• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 14.6°C / 17.3°C
    1 BF
    83%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 14.2°C / 16.2°C
    0 BF
    84%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.7°C / 15.7°C
    1 BF
    74%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 13.1°C
    1 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 12.4°C
    3 BF
    87%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 12.9°C / 15.5°C
    0 BF
    83%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.6°C / 10.4°C
    1 BF
    76%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 13.6°C / 16.6°C
    1 BF
    89%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.8°C / 18.1°C
    2 BF
    78%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    3 BF
    78%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 16.2°C / 19.1°C
    3 BF
    72%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 14.6°C / 14.6°C
    3 BF
    71%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.7°C / 17.7°C
    1 BF
    69%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    13°C 12.9°C / 12.9°C
    0 BF
    94%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 13.4°C / 15.6°C
    0 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 13.8°C / 19.8°C
    2 BF
    74%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 14.8°C / 18.1°C
    0 BF
    94%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 14.3°C / 14.4°C
    1 BF
    89%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 14.3°C / 16.3°C
    1 BF
    79%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.8°C / 10.8°C
    0 BF
    85%

Μπέτυ Λιβανού, Τάσος Νούσιας, Μαρία Παπαφωτίου

©stavros habakis
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πηνελόπη Δέλτα και Ιων Δραγούμης μετά την καραντίνα

  • A-
  • A+
Πρώτη θερινή επιτυχημένη παράσταση που είχε παιχτεί πριν από το μεγάλο διάλειμμα με τα κλειστά θέατρα και είχε αποσπάσει επαίνους και βραβεία κριτικών και κοινού. Το ωραίο μυθιστόρημα του Στέφανου Δάνδολου, με εξαιρετική ερμηνεία των ηθοποιών σε σκηνοθεσία Κώστα Γάκη, μεταφέρει την «ανώνυμη» ιστορία δύο κατά τα άλλα αναγνωρίσιμων ονομάτων και του καταραμένου ρομάντζου τους.

Εφτασε επιτέλους η στιγμή να χαιρετίσουμε την έναρξη των ζωντανών παραστάσεων επί ελληνικού εδάφους! Η παραγωγή που έδωσε το έναυσμα για το καλλιτεχνικά θερμό, όπως προμηνύεται, καλοκαίρι, ήταν έτοιμη από καιρό, μια παραγωγή ουσιαστικά της προ-προηγούμενης σεζόν, που υποστηρίζεται από μια μεγάλη εταιρεία και ανήκει στον χώρο που θα χαρακτηρίζαμε σαν λαϊκή, από την άποψη της πρόσκλησης, μετά σοβαρών καλλιτεχνικών προθέσεων, από την άποψη των συνεργασιών, πρόταση.

Πρόκειται για το είδος που συνθέτει τη ραχοκοκαλιά του θεάτρου μας δεκαετίες τώρα, με τεράστια ανθεκτικότητα και αξιοσημείωτη ευελιξία στα χρόνια, η επιτομή ό,τι συνήθως ονομάζουμε «επαγγελματικό θέατρο». Και υπήρξε ασφαλώς επιτυχία της ίδιας της εταιρείας παραγωγής του «Ιστορία χωρίς όνομα», ότι κατόρθωσε αυτή να κλείσει για λογαριασμό της πρώτη τα κεντρικά θερινά θέατρα, σήμερα, που λόγω του μποτιλιαρίσματος από τις πολλές προτάσεις φαντάζεται κανείς πόσο θα είναι αυτά δυσεύρετα.

Ομως η «Ιστορία χωρίς όνομα», που παίχτηκε πριν από το μεγάλο διάλειμμα σε κλειστά θέατρα της χώρας με μεγάλη επιτυχία και μάζεψε επαίνους και βραβεία των κριτικών και του κοινού, είναι πράγματι μια πρόταση πολύ μεγαλύτερη από τις αρχικές της προθέσεις. Βασισμένη στο ομότιτλο βιβλίο του Στέφανου Δάνδολου η παράσταση μεταφέρει την «ανώνυμη» ιστορία δύο κατά τα άλλα εξαιρετικά αναγνωρίσιμων ονομάτων, της Πηνελόπης Δέλτα και του Ιωνα Δραγούμη. Και βέβαια του σφοδρού και πασίγνωστου πια, καταραμένου ρομάντζου τους.

Η πρώτη, κόρη Μπενάκη και σύζυγος Δέλτα, όταν γνωρίζει τον μεγαλοϊδεάτη πολιτικό και εστέτ της εποχής, στις αρχές του περασμένου αιώνα, είναι πια μητέρα τριών κοριτσιών και έχει θυσιάσει τη νιότη της σε ένα γάμο χωρίς έρωτα και χαρά. Πρόκειται για μια γυναίκα θυσιασμένη στον βωμό ενός ονόματος που την ακολουθεί και την καταπιέζει ως τίτλος και ως όρος ζωής, γεγονός που για την ευαίσθητη ψυχολογία και τη δημιουργική ζέση της Δέλτα σημαίνει την καταπίεση μιας απόλυτα δικής της, εσωτερικής φωνής.

Τη φωνή αυτή θα της χαρίσει το πρόσωπο ενός κατ’ όνομα «αντιπάλου» της παράταξης, της θέσης και του ονόματός της. Κι όμως μεταξύ της Δέλτα και του Δραγούμη θα αναπτυχθεί ένας μεγάλος και καθαρός έρωτας, πλατωνικός και ρομαντικός, ένας έρωτας που αποκτά τη μορφή μιας πατρίδας και ένας έρωτας που γεννιέται στο όνομα της μεγάλης και της μικρής, της εθνικής και υπαρξιακής ελευθερίας.

Το «ανώνυμης» λοιπόν σημαίνει εδώ μια ιστορία εκτός «ονόματος», εκτός αρμόζουσας συμπεριφοράς, εκτός της έξωθεν εκείνης επίταξης μιας ζωής για χάρη της τάξης των πραγμάτων.

Το πολύ ωραίο μυθιστόρημα του Δάνδολου επιμένει σε δύο στιγμές. Πρώτα, στις μέρες του Ιουνίου του 1908, όταν η Πηνελόπη έχει εισαχθεί σε μια νευρολογική κλινική της Αυστρίας, στο Γκάινφαρν, για να αντιμετωπίσει τη μελαγχολία και τις τάσεις αυτοκτονίας της. Και έπειτα, τον Απρίλιο του 1941, όταν οι Γερμανοί εισέρχονται στην Αθήνα, και η Δέλτα ανακαλεί στη μνήμη της τις αναμνήσεις της, σαν τελευταίο καταφύγιο ελευθερίας πριν από την εθελούσια έξοδό της από τη ζωή.

Την ίδια πύκνωση της ροής του χρόνου ακολουθεί ορθά η δραματουργία της παράστασης από τον Κώστα Γάκη και την Ανθή Φουντά. Η σκηνοθεσία του Κώστα Γάκη είναι νομίζω μια από τις πιο εμβληματικές εφαρμογές του σύγχρονου τρόπου αφήγησης και μάλιστα σε μια μεταφορά που, όπως είπαμε, ξεκινά στις βάσεις ενός μεγάλου θεάματος. Πρόκειται για σκηνοθεσία πυκνή και ανοικτή, με περίπλοκους τρόπους αφήγησης, με πολλαπλά είδωλα που το ένα τίθεται απέναντι στο άλλο. Θα περίμενε κανείς πως η σχεδόν μεταδραματική αυτή προσέγγιση του Γάκη θα αποξένωνε το ευρύ κοινό - κι όμως συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο! Ο κόσμος αντιλαμβάνεται ότι στόχος δεν είναι να ειπωθεί η ιστορία «με τη σειρά», αλλά να δημιουργηθεί επί σκηνής ο κυκλώνας των αισθημάτων που τη χαρακτηρίζει. Αυτό είναι που το κοινό χαίρεται και χειροκροτεί στο τέλος.

Γιατί ο στόχος της παράστασης δεν είναι μόνο να διασκευάσει και να παρουσιάσει τη νουβέλα του Δάνδολου, μα και να δημιουργήσει στη σκηνή το ερωτικό εκείνο, το μαγικό σύμπαν, το οποίο πρώτα φαντάστηκαν και στη συνέχεια κατοίκησαν οι δύο ερωτευμένοι. Ο ένας, ο Δραγούμης, ως φορέας της ρομαντικής ώσης, του πνεύματος της Ιστορίας που αντηχεί στα μεγάλα ιδεώδη του, στον έρωτα, στην ελευθερία και την πατρίδα. Κι η άλλη, η Δέλτα, ως γυναικεία φύση που ζητάει τον παλμό και την αναγέννηση, την έμπνευση και την αλήθεια. Για λίγο, στις ημέρες του Ιουνίου του 1908, στο ίδρυμα του Γκάιφαρν, ο απελπισμένος και παράνομος έρωτας θα τους κάνει να πιστέψουν σε ένα αλλιώτικο αύριο. Κι όμως, όταν έλθει η ώρα της απόφασης, η Πηνελόπη θα υποχωρήσει τελικά μπροστά στο καθήκον και στο χρέος. Σωστό ή λάθος; Κανείς δεν ξέρει. Πάντως η Δέλτα θα κουβαλάει έκτοτε τη ζωή της σαν ξενιτιά.

Είναι εξαιρετική η ερμηνεία των ηθοποιών της παράστασης. Κατ’ αρχάς ο διπλός ρόλος της Πηνελόπης Δέλτα, μοιρασμένος σε δύο χρόνους, στα 1908, από την ενζενί Μαρία Παπαφωτίου, και στα 1941, από τη στιβαρή και κατασταλαγμένη Μπέτυ Λιβανού. Η μία Δέλτα εμπεριέχεται στην άλλη, και αν αυτό μοιάζει φυσικό στην περίπτωση της κουρασμένης και γερμένης πια Δέλτα της γερμανικής επέλασης, γίνεται εξαιρετικό στην περίπτωση της χαριτωμένης, εύθραυστης νεαρής Πηνελόπης της μπέλ επόκ. Η μια μορφή συνδέεται με την άλλη με τους όρους του πεπρωμένου, κι εμείς που τις ακολουθούμε, αντιλαμβανόμαστε πως, αν από την Ιστορία βγάλεις τα ονόματα, θα τη δεις πως κινείται όχι ευθεία, αλλά κυκλικά.

Κι έπειτα είναι η μορφή του Ιωνα Δραγούμη από τον Τάσο Νούσια, γεμάτη παλμό και όνειρο, ρομαντική επιπολαιότητα και ιδεαλιστική ψευδαίσθηση. Ο Στέφανος Δέλτα αποδίδεται από τον Νίκο Ορφανό σαν το αντιστάθμισμα του ρεαλισμού, μα και διόλου υποτιμητικά. Είναι το πρόσωπο που στέκεται δίπλα στη Δέλτα και συνοψίζει το χρέος της. Θαυμάσιοι παραστάτες ο Γιατρός Φρίντμαν του Αργύρη Γκαγκάνη, και κυρίως ο Γραμματέας του, ο Στέλιος Γιαννακός που παίζει κι άλλους ρόλους-γκέστους, ανοίγοντας οπτικές στο πρόσωπο της Δέλτα. Και η διανομή ολοκληρώνεται με τη χαριτωμένη υπηρέτρια Μαριάνθη της Ανθής Φουντά, φωνή της λαϊκής και ζώσας πραγματικότητας. Κοντά στη σκηνή παίζει την όμορφη μουσική ο Κώστας Λώλος.

Θέλω να σταθώ ιδιαίτερα στη σπουδαία σκηνογραφία του Κωνσταντίνου Ζαμάνη. Στο βάθος οι μεγάλοι άδειοι πίνακες που δηλώνουν τη βαριά αστική καταβολή των προσώπων του δράματος (θα γίνουν αργότερα κάδρα στα οποία προβάλλονται οι αναπάντητες, οι στοιχειωμένες ερωτήσεις της Δέλτα). Και στο πλάτωμα της σκηνής, μπροστά μας, ένα κήπος γεμάτο άνθη, σαν ο εσωτερικός ανθώνας του έρωτα που θα τσαλαπατηθεί από το πέρασμα των ανθρώπων.

Τα σύνορα ενός έρωτα που έζησε πίσω από τα ονόματα των πρωταγωνιστών του. Μια ζωή που εξελίχθηκε στο περιθώριο της βιογραφίας. Και μια παράσταση που αποδεικνύει πως το θέατρο χαρίζει πάντα ονόματα εκεί που η Ιστορία τα στέρησε.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΘΕΑΤΡΟ
Ευριπίδης με «δάνεια» από τα μεσαιωνικά λειτουργικά δράματα
Ο Διόνυσος του Ευριπίδη είναι η σκοτεινή δαιμονική δύναμη που αποκαλύπτει στις Βάκχες την τιμωρία που περιμένει τον άνθρωπο όταν η πρόοδος γίνεται χωρίς τον ανάλογο σεβασμό στις δυνάμεις της φύσης.
Ευριπίδης με «δάνεια» από τα μεσαιωνικά λειτουργικά δράματα
ΘΕΑΤΡΟ
Το μεγαλείο του ανθρώπου, τη στιγμή της μεγάλης ήττας του
Ο «Ορέστης» σε σκηνοθεσία Γιάννη Κακλέα παρουσιάστηκε στην Επίδαυρο αποδεικνύοντας πως αποτελεί μία από τις επιτυχίες του καλοκαιριού και μία ανάσα για το θέατρο στις δύσκολες μέρες που διανύει.
Το μεγαλείο του ανθρώπου, τη στιγμή της μεγάλης ήττας του
ΘΕΑΤΡΟ
Προκλήσεις και κίνδυνοι
Ξεκίνησε η θεατρική δράση της «Ερευνητικής Σκηνής» ένα νέο εγχείρημα από το Εθνικό Θέατρο.
Προκλήσεις και κίνδυνοι
ΘΕΑΤΡΟ
Ρεσιτάλ σκηνοθεσίας και ερμηνειών
Βαθύ, πιο ώριμο κι ακόμα επίκαιρο, το επιτυχημένο έργο του Γιάννη Τσίρου, σε σκηνοθεσία Γιώργου Παλούμπη, οργώνει το χώμα ενός κοινωνικού πεδίου από το οποίο αναδεύονται ρίζες της κοινής πατριαρχικής...
Ρεσιτάλ σκηνοθεσίας και ερμηνειών
ΘΕΑΤΡΟ
Στο σύμπαν της Πατριαρχίας
Στα πλαίσια του Φεστιβάλ Αθηνών παρουσιάστηκε στην Πειραιώς 260 το έργο «Σχολείο των γυναικών» του Μολιέρου σε σκηνοθεσία του Έκτορα Λυγίζου.
Στο σύμπαν της Πατριαρχίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας