• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 17.5°C / 20.1°C
    0 BF
    70%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 16.4°C / 18.9°C
    0 BF
    64%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 18.4°C / 21.0°C
    2 BF
    75%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 14.7°C / 14.9°C
    3 BF
    82%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    3 BF
    67%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 15.8°C / 18.2°C
    1 BF
    67%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 14.1°C
    2 BF
    58%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    21°C 18.6°C / 20.6°C
    1 BF
    83%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 20.8°C / 22.1°C
    4 BF
    66%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    1 BF
    82%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 20.7°C
    3 BF
    68%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 15.1°C / 16.6°C
    4 BF
    77%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 19.9°C / 20.9°C
    2 BF
    56%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    18°C 17.9°C / 18.5°C
    0 BF
    63%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 15.6°C / 18.5°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 22.1°C / 22.8°C
    2 BF
    55%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 17.7°C / 20.3°C
    2 BF
    64%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 17.1°C / 17.3°C
    0 BF
    82%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 17.2°C / 18.9°C
    2 BF
    71%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 13.8°C / 13.8°C
    1 BF
    69%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μια νησίδα ελευθερίας στο Μεσολόγγι με ψηφιακό νόμισμα... φιστίκ-κόιν

  • A-
  • A+
Η δημιουργία ενός ανεξάρτητου κράτους από μια Ελληνίδα και έναν Τούρκο, που γίνεται πόλος έλξης για μετανάστες και όσους αναζητούν την επί γης ουτοπία, αλλά αφανίζεται από τη βίαιη επέμβαση του κράτους. Κωμική παραβολή με στοιχεία ντοκουμέντου, πολιτικό χιούμορ και αριστοφανίζουσα διάθεση, η παράσταση του Ανέστη Αζά δεν αφορά τόσο την ιστορική πτυχή της Ελληνικής Επανάστασης, όσο τη μετέπειτα έκπτωση των ρομαντικών ιδεών που τη γέννησαν

Το σύντομο διάλειμμα του Ελληνικού Φεστιβάλ, μεταξύ της ολοκλήρωσης του θερινού προγράμματος και της εξαιρετικά ενδιαφέρουσας νέας φθινοπωρινής του επέκτασης, μας επιτρέπει να ανατρέξουμε για λίγο στην παράσταση του Ανέστη Αζά και των συνεργατών του στην Πειραιώς τον περασμένο μήνα που προκάλεσε εξαρχής αίσθηση, αν μη τι άλλο, με τον ιντριγκαδόρικο τίτλο της, «Η Δημοκρατία του Μπακλαβά».

Η πρώτη εντύπωση αφορούσε βέβαια το ίδιο το έργο, που επιδίωκε να συνδέσει το θέατρο-ντοκουμέντο με τη μυθοπλασία, στρέφοντας την οδό του docudrama προς τη μεριά της υπερρεαλιστικής κωμωδίας. Αν και διακρίνει κανείς αρκετές από τις τεχνικές του devised και του θεάτρου της πραγματικότητας -την ενεργητική συμμετοχή των ηθοποιών στη διαμόρφωση του σεναρίου, την ελευθεριάζουσα δομή και την ανοιχτή σκηνική συνθήκη-, εντούτοις είναι φανερό πως αυτή τη φορά ο σκηνοθέτης λειτούργησε πάνω σε έναν δραματουργικό καμβά, ο οποίος αν και δημιουργήθηκε «εν κινήσει», μαζί με τις πρόβες, στερεώθηκε στα κείμενα του ίδιου του σκηνοθέτη, του Γεράσιμου Μπέκα και του Μιχάλη Πητίδη.

Εχω αναφέρει και παλιότερα πως το ελληνικό θέατρο του ντοκουμέντου δέκα χρόνια μετά την άνθησή του είναι φανερό πως πλησιάζει τα όριά του. Και ολοένα και πιο φανερά επιστρέφει στη ρίζα της θεατρικής λειτουργίας, ανανεώνοντας τη σύμβαση με τον/τη συγγραφέα. Οι νέες συνθήκες ωστόσο επιβάλλουν μια εντελώς διαφορετική συνεργασία, μακριά από το παλιό εκείνο συμβατικό «ανέβασμα» - μια συνεργασία όπου ο συγγραφέας θεωρείται μέρος της ευρύτερης δραματουργικής ομάδας και καταθέτει από τη μεριά του σε λόγο τη συνθήκη, το σχήμα, τη δυναμική ή το περιβάλλον που δημιουργούνται στην ώρα της καλλιτεχνικής ώσμωσης. Εδώ, στη «Δημοκρατία του μπακλαβά» εφαρμόζεται στην πράξη η νέα συνθήκη θεάτρου, με τους ηθοποιούς να αποτελούν την αρχή και το τέλος ενός νήματος που υφαίνεται στο εργαστήριο της γραφής και παραδίδεται πάλι πίσω σε αυτούς για παραπέρα επεξεργασία. Εχουμε στην ουσία με αυτόν τον τρόπο ένα υβρίδιο δράματος και δραματουργίας, το οποίο δανείζεται στη σκηνή τη δομημένη φαντασία του πρώτου μα και αρδεύει την ελευθερία του δεύτερου.

Η «Δημοκρατία του Μπακλαβά» ανάμεσα σε άλλες προτάσεις δείχνει την κατεύθυνση στην οποία θα κινηθεί τα επόμενα χρόνια το ελληνικό νεανικό θέατρο. Και είναι ασφαλώς επιτυχία του Φεστιβάλ πως κατάφερε να δραστηριοποιήσει αυτήν την πειραματική καλλιτεχνική δράση για την απόδοση της οφειλής μας στα 200 χρόνια της Επανάστασης. Μας λείπουν φανερά τα σχήματα με τα οποία το θέατρό μας και οι καλλιτέχνες του θα φανερώσουν πώς οι ίδιοι αντιλαμβάνονται, αισθάνονται, αξιολογούν αυτή την πορεία. Απουσιάζουν κυρίως οι καταθέσεις γύρω από την καταπιεστική επιβολή μιας εικόνας που αφορούσε την εθνική εμπέδωση της παλιγγενεσίας και ιστορικά μα και εθνικά αφήνει σήμερα πολλά ερωτήματα αναπάντητα.

Η «Δημοκρατία του Μπακλαβά» έρχεται ακριβώς για να διακηρύξει με πολιτικό χιούμορ και μπόλικη αριστοφανίζουσα διάθεση πολλά από αυτά τα ερωτήματα. Σε έναν ουδέτερο τόπο, στην Αγγλία, γνωρίστηκαν στη διάρκεια των σπουδών τους η Ελληνίδα Σοφία και ο Τούρκος Faith και αποφάσισαν να ζήσουν μαζί. Ζούσαν αρμονικά και έφεραν στον κόσμο ένα παιδί, στο οποίο έδωσαν το επίσης ουδέτερο όνομα «Μεζέ» - σημάδι πως και οι δύο απέχουν συνειδητά από κάθε είδους εθνικό χρωματισμό της ζωής τους. Ομως μια κληρονομιά θα κάνει τη Σοφία να επιστρέψει στην πατρίδα της, στο εθνικό και ιερό Μεσολόγγι, όπου μαζί με τον Τούρκο σύντροφό της θα ξεκινήσουν μια επιχείρηση παραγωγής και πώλησης μπακλαβά. Η επιχείρηση πηγαίνει περίφημα και ο μπακλαβάς του Μεσολογγίου σύντομα κατακτά τον κόσμο. Ομως δεν θα λείψουν οι προσβολές προς το μικτό ζευγάρι, διακρίσεις και απειλές που θα αγγίξουν κάποια στιγμή και τον γιο τους. Αυτό θα κάνει τους δύο αηδιασμένους νέους να στραφούν στη δημιουργία ενός δικού τους έθνους, το οποίο αφού ιδρύσουν, θα συνδέσουν με την κυκλοφορία ενός ψηφιακού bitcoin με το ευφάνταστο όνομα «φιστίκ-κόιν». Θα αγοράσουν λοιπόν πρώτα ένα νησί κάπου στη λιμνοθάλασσα (;) και θα ανακηρύξουν εκεί νέο ανεξάρτητο κράτος! Η επικράτειά τους σύντομα θα γίνει πόλος έλξης για μετανάστες και όσους αναζητούν την επί γης ουτοπία, έναν χώρο ελευθερίας και αυτοδιάθεσης, μια νησίδα αντίστασης σε κάθε ετεροκαθορισμό και εξαναγκασμό. Η τόση επιτυχία όμως θα κινητοποιήσει τελικά το σύστημα, που θα διακρίνει στο εγχείρημα έναν κίνδυνο ανατροπής και «εθνικής» διάλυσης. Και με την πίεση των μέσων, το κοινωνικό και υπερεθνικό πείραμα θα τελειώσει με τη βίαιη επέμβαση του κράτους, τον βομβαρδισμό του νησιού και τη δολοφονία των ιδρυτών και μελών του.

Με αυτόν τον τρόπο κάτι που ξεκίνησε με τις αγαθότερες των προθέσεων, αναζητώντας ειρηνικά έναν χώρο ελευθερίας, ομορφιάς και αγάπης -όμοια όπως κάθε Επανάσταση-, διώχτηκε και πατάχτηκε. Η «Δημοκρατία του Μπακλαβά» δεν αφορά τόσο την ιστορική πτυχή της Ελληνικής Επανάστασης, όσο τη μετέπειτα έκπτωση των ρομαντικών ιδεών που τη γέννησαν. Η δημιουργία ενός «έθνους», το πάθος για τη βαθιά αίσθηση των πραγμάτων (ας είναι και για τον… μπακλαβά!), η ελευθερία πρωτίστως αλλά και η ομόνοια και η αποδοχή του Αλλου είναι συστατικά μιας ρομαντικής σκέψης που ιδρύει τη φαντασιακή ουτοπία πριν συναντήσει το τέλος, όχι μόνο κυριολεκτικά αλλά και συμβολικά, στην κατάχρηση και ακύρωση των ιδανικών της.

Αυτό που διακρίνω πίσω από τον υπερρεαλιστικό κόσμο της «Δημοκρατίας» είναι η πνοή του Ρομαντισμού, ίσως το πιο μυστικό και πολύτιμο στοιχείο που οφείλουμε να διατηρήσουμε από την παράσταση της Πειραιώς. Είναι η ίδια πνοή που διαρρέει στην απόπειρα δημιουργίας ανάλογων νησίδων υπαρκτής επανάστασης στα κινήματα γύρω από τον Μάη του ’68, στον διεθνισμό, στο κίνημα των λουλουδιών και της μουσικής επανάστασης…

Με μόνη διαφορά ότι εδώ το πράγμα μπλέκει με την εμφάνιση και του νέου ψηφιακού νομίσματος και την ιδέα ενός ψηφιακού έθνους που θα έχει το δικό του νόμισμα και τη δική του οικονομική αυτοτέλεια… Δεν λέω, πιθανόν στο μέλλον να υψωθεί η ιδέα μιας πατρίδας χωρίς άλλη διάσταση πέρα από την εθελούσια συμμετοχή στις ιδέες της, ωστόσο προς το παρόν είναι ακόμα όλα συγκεχυμένα και αφελή, και αυτό πιστεύω βαραίνει στη σκέψη της «Δημοκρατίας». Αν λειτουργούσε καθαρά σαν κωμική παραβολή, όλα θα ήταν πιθανόν πιο εύκολα. Ομως εδώ παρεμβαίνει το στοιχείο του ντοκουμέντου και μαζί με αυτό η πολύ σοβαρή υποχρέωση να στηριχτούν τα πάντα σε χειροπιαστά δεδομένα. Από το ίδιο το «Μεσολόγγι» -ως συμβολικός τόπος του δράματος είναι μια εξαιρετική ιδέα («Κάθε ελεύθερος άνθρωπος είναι δημότης Μεσολογγίου»), αντικειμενικά ωστόσο απέχει πολύ από όσα του αναθέτει η δραματουργία της παράστασης- μέχρι την έμπνευση αυτού του νέου… φιστικο-κρυπτονομίσματος, του επίσημου εθνικού νομίσματος του νέου κράτους, που ακόμα και στο πλαίσιο μιας κωμωδίας (αν θεωρείται ακόμα κωμωδία η «Δημοκρατία») αντιβαίνει στην κοινή λογική. Είναι φανερό πως η παράσταση προσπάθησε να στηριχτεί σε άξονες όχι πάντα συμβατούς μεταξύ τους.

Μα το κέρδος, είπαμε, βρίσκεται όχι μόνο στη βάση, μα σε ό,τι χτίζεται από πάνω. Πρόκειται για μια πρόταση γεμάτη χαρά και δημιουργικότητα, με ηθοποιούς που φανερά διασκεδάζουν και παράλληλα νιώθουν την αίσθηση της αποστολής αλλά και το θέατρο ως χώρο συνάντησης και ανταλλαγής (Κατερίνα Μαυρογεώργη, Cem Yigit Üzümoglu, Γιώργος Κατσής, Gary Salomon). Εχει μαζί ρυθμό, ενέργεια (η χορογραφία της Ζωής Χατζηαντωνίου, η μουσική του Παναγιώτη Μανουηλίδη) και μερικές πολύ κωμικές όσο και στοχαστικές στιγμές. Το κυριότερο όμως είναι ότι αποτελεί μια πρόταση που μας ανακουφίζει από το βάρος της εθνικιστικής προπαγάνδας, θυμίζοντας τέλος πάντων αυτό για το οποίο θα ήμασταν όλοι περήφανοι αν συνέβαινε στα 200 χρόνια της νεότερης Ιστορίας μας: Αν κάποτε είχαμε το θάρρος και την αυτοπεποίθηση να επανεκτιμήσουμε την αφετηρία και την πορεία μας, όχι για να ακυρώσουμε τα πεπραγμένα, αλλά για να αναστοχαστούμε ελεύθερα σε αυτά. Και αντί να χωθούμε από κάτω τους, πατώντας σε αυτά να ψηλώσουμε, αναγνωρίζοντας κοντά στον φωτεινό τον σκοτεινό εαυτό μας.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΘΕΑΤΡΟ
«Τα νέα παιδιά είναι μόνα και το ξέρουν»
Στα πλαίσια του 64ο Φεστιβάλ Φιλίππων η σκηνοθέτης Γεωργία Μαυραγάνη παρουσιάζει το έργο του Διονυσίου Σολωμού «Διάλογος» ως μια «χορική σπουδή» πάνω στον λόγο και στη δύναμή του.
«Τα νέα παιδιά είναι μόνα και το ξέρουν»
ΘΕΑΤΡΟ
Στο σύμπαν της Πατριαρχίας
Στα πλαίσια του Φεστιβάλ Αθηνών παρουσιάστηκε στην Πειραιώς 260 το έργο «Σχολείο των γυναικών» του Μολιέρου σε σκηνοθεσία του Έκτορα Λυγίζου.
Στο σύμπαν της Πατριαρχίας
ΘΕΑΤΡΟ
Το «νέο κύμα» του αριστοφανικού θεάτρου
Στην Επίδαυρο παρουσιάστηκε η παράσταση «Ιππείς» του Αριστοφάνη από τον Κωνσταντίνο Ρήγο με έναν αδιάκοπο νεανικό παλμό, τη ζωτική δύναμη και με ποιητικές στιγμές δίπλα στα εύστοχα πολιτικά σχόλια.
Το «νέο κύμα» του αριστοφανικού θεάτρου
ΘΕΑΤΡΟ
Ο «Βυσσινόκηπος» στα χρόνια του ανάλγητου νεοφιλελευθερισμού
Με βάση το κλασικό έργο του Τσέχοφ «Ο Βυσσινόκηπος» ο Πρόδρομος Τσινικόρης υφαίνει τη συνέχεια της ιστορίας και την τοποθετεί στο σήμερα.
Ο «Βυσσινόκηπος» στα χρόνια του ανάλγητου νεοφιλελευθερισμού

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας