• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 17.1°C / 22.2°C
    2 BF
    52%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 20.2°C / 23.0°C
    2 BF
    36%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.1°C / 26.5°C
    5 BF
    51%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.9°C / 22.0°C
    3 BF
    26%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 21.9°C
    3 BF
    37%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    21°C 19.6°C / 22.4°C
    0 BF
    36%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 17.4°C / 20.6°C
    0 BF
    25%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 21.8°C / 25.6°C
    2 BF
    35%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 18.8°C / 24.9°C
    5 BF
    70%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 19.9°C
    4 BF
    59%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 18.8°C / 21.8°C
    6 BF
    52%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 16.2°C / 19.7°C
    3 BF
    49%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 23.9°C / 24.9°C
    3 BF
    47%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 20.5°C / 20.5°C
    0 BF
    32%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 20.1°C / 20.5°C
    2 BF
    46%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.8°C / 26.8°C
    4 BF
    39%
  • Χαλκίδα
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 16.7°C / 22.0°C
    3 BF
    52%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.3°C / 22.1°C
    2 BF
    43%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.3°C / 23.1°C
    3 BF
    42%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.8°C / 17.8°C
    2 BF
    28%

Αρης Σερβετάλης, Μαίρη Μηνά

©Kaplanidis
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το μεγαλείο του ανθρώπου, τη στιγμή της μεγάλης ήττας του

  • A-
  • A+
Είναι η μεγάλη επιτυχία του φετινού καλοκαιριού, μια δημιουργία του Γιάννη Κακλέα με πρωταγωνιστή τον Αρη Σερβετάλη σε ρόλο ζωής και σε μετάφραση του αρχαίου κειμένου από τον Γιώργο Χειμωνά. Οι θεατές γοητευμένοι παρακολούθησαν την περιγραφή ενός εγκλήματος που οδηγεί στο τραύμα της απόσχισης από τη μητρική παράδεισο σε έναν κόσμο έκπτωτο, βρόμικο, σπαραγμένο, έναν κόσμο σκληρό, μα ανθρώπινο.
Ακολουθήστε μας στο Google news

Για πρώτη φορά φέτος, μπορέσαμε να χαρούμε την Επίδαυρο όπως παλιά, πλησίστια και κατάφορτη, με το κοίλον της να γεμίζει με την προσμονή θεατή και ταξιδιώτη. Και όσο έμοιαζε μεγάλο το μέγεθος του κοίλου, άλλο τόσο σαν ανταμοιβή ήλθε και το θέαμα του Ορέστη από τον Γιάννη Κακλέα και τους συνεργάτες του. Ενα αληθινά μεγάλο θέατρο, από άκρη σε άκρη δοσμένο στον Ευριπίδη και την αιώνια γοητεία του.

Τον Ορέστη ειδικά τον έχουμε χαρεί κι άλλες φορές στην Επίδαυρο κι έχουμε και παλιότερα εκπλαγεί με την περίεργη εξέλιξη των προσώπων του. Ομως, αυτή τη φορά, η σκηνοθεσία ήταν τέτοια που να μην αφήνει καμιά απορία σχετικά με το βασικό θέμα του έργου, όπως τουλάχιστον το αντιλήφθηκε ο σκηνοθέτης. Κατεβάζοντας τους ήρωες από το βάθρο τους και την ιστορία από τον μύθο της, αυτό που απομένει στην ορχήστρα δεν είναι πια οι απόγονοι των μεγάλων σφαγμένων του παρελθόντος, αλλά οι σημερινοί διαχειριστές του φορτίου τους. Η ενοχή έρχεται με τη μορφή της τρέλας για τον Ορέστη και της ερήμωσης για την αδελφή του, Ηλέκτρα. Από κοντά και ο Πυλάδης, ο μόνος που εθελούσια τιμάει τον ρόλο του ελεύθερου ανθρώπου. Και οι τρεις μαζί, ωστόσο, γίνονται κάτι περισσότερο: Ενα τρίγωνο που κλείνει μέσα του ό,τι δεν καταλαβαίνει ο υπόλοιπος κόσμος. Την αγάπη.

Στην πραγματικότητα, πρόκειται για τρεις αφόρητα εξαπατημένους ήρωες, για θύματα μιας παρεξήγησης που αφορά το δίκαιο και το άδικο σε έναν ορίζοντα πιο πέρα από ό,τι μπορεί να διακρίνει ο κοινός νους. Ο Ορέστης έπραξε αυτό που τους υπέδειξε ο θεός και το έκανε πιστεύοντας πως αυτός ήταν ο δρόμος της δικής του -ηρωικής- δικαίωσης. Και τώρα βρίσκεται υπόλογος ενός εγκλήματος που μοιάζει με δίκοπο μαχαίρι: από όπου και να το πιάσεις, κόβεσαι.

Μα αυτά είναι ιστορίες παλιές, που αφορούν πρόσωπα που έχουν ήδη παλιώσει... Αυτό που έχει απομείνει από τα δύο αδέλφια είναι μονάχα το κέλυφος του κληρονομημένου μεγαλείου, ο ρημαγμένος οίκος που βλέπουμε στο βάθος (σκηνικά και κοστούμια της Ηλένιας Δουλαδίρη και του ίδιου του σκηνοθέτη). Από εκεί έχει εκκολαφτεί και σπαρταράει τώρα στις λάσπες της ορχήστρας εμπρός μας ένας νεογέννητος ήρωας. Είναι ο εξανθρωπισμένος Ορέστης, που καλύπτεται από χώμα και κάνει τα πρώτα του άτσαλα βήματα στη νέα ζωή του…. Αλλωστε, για τον μεταφραστή Γιώργο Χειμωνά, ο Ορέστης δεν είναι παρά η ευκαιρία για την περιγραφή ενός εγκλήματος που οδηγεί στο τραύμα της απόσχισης από τη μητρική παράδεισο σε έναν κόσμο έκπτωτο, βρόμικο, σπαραγμένο. Κόσμο σκληρό, μα ανθρώπινο.

Σε αυτόν τον κόσμο, κανένας δεν μπορεί πια να ακούσει με εμπιστοσύνη τους θεούς και να τους ακολουθήσει στον δρόμο του. Κανείς δεν ξέρει αν αυτό που πράττει οδηγεί στο καλό ή το κακό. Ο καθένας έχει να αντιμετωπίσει το βάρος των πράξεών του, μόνος και για λογαριασμό του.

«Μόνος», είπα;… Μα, όχι! Σαν τελευταίο φέγγος ελπίδας για τον ήρωα που κυλίστηκε στη λάσπη, έρχεται το αδελφικό συντρόφεμα, η αλληλεγγύη και παραπέρα η αίσθηση της κοινής ανάληψης του πεπρωμένου. Γιατί πιο πέρα δεν υπάρχει παρά χάος, κυνισμός, αδιαφορία και ένας μηδενισμός που ο Ευριπίδης διέκρινε σαν τελική ποιότητα της ανθρώπινης κατάστασης. Οταν τα δυο αδέλφια και ο Πυλάδης νιώθουν πια, όπως συμβαίνει πως δεν έχουν τίποτα να χάσουν, αναγνωρίζουν σαν τον μόνο δρόμο δικαίωσης την παράλογη βία. Αγάπη και όλεθρος, οι δύο όψεις του ίδιου ανθρώπου.

Αυτός είναι ο Ορέστης που δίδαξε και παρουσίασε ο Γιάννης Κακλέας στην Επίδαυρο, την πρώτη φορά που ο ίδιος στράφηκε στην αρχαία τραγωδία και μετά από δεκαετίες που κύκλωνε μεθοδικά τον Ευριπίδη. Χωρίς τον εξπρεσιονισμό των παλιών κόμικς του, χωρίς την Κέιν ή τον Μπέκετ, δεν θα μπορούσε να φτάσει σε μια τόσο διαυγή και σκοτεινή ανταύγεια της μεγαλοφυΐας του αρχαίου τραγικού. Είναι τόσες οι ιδέες του στην παράσταση, ώστε θα χρειαζόταν μια ακόμη στήλη για να τις περιγράψω όλες. Μεταφέρω εδώ μερικές. Ο Ορέστης κινείται στη λάσπη και καθένας που τον πλησιάζει, λερώνεται με αυτήν: ο Ορέστης έχει γίνει ο αγωγός γείωσης του μυθικού κόσμου... Και μαζί είναι εκείνος που λύνει τα μάγια του: Δείτε πόσο λαμπεροί και νέοι μοιάζουν η ωραία Ελένη και ο Μενέλαος, σε αντίθεση με τους μιαρούς κι απόβλητους γόνους! Το γήρας είναι περισσότερο ποιότητα του ανθρώπου και δείκτης φθοράς του…

Στο τέλος, το παλάτι γίνεται ρημαδιό από μια έξαλλη νεολαία, όταν η σκηνή επιστρέφει στην αρχή του μύθου για το τελικό ξεκαθάρισμα: Μπροστά μας, και πάλι το τραπέζι τον άγριων δείπνων των Ατρειδών. Ιδού, λοιπόν, και το πολιτικό σχόλιο: Μια νεολαία απογοητευμένη, απροστάτευτη, αποπροσανατόλιστη, θα στραφεί σαν πυξίδα στην επανάληψη της βίας που την εξέθρεψε… Ο Ορέστης θα δοκιμάσει να σκοτώσει την Ελένη, μα θα μείνει με την εσθήτα της στα χέρια –σπουδαία έκπληξη, μα ας μείνει στους ποιητές το θαύμα. Εμείς, και στον κόσμο που ζήλεψε την τρέλα μας, πολύ λίγο θα συγκινηθούμε με αυτό. Αφού οι θεοί μάς πήραν την Ελένη, ας σφάξουμε την κόρη της!... Μόνο ο Μενέλαος θα κατανοήσει γρήγορα και βιαίως την κατάσταση. Λερωμένος από τη λάσπη κι αυτός -λερωμένος και από την ίδια αγάπη-, θα ψάξει τη γυναίκα του όχι στον ουρανό, μα στο χώμα…

Υπάρχει μαζί κι ένας άλλος κόσμος, που είναι πάντα σταθερός στον Κακλέα. Είναι ο κόσμος του θεάτρου. Γίνεται φανερό αυτό στη σπουδαία χορογραφία του σπαθιού από τον Ορέστη και τον Πυλάδη -βιρτουοζιτέ που κάνει το κοινό να κρατήσει την ανάσα του. Στη διαρκή χορογραφία, στον παντόμιμο του Ορέστη, με τον Αρη Σερβετάλη να αποδομεί και να επανακαλύπτει το σώμα του. Στον Χορό, που έρχεται ντυμένος πρώτα στα μαύρα και, τέλος, στα άσπρα, σαν υπενθύμιση της διπλής φύσης του Απόλλωνα ή ακόμα σαν διττή, οργανική θεώρηση του σύμπαντος από το Γιν και το Γιανγκ.

Υπάρχει σε αυτό το σημείο και η μόνη πιθανόν σκεπτική παρατήρησή μας. Το βοντβίλ είναι, βέβαια, το σήμα κατατεθέν του σκηνοθέτη και ως τέτοιο δεν θα μπορούσε να λείψει κι από εδώ. Ομως, σαν ύφος για τον Χορό του Ορέστη μοιάζει αταίριαστο στην υπόλοιπη παράσταση. Ενώ ο ερωτισμός των κοριτσιών του έρχεται σε αντίθεση με τη γενική ατμόσφαιρα.

Μα στο τέλος την ευθύνη αναλαμβάνουν πάντα οι ηθοποιοί της παράστασης. Ο Ορέστης για τον Αρη Σερβετάλη είναι ρόλος ζωής για τον ίδιο και, από αυτή τη στιγμή και μετά, σημείο αναφοράς του θεάτρου μας. Το φανερό σε όλους είναι η σωματικότητά του. Το αόρατο είναι η πνευματική κατάθεσή του, όπως τη συναντούμε στις μεγάλες στιγμές τού παγκόσμιου θεάτρου από τον ηθοποιό - μάρτυρα του Γκροτόφσκι. Ο Ορέστης του Σερβετάλη είναι μια διαδικασία μύησης στο μεγαλείο του ανθρώπου, τη στιγμή της μεγάλης ήττας του.

Εξαιρετική είναι η Ηλέκτρα της Μαίρης Μηνά. Κυρίως, γιατί είναι μια Ηλέκτρα τόσο του Ευριπίδη όσο και δική της, χωρίς δάνεια, μιμήσεις ή παραφθορές. Ηλέκτρα κοφτερή σαν λεπίδα. Σπουδαίος και ο Μενέλαος του Πάνου Βλάχου: Κομψός στη μυθική όψη του, στο τέλος ευάλωτος με την ανθρώπινη κοψιά του. Ο Τυνδάρεως του Γιώργου Ψυχογιού σίγουρα έκανε πολλούς στην Επίδαυρο να ανατριχιάσουν: Στιβαρή ερμηνεία, καλλιεργημένη φωνή, πατήματα κύρους στον λόγο. Καίριος κι ο Πυλάδης του Αιμιλιανού Σταματάκη, έδωσε νόημα στον ρόλο της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Η Νικολέτα Κοτσαηλίδου, ξεκινώντας από το φυσικό κάλλος της, υποστήριξε την υπερβατική δύναμη της Ωραίας Ελένης -γιατί η Ελένη του Ορέστη δεν είναι παρά στοιχειό της φύσης. Τέλος, ο υπέροχος Φρύγας του Ζερόμ Καλουτά βοήθησε όλους να καταλάβουμε πόσο κοντά βρίσκονται οι άνθρωποι, όταν ακουμπούν τα όριά τους.

Στον Χορό συμμετείχαν με ζέση οι Κατερίνα Ζαφειροπούλου, Αλκηστις Ζιρώ, Νίκη Λάμη, Ιωάννα Λέκκα, Δανάη Μουτσοπούλου, Ματίνα Περγιουδάκη, Ελίζα Σκολίδη, Αναστασία Στυλιανίδη, Ηλέκτρα Φραγκιαδάκη.

Ο Σταύρος Γασπαράτος έχει γράψει μουσική που υποστηλώνει εσωτερικά την παράσταση και τη συνοδεύει σαν αντίλαλος από κάποιο άλλο, βαθύτερο στρώμα ερμηνείας του κόσμου. Την κίνηση επιμελήθηκε ο ίδιος ο Αρης Σερβετάλης. Πιστοί στον κόσμο του Κακλέα οι φωτισμοί της Στέλλας Κάλτσου.

Χωρίς αμφιβολία, μια μεγάλη επιτυχία του φετινού καλοκαιριού. Και μαζί, μια μεγάλη ανάσα για το θέατρό μας.

ΘΕΑΤΡΟ
Ευριπίδης με «δάνεια» από τα μεσαιωνικά λειτουργικά δράματα
Ο Διόνυσος του Ευριπίδη είναι η σκοτεινή δαιμονική δύναμη που αποκαλύπτει στις Βάκχες την τιμωρία που περιμένει τον άνθρωπο όταν η πρόοδος γίνεται χωρίς τον ανάλογο σεβασμό στις δυνάμεις της φύσης.
Ευριπίδης με «δάνεια» από τα μεσαιωνικά λειτουργικά δράματα
ΘΕΑΤΡΟ
Σύγχρονο θέατρο που διατηρεί τον μυστικό πλούτο της κωμωδίας
Η δεμένη ομάδα της Αργυρώς Χιώτη με τη μετάφραση του Νίκου Α. Παναγιωτόπουλου πρόσφερε στους θεατές έναν Αριστοφάνη όχι λαϊκό, αλλά ονειροπόλο.
Σύγχρονο θέατρο που διατηρεί τον μυστικό πλούτο της κωμωδίας
ΘΕΑΤΡΟ
Το «νέο κύμα» του αριστοφανικού θεάτρου
Στην Επίδαυρο παρουσιάστηκε η παράσταση «Ιππείς» του Αριστοφάνη από τον Κωνσταντίνο Ρήγο με έναν αδιάκοπο νεανικό παλμό, τη ζωτική δύναμη και με ποιητικές στιγμές δίπλα στα εύστοχα πολιτικά σχόλια.
Το «νέο κύμα» του αριστοφανικού θεάτρου
ΘΕΑΤΡΟ
Πηνελόπη Δέλτα και Ιων Δραγούμης μετά την καραντίνα
Βασισμένη στο ομότιτλο βιβλίο του Στέφανου Δάνδολου η παράσταση μεταφέρει την «ανώνυμη» ιστορία της Πηνελόπης Δέλτα και του Ιωνα Δραγούμη στο πρώτο ζωντανό θεατρικό εγχείρημα μετά την καραντίνα.
Πηνελόπη Δέλτα και Ιων Δραγούμης μετά την καραντίνα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας