλοκή. Οπως κάθε μεγάλο έργο ρεαλισμού, τα «Πηγούνια» ζητούν να συμπυκνώσουν σε μια νύχτα την περιπέτεια μεγάλης μέρας, ώστε το ξημέρωμα να βρει τους ζωντανούς να έχουν ανταλλάξει θέση με τους πεθαμένους. Τα μυστικά και τα ψέματα έχουν έλθει στο φως και το άγνωστο σώμα της κοπέλας που πέθανε στη διάρκεια του στριπτίζ αποκαλύπτει το πτώμα της κοινωνικής σαπίλας μας.

Εχω δει το έργο του Τσίρου πολλές φορές κι ακόμη κάθε φορά που το βλέπω μου μοιάζει καλύτερο… Πιο ώριμο τώρα, περισσότερο ενταγμένο στις συνθήκες και ακόμα, καθώς αποκαλύπτει χρόνο με τον χρόνο το βάθος του, ακόμα επίκαιρο. Αν αφορούσε μόνο το «μεταναστευτικό», η ισχύς του θα είχε πιθανόν ξεθυμάνει. Αυτό όμως, καθώς φαίνεται, οργώνει το χώμα ενός κοινωνικού πεδίου από το οποίο αναδεύονται ρίζες της κοινής πατριαρχικής, αντρικής, «ρωμαίικης» νοσηρότητας.

Αναρωτιέμαι αν υπάρχει ηθοποιός που να μη θέλει να παίξει έναν από τους ρόλους αυτού του έργου… Κι αληθινά δεν υπάρχει τίποτα ευκολότερο και τίποτα δυσκολότερο από αυτό. Αφού ο ηθοποιός φορέσει το σκάφανδρο που του παρέχει ούτως ή άλλως η ιθαγένειά του, οφείλει μετά να καταδυθεί στα σκοτεινά βάθη της ταυτότητας, εκεί όπου δεν φτάνει ούτε το φως ούτε ο θόρυβος του φαίνεσθαι. Ιδού λοιπόν το τρίτο στη σειρά στοιχείο της επιτυχίας ενός ελληνικού έργου. Παρέχει τη στολή, για να ερευνήσουμε μετά τον βυθό.

Τώρα έχουμε ένα ρεσιτάλ σκηνοθεσίας από τον Γιώργο Παλούμπη, τον ειδικό στο να γκρεμίζει τον τοίχο του ρεαλισμού και να μεταφέρει στην πλατεία την αίσθηση του χρόνου και τόπου του δράματος. Ρεσιτάλ ερμηνειών επίσης από τον Γιώργο Πυρπασόπουλο, στον ρόλο του Σάββα, του «προϊσταμένου, φίλου και συζύγου» ανάμεσά μας και μέσα μας… Τον Ηλία Βαλάση, που δίνει στον Κυριάκο τη συνεχή του αιώρηση. Μας αρκεί μόνο η απόγνωση που διακρίνουμε στο βλέμμα του προσώπου του, για να καταλάβουμε αυτόν τον άντρα που διαλύεται… Πολύ καλός ο Στέλιος Δημόπουλος σαν Μαρινάκης, καταλύτης της δράσης και ίσως μόνη διέξοδος στο «υπόγειο».

Στο αντρικό αυτό έργο όμως επιβάλλεται η παρουσία ενός γυναικείου προσώπου εν τη απουσία και τη σιωπή του. Είναι η όμορφη Ιρίνα της Μαρίας-Νεφέλη Δούκα, σιωπηλό πρόσωπο του δράματος και απούσα φωνή του, η γυναίκα που απαιτεί πριν από τη δικαίωση το δικό μας «βλέμμα». Η παράσταση εξάλλου αρχίζει με αυτό το «βλέμμα», με το ηδονοβλεπτικό κοίταγμά μας στο σώμα της καθώς αυτή χορεύει. Συνεχίζει με το μισο-ορατό πτώμα της στον νεκροθάλαμο. Και τελειώνει με την ίδια ωσεί παρούσα, αόρατη από τα πρόσωπα μα ορατή από εμάς, να περιφέρεται… Ενα φάντασμα του θεάτρου και της πόλης μας. Ισως ο τελικός θεατής του καθενός μας χωριστά.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΘΕΑΤΡΟ
Ο μύθος ενός εγκλωβισμένου Ανθρώπου
Ο «Προμηθέας» του Καραθάνου είναι ο μύθος ενός Ανθρώπου εγκλωβισμένου πρώτα σε έναν μετεωρίτη στο σύμπαν και έπειτα, κλεισμένου σε κάποιο τραύμα του στις εσχατιές του νου.
Ο μύθος ενός εγκλωβισμένου Ανθρώπου
ΘΕΑΤΡΟ
Στο σύμπαν της Πατριαρχίας
Στα πλαίσια του Φεστιβάλ Αθηνών παρουσιάστηκε στην Πειραιώς 260 το έργο «Σχολείο των γυναικών» του Μολιέρου σε σκηνοθεσία του Έκτορα Λυγίζου.
Στο σύμπαν της Πατριαρχίας
ΘΕΑΤΡΟ
Ο «Βυσσινόκηπος» στα χρόνια του ανάλγητου νεοφιλελευθερισμού
Με βάση το κλασικό έργο του Τσέχοφ «Ο Βυσσινόκηπος» ο Πρόδρομος Τσινικόρης υφαίνει τη συνέχεια της ιστορίας και την τοποθετεί στο σήμερα.
Ο «Βυσσινόκηπος» στα χρόνια του ανάλγητου νεοφιλελευθερισμού
ΘΕΑΤΡΟ
Live streaming ή μαγνητοσκόπηση;
Στην μαγνητοσκόπηση αυτό που μεταδίδεται ουσιαστικά είναι το αρχείο του θιάσου, ενώ στη ζωντανή αναμετάδοση, ένα μικρό τουλάχιστον μέρος από την αίσθηση του ηθοποιού κατορθώνει να διατηρηθεί.
Live streaming ή μαγνητοσκόπηση;
ΘΕΑΤΡΟ
Από τη σκηνή στην οθόνη του υπολογιστή
Η παράσταση της Λούλας Αναγνωστάκη και του Αλέξανδρου Αβρανά «Σε εσάς που με ακούτε» ψηφιακά από το Εθνικό Θέατρο λόγω της πανδημίας.
Από τη σκηνή στην οθόνη του υπολογιστή

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας