• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    36°C 34.3°C / 37.9°C
    3 BF
    19%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    35°C 32.8°C / 37.5°C
    1 BF
    36%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    39°C 35.1°C / 40.4°C
    3 BF
    32%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    38°C 37.9°C / 39.2°C
    3 BF
    17%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    34°C 33.9°C / 34.1°C
    3 BF
    36%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    35°C 33.5°C / 37.0°C
    3 BF
    14%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    36°C 33.4°C / 37.6°C
    1 BF
    46%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    40°C 31.6°C / 40.2°C
    1 BF
    13%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    31°C 28.8°C / 34.9°C
    5 BF
    59%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    34°C 33.9°C / 35.9°C
    4 BF
    40%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    31°C 29.9°C / 31.4°C
    5 BF
    37%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    31°C 30.7°C / 30.7°C
    2 BF
    62%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    31°C 30.9°C / 36.9°C
    2 BF
    66%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    37°C 34.5°C / 36.9°C
    3 BF
    26%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    36°C 34.5°C / 40.0°C
    3 BF
    23%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    34°C 32.8°C / 33.8°C
    4 BF
    46%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    36°C 34.5°C / 38.1°C
    3 BF
    13%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    33°C 31.5°C / 32.7°C
    0 BF
    41%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    35°C 32.8°C / 37.7°C
    3 BF
    38%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    38°C 33.8°C / 38.0°C
    2 BF
    15%
Ο «Βυσσινόκηπος» στα χρόνια του ανάλγητου νεοφιλελευθερισμού
@Kiki Papadopoulou
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο «Βυσσινόκηπος» στα χρόνια του ανάλγητου νεοφιλελευθερισμού

  • A-
  • A+
Πρώτη παράσταση στην Πειραιώς! Ο Πρόδρομος Τσινικόρης και η ομάδα του με εμπειρία στο θέατρο-ντοκουμέντο εμπνέονται από το κλασικό έργο του Τσέχοφ, υφαίνουν τη συνέχεια της ιστορίας και την τοποθετούν στο σήμερα. Μέσα από μια διαφορετική ματιά με δυναμική, εικονοκλαστική απόδοση του έργου και μια άχαρη προσγείωση στο παρόν, οι «εκτοπισμένοι» ήρωες βιώνουν τη «σκοτεινή» πλευρά του καπιταλισμού, όπου οι σταθερές αξίες καταρρέουν.
Ακολουθήστε μας στο Google news

Εφτασε επιτέλους η ώρα να στρέψουμε τη στήλη μας στις παραστάσεις του Φεστιβάλ Αθηνών, στους χώρους που προσερχόμαστε ξανά με τον ίδιο παλιό ενθουσιασμό και την εκ νέου συνειδητοποίηση του ρόλου του. Το ενδιαφέρον, μάλιστα, του φετινού προγράμματος φάνηκε από νωρίς. Την έναρξη για λογαριασμό του θεάτρου σήμανε η παράσταση του Πρόδρομου Τσινικόρη με τον ιντριγκαδόρικο μεταδραματικό τίτλο «(Somewhere) beyond the cherry trees», και τον ακόμη πιο ιντριγκαδόρικο αυτοχαρακτηρισμό «post-documentary».

Η νέα λοιπόν «μετα-ντοκουμενταρίστικη» πρόταση της Πειραιώς ανήκει στο είδος της προέκτασης παλιών και αγαπημένων ιστοριών που μας παρακινούν να φανταστούμε το «παρακάτω», είτε λόγω του ανοικτού τέλους τους, είτε ακριβώς επειδή είναι τόσο αγαπημένες ώστε ενδόμυχα να αρνιόμαστε το τέλος που επιφύλαξε γι’ αυτές ο δημιουργός τους.

Εδώ, στο «(Somewhere) beyond the cherry trees» -που ως τίτλος δοκιμάζει μεταξύ άλλων για μια ακόμη φορά την επάρκεια των αγγλικών μας-, το έργο που δίνει την πρώτη έμπνευση δεν είναι άλλο από τον «Βυσσινόκηπο». Θυμίζω στους ελάχιστους που δεν ανακαλούν αμέσως το πώς τελειώνει το έργο του Τσέχοφ ότι, σε αυτό, ο περίφημος και καταχρεωμένος λόγω κακοδιαχείρισης και αβελτηρίας των ιδιοκτητών του βυσσινόκηπος κατοχυρώνεται έπειτα από δημοπρασία στον γιο ενός μουζίκου και νυν νεόπλουτο επιχειρηματία της περιοχής, με αποτέλεσμα τόσο την έξωση όλης της οικογένειας όσο και την εκχέρσωση του όμορφου τόπου για χάρη μιας μελλοντικής τουριστικής εκμετάλλευσης από τον νέο ιδιοκτήτη.

Αυτό δίνει θα λέγαμε το πρώτο μέρος της παράστασης του Τσινικόρη, που μεταφέρει κτερίσματα από την πρώτη κυρίως και την τελευταία πράξη του έργου, με τρόπο ώστε εκτός από την υπόθεση να μεταδίδεται κάτι από την ατμόσφαιρα της επικείμενης κατάρρευσης του κόσμου που το περιβάλλει. Εχει προηγηθεί όμως η προλογική είσοδος του ίδιου του σκηνοθέτη που αυτοσυστήνεται, αναλαμβάνοντας από τη διανομή τον ρόλο του Τροφίμοφ, σαν πιο ταιριαστού στην ιδιοσυγκρασία του. Ο ίδιος ο σκηνοθέτης/Τροφίμοφ, λοιπόν, θα κάτσει παράμερα με τα χαρτιά το χέρι, αναγνώστης του δράματος και παρατηρητής του, πλάσμα υβριδικό που ανήκει ομοίως στον χώρο της σκηνής και της πραγματικότητας.

Κι η παράσταση έτσι ξεκινά. Ο,τι βλέπουμε στη μια πλευρά της σκηνής είναι περισσότερο ένα είδος δραματουργικού γκέστους. Ο «Βυσσινόκηπος» που θυμόμαστε, μισοθαμμένος στο κείμενο του σαν λογοτεχνικός «κήπος», μακρινός και μυστικός, που κατά τόπους και σε διαστήματα αποκαλύπτεται πίσω από τα ανοίγματα του δεύτερου σκηνικού, εντός ενός μικρού επί σκηνής οικήματος, στο οποίο βρίσκονται οι ηθοποιοί χωρίς να τους βλέπουμε.

Είναι μια ιδέα που ακολουθεί φανερά το ύφος του γερμανικού μεταδραματικού θεάτρου, κουβαλώντας στην Πειραιώς (όχι άλλωστε πρώτη φορά) τους μικρούς αυτόνομους χωρίς πρόσβαση από τον θεατή χώρους του, με τα πρόσωπα του δράματος βυθισμένα σε ένα «ενυδρείο» από το οποίο το ακούμε σε μια απόκοσμη διάσταση.

Το πρώτο μέρος αναπτύσσει λοιπόν μια ιδιαίτερη σχέση με το έργο του Τσέχοφ, με τον οποίο άλλωστε ο Τσινικόρης και η ομάδα του είναι στενά δεμένοι. Μα κι αυτό δεν κρατάει πολύ... Για κάποιο λόγο ο σκηνοθέτης επιλέγει να αφήσει στη συνέχεια μετέωρη την προσέγγισή του για να μεταβεί στον δικό του χώρο. Ο «Βυσσινόκηπος» που είδαμε μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν στηρίζει παρά μια διάψευση, ένα παιχνίδι του νου.

Η υπόλοιπη παράσταση αντιμετωπίζει το πρώτο μέρος της λειτουργικά, προκειμένου να αναλύσει στη συνέχεια με προβολές, να σατιρίσει με την απεύθυνση και να διαφωτίσει με την κατά μέτωπο αντιπαράθεση τι σημαίνει για καθένα από τα πρόσωπα του δράματος η εκρίζωσή του από τον τόπο του, η ενσωμάτωσή του στο εργασιακό περιβάλλον της τουριστικής πλέον βιομηχανίας. Και ακόμη γενικότερα, σε τι τελικά αποσκοπεί η τόσο διαφημισμένη στις μέρες μας αξιοποίηση μιας περιοχής μέσω των κάθε λογής ιδιωτικών επενδύσεων.

Μεταφερθήκαμε με δυο λόγια στην περιοχή του κατεξοχήν πολιτικού θεάτρου, που από τον Μεσοπόλεμο μέχρι σήμερα, στα τελευταία δηλαδή εκατό χρόνια της ζωής του, δεν έχει κατά βάθος αλλάξει ούτε στους κώδικες, ούτε στα μέσα, ούτε στον σκοπό. Πρόκειται πάντα για ένα κατ’ ουσία διδακτικό θέατρο, που εκμεταλλεύεται κάθε μέσον για να κάνει το μήνυμα πειστικότερο και αποσκοπεί στον διαφωτισμό του κοινού με την παρουσίαση (ή αποκάλυψη) της «σκοτεινής» πλευράς του καπιταλισμού - και σήμερα πια του «νεοφιλελευθερισμού».

Αυτή είναι με δυο λόγια η νέα πρόταση του Τσινικόρη, πιστή στο θέατρο που ο ίδιος θεραπεύει κοντά δέκα χρόνια τώρα, προχωρώντας ωστόσο για να συμφιλιώσει πειραματικά το μεταδραματικό με το πολιτικό ύφος του θεάτρου-ντοκουμέντου. Τα πορίσματα, ωστόσο, είναι σχετικά φτωχά. Για το ίδιο το μήνυμα της παράστασης έχω εκφραστεί και παλιότερα: Είναι από μόνο του σημαντικό, πολιτικά καίριο μα και τόσο αυτονόητο...

Στον χώρο ειδικά του Φεστιβάλ και στο κοινό του απορώ αν υπήρξε έστω ένας που να διαφωνεί με αυτή τη θέση. Και απορώ περισσότερο, αν έφυγε κάποιος από την παράσταση, αναλογιζόμενος αληθινά τη θέση του ανάλγητου νεοφιλελευθερισμού ή, ακόμα καλύτερα, μετατοπιζόμενος ως προς την αρχική γνώμη που είχε πιθανόν για εκείνον...

Αλλά αυτό είναι μια εντελώς άλλη συζήτηση. Εκείνο που με απασχολεί είναι η χαμένη ευκαιρία του Τσέχοφ και του «Βυσσινόκηπου» που είδαμε να διαγράφεται στο πρώτο μέρος… Γιατί κατά το πρώτο συνθετικό του «post-documentary», ο σκηνοθέτης και η ομάδα του τόλμησαν να προχωρήσουν σε μια διεισδυτική, εικονοκλαστική και δυναμική απόδοση του κλασικού έργου, οπλίζοντάς την με όση πολιτική και όση ευαισθησία διέθεταν, και κυρίως -το είδα να γίνεται-, βάζοντας τα πρόσωπα του Ρώσου ποιητή να ζουν από την αρχή «εντός του μέλλοντός τους».

Προς τι λοιπόν το δεύτερο μέρος; Κι αν το πρώτο αυτό μέρος έμοιαζε ακόμα ανώριμο αν όχι και ανολοκλήρωτο, ξέραμε πως αφορά την αυθεντική και κάπως ντροπαλή αφιέρωση του νέου θεάτρου μας προς στον Τσέχοφ… Μου μπήκε μάλιστα η ιδέα πως η δραματουργική ομάδα (Ιωάννα Βαλσαμίδου, ο σκηνοθέτης μαζί με τους ηθοποιούς) καθώς παρασύρθηκε από τον κόσμο του «Βυσσινόκηπου» τον ερωτεύτηκε τόσο, ώστε η μεταπήδησή της στο δεύτερο μέρος, του «documentary», να αποπνέει την αίσθηση του απότομου ξυπνήματος. Από τον ένα κόσμο στον άλλο.

Ισως αν είχε ακολουθηθεί η αντίστροφη πορεία, αν η δραματουργία είναι ξεκινήσει από το «ντοκουμέντο» για να φτάσει στο «μετά» του «Βυσσινόκηπου», τα πράγματα να ήταν αλλιώς. Οι ηθοποιοί έχω την εντύπωση πως θα νιώθουν καλύτερα από τον καθένα τι ακριβώς εννοώ.

Αρκεί μόνο να δει κανείς τον ίδιο τον Τσινικόρη να αναλαμβάνει, έστω και για λίγο και «σε τρίτο πρόσωπο», τον Τροφίμοφ για να φανταστεί πού θα μπορούσε να φτάσει η παράσταση από αυτόν τον δρόμο. Και οι άλλοι καλοί ερμηνευτές, που άγγιξαν τα πλάσματα του χαμένου κήπου για να προσγειωθούν αμέσως μετά σε μια άχαρη συζήτηση, που αμφιβάλλω αν άκουσε στην πραγματικότητα κανείς: Γιώργος Βαλαής, Γιώργος Βουρδαμής, Μαρία Πανουργιά, Νάνσυ Σιδέρη και η Καλλιόπη Σίμου.

ΘΕΑΤΡΟ
Το «νέο κύμα» του αριστοφανικού θεάτρου
Στην Επίδαυρο παρουσιάστηκε η παράσταση «Ιππείς» του Αριστοφάνη από τον Κωνσταντίνο Ρήγο με έναν αδιάκοπο νεανικό παλμό, τη ζωτική δύναμη και με ποιητικές στιγμές δίπλα στα εύστοχα πολιτικά σχόλια.
Το «νέο κύμα» του αριστοφανικού θεάτρου
ΘΕΑΤΡΟ
Live streaming ή μαγνητοσκόπηση;
Στην μαγνητοσκόπηση αυτό που μεταδίδεται ουσιαστικά είναι το αρχείο του θιάσου, ενώ στη ζωντανή αναμετάδοση, ένα μικρό τουλάχιστον μέρος από την αίσθηση του ηθοποιού κατορθώνει να διατηρηθεί.
Live streaming ή μαγνητοσκόπηση;
ΘΕΑΤΡΟ
Από τη σκηνή στην οθόνη του υπολογιστή
Η παράσταση της Λούλας Αναγνωστάκη και του Αλέξανδρου Αβρανά «Σε εσάς που με ακούτε» ψηφιακά από το Εθνικό Θέατρο λόγω της πανδημίας.
Από τη σκηνή στην οθόνη του υπολογιστή

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας