• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 7.3°C / 11.8°C
    1 BF
    58%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C 2.7°C / 7.0°C
    3 BF
    49%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    10°C 10.0°C / 12.3°C
    4 BF
    60%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    1°C 0.9°C / 0.9°C
    1 BF
    86%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 4.6°C / 5.9°C
    2 BF
    75%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    4°C 2.0°C / 6.8°C
    2 BF
    70%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    -1°C -1.6°C / 1.8°C
    2 BF
    69%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    8°C 6.6°C / 10.1°C
    2 BF
    79%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 12.7°C / 14.8°C
    4 BF
    68%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 7.9°C / 10.9°C
    3 BF
    71%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 10.5°C / 15.2°C
    5 BF
    54%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 10.7°C / 10.7°C
    5 BF
    61%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    12°C 12.1°C / 12.1°C
    6 BF
    54%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 4.5°C / 5.9°C
    4 BF
    52%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    6°C 4.5°C / 6.7°C
    2 BF
    100%
  • Ρόδος
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 11.8°C / 16.6°C
    3 BF
    62%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    9°C 7.5°C / 12.0°C
    1 BF
    62%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 3.8°C / 6.0°C
    2 BF
    54%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    5°C 2.7°C / 7.5°C
    1 BF
    68%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    -1°C -1.2°C / -1.2°C
    2 BF
    87%

Φέτος το μήνυμα έγραψε η διάσημη Αγγλίδα ηθοποιός Ελεν Μίρεν

Gregor Fischer/dpa via AP
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Eνα μήνυμα για το μέλλον του θεάτρου

  • A-
  • A+
Ακόμα κι αν κανείς δεν αμφιβάλλει ότι το θέατρο στηρίζεται και αξιοποιεί τη «διά ζώσης επικοινωνία» των ανθρώπων, γίνεται όλο και περισσότερο αμφίβολη η σημασία που δίνει ο σύγχρονος ψηφιακός πολιτισμός σε αυτήν ακριβώς την αξία: στη «ζωντανή» παρουσία.

Ενα σεμνό μήνυμα από την Ελεν Μίρεν που κυκλοφόρησε την Παρασκευή σε όλο τον κόσμο συνόδευσε φέτος την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου. Αν δεν κάνω λάθος, ήταν για δεύτερη χρονιά που η ημέρα γιορτάστηκε εν μέσω κλειστών θεατρικών χώρων, ηθοποιών στην ανεργία και θεατρικών οργανισμών σε αναστολή.

Τι άλλο μπορούσε να εκφράζει λοιπόν το μήνυμα παρά την κοινή συνείδηση της άσχημης τωρινής κατάστασης, μαζί με την ελπίδα για το κοντινό μέλλον κι από κοντά την πίστη της σπουδαίας ηθοποιού στη διαχρονική αξία του θεάτρου για τον άνθρωπο και τον πολιτισμό του.

Κι έτσι ασφαλώς είναι… Πρέπει όλοι να θυμηθούμε την αξία τής πολύ ιδιαίτερης αυτής τέχνης που εκ των πραγμάτων και λόγω των καταστάσεων σήμερα βάλλεται από παντού.

Οι περισσότεροι όπως είναι επόμενο στηρίζουν την πεποίθησή τους για το μέλλον του θεάτρου στα γερά θεμέλιά του και κυρίως στη ζωντανή επαφή που καλλιεργεί, στο βίωμα της αισθητικής και πολιτικής πράξης που συντελείται επί σκηνής του και ενώπιόν μας, στο εδώ και τώρα, έχοντας ως βασική και αναγκαία συνθήκη την αμοιβαία συνάντηση και την εκατέρωθεν αποδοχή των δύο κόσμων: του κόσμου των ονείρων με τον κόσμο της πραγματικότητας.

Δεν υπάρχει επομένως ούτε λόγος, μα ούτε και στα αλήθεια διάθεση να διαφωνήσουμε για κάτι τόσο δεδομένο. Ομως εκείνο που συχνά δεν υπολογίζουμε στον τρόπο με τον οποίο αξιολογούμε τα πράγματα είναι πως εκτός από την υπενθύμιση της εκάστοτε αξίας, οφείλουμε να λαμβάνουμε υπόψη μας και το κατά πόσο αυτή θεωρείται σημαντική στην εποχή της. Εκείνο που θέλω να πω είναι πως ακόμα κι αν κανείς δεν αμφιβάλλει πράγματι ότι το θέατρο στηρίζεται και αξιοποιεί τη «διά ζώσης επικοινωνία» των ανθρώπων, γίνεται όλο και περισσότερο αμφίβολη η σημασία που δίνει ο σύγχρονος ψηφιακός πολιτισμός σε αυτήν ακριβώς την αξία: στη «ζωντανή» παρουσία.

Μάλλον το αντίθετο συμβαίνει. Η τάση που είχε ξεκινήσει από χρόνια, της αντιπροσώπευσης του ζωντανού παρόντος από το ψηφιακό αποτύπωμά του, απέκτησε στη σημερινή συγκυρία χαρακτήρα και βάρος πολιτισμικού παραδείγματος. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα πράγματα θα ήταν πολύ χειρότερα χωρίς τις δυνατότητες της μακρόθεν επικοινωνίας, της οργάνωσης, διαπραγμάτευσης και διεκπεραίωσης μέσω του διαδικτύου. Μα από την άλλη ποιος αμφιβάλλει πως όταν επιστρέψουμε στα απωθημένα μας, η παλιά «κανονικότητα» θα φαντάζει πιο «στενή», πιο απαιτητική στις αχρείαστες μετακινήσεις της, σπάταλη στις εκ του σύνεγγυς συναντήσεις της.

Με όλα αυτά η «ζωντανή» ιδιοσυγκρασία της θεατρικής τέχνης δεν μοιάζει αρκετή. Και στο παρελθόν τέχνες και τεχνουργίες ξεπεράστηκαν όχι γιατί έχασαν την όποια ιδιαιτερότητά τους, όσο γιατί αυτή η εποχή προσπέρασε την ιδιαιτερότητα αυτή - αρκεί να σκεφτούμε μόνο την τέχνη της καλλιγραφίας. Στην πραγματικότητα κάθε φορά που θυμόμαστε τη ζωντανή φύση του θεάτρου, δεν κάνουμε τίποτα άλλο παρά να βγάζουμε από την αποθήκη το παλιό επιχείρημα που χρησιμοποιήθηκε κάποτε κατά κόρον εναντίον της επέλασης του κινηματογράφου στα εν δήμω, εναντίον της επιβολής της τηλεόρασης στα εν οίκω.

Κι όμως υπάρχουν, πέρα από το παλιό επιχείρημα της ζωντανής φύσης του θεάτρου, και άλλες «ιδιαιτερότητες» που κάποτε λησμονούμε και που αφορούν και τους τρεις πόλους της τέχνης του: τον δημιουργό, τον θεατή, μα και την πόλη που φιλοξενεί και τους δύο.

Υπάρχει, λόγου χάρη, αναφορικά με τον πρώτο η ιδιαιτερότητα μιας ζωντανής τέχνης που δεν αφορά μόνο τη «συνάντηση με τον θεατή», αλλά την εκ μέρους του τολμηρή σύνθεση μιας άλλης πραγματικότητας. Η οποία σημειωτέον, και παρά την όποια προετοιμασία, οποιαδήποτε στιγμή μπορεί να καταρρεύσει. Ισως δεν το συνειδητοποιούμε, μα στο τέλος κάθε παράστασης αυτό που χειροκροτούμε κατά βάθος είναι η νίκη της προσπάθειας απέναντι στο τυχαίο και το λάθος.

Είναι η ανακούφιση για τον ηθοποιό που «δεν ξέχασε τα λόγια του», «δεν έχασε τον ειρμό του», η πίστη μας στο σκηνικό που λειτούργησε, η θέρμη μας για τα φώτα ή τον ήχο που στήριξαν την προσπάθεια. Στο θέατρο αντιμετωπίζουμε το ρίσκο της αποτυχίας και βγαίνουμε νικητές. Κι όσο κι αν ακούγεται ασήμαντο, είναι πιθανόν αυτός ο λόγος για τον οποίο διάσημοι, φτασμένοι (και εξαιρετικά πλούσιοι) ηθοποιοί του παγκόσμιου κινηματογράφου συνεχίζουν να θεωρούν τη σκηνή το μόνο πεδίο άσκησης της αληθινής, ανθρωποκεντρικής -παναπεί, θνητής και φευγαλέας, φθαρτής και μετέωρης- τέχνης τους.

Αλλά κι εμείς, από τη μεριά των θεατών… Κάθε φορά που πηγαίνουμε σε μια παράσταση συνειδητοποιούμε πως ασκούμε μια άλλη, απολύτως δική μας «τέχνη». Είναι η τέχνη του βλέμματος, η τέχνη τού να αποδεχθούμε τη σύμβαση, να συμπληρώσουμε τα κενά της πραγματικότητας με όσα η φαντασία και η δημιουργικότητα προσφέρουν. Οταν θυμόμαστε μια καλή παράσταση, δεν ανακαλούμε λοιπόν μόνο την τέχνη των ηθοποιών και του σκηνοθέτη αλλά και αυτή, τη δική μας τέχνη, με την οποία δεχτήκαμε, συνδημιουργήσαμε και βιώσαμε το τελικό αποτέλεσμα.

Και αυτό που κάνει την τέχνη μας τόσο σημαντική είναι πως εδώ οφείλουμε να την ασκήσουμε άπαξ και διά παντός, χωρίς δυνατότητα επιστροφής ή αναθεώρησης. Η τέχνη του θεάτρου σμιλεύει μια έξωθεν καλλιτεχνική εμπειρία με κάτι άλλο, δημιουργημένο έσωθεν, κατασταλαγμένο και δικό μας.

Τέλος, υπάρχει πάντα η πόλη που υποδέχεται και προβάλλει το θέατρο στη δημόσια σφαίρα των γεγονότων. Εδώ, να θυμίσω ό,τι είχα και παλιότερα σχολιάσει. Η κοινωνία των ανθρώπων δεν είναι παρά μια κανονιστική οργάνωση, γεμάτη συμβάσεις, συμβιβασμούς, πρωτόκολλα συμπεριφοράς και καλές πρακτικές. Είναι με άλλα λόγια μια απολύτως ρυθμισμένη πραγματικότητα, καταρχήν προσανατολισμένη στο να βοηθάει και να προστατεύει τα μέλη της είτε στη μεταξύ τους σχέση, είτε στη σχέση τους με τον έξω κόσμο.

Δεν αρκεί όμως αυτό κατά πως φαίνεται... Κάθε οργανωμένη πολιτεία δεν λησμονεί να αφήσει στο κέντρο του σεντονιού από νόμους και υποδείξεις μια «τρύπα», τον «κενό χώρο» από τον οποίο ο καθείς μπορεί να κοιτάξει και να συναντηθεί με τους απόντες-παρόντες του: με τους νεκρούς, τους ήρωες και τους θεούς του. Μόνο τότε συμπληρώνεται ο κύκλος που ξεκινάει από τους ζωντανούς και καταλήγει στο αόρατο και στο υπερβατικό θεμέλιο της πόλης.

Γιατί τελικά αυτό που συμβαίνει «ζωντανά» στο θέατρο δεν είναι μόνο η επικοινωνία ανθρώπων. Είναι ακόμη η επικοινωνία της μιας «πραγματικότητας» με μια άλλη. Και το ποια από τις δυο είναι η περισσότερο αληθινή απομένει σε εμάς να αποφασίσουμε.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΘΕΑΤΡΟ
Η οικειοθελής διακοπή μιας παράστασης δεν είναι λύση απέναντι στα μέτρα της κυβέρνησης
Ανακοίνωση σχετικά με την αποχώρηση του Αρη Σερβετάλη από την ομάδα τους εξέδωσαν οι μέχρι πρότινος συνεργάτες του ηθοποιού.
Η οικειοθελής διακοπή μιας παράστασης δεν είναι λύση απέναντι στα μέτρα της κυβέρνησης
ΘΕΑΤΡΟ
Οι ήρωες του Τενεσί Ουίλιαμς παλεύουν ξανά με τη σκιά τους
Η παράσταση της Μαγκανάρη «Νύχτα της Ιγκουάνα» του Τενεσί Ουίλιαμς έχει τη δύναμη να οδηγήσει τον θεατή της προς την έξοδο της άλλης, ποιητικής, άγριας και, εν τέλει, καθαρτικής πραγματικότητας.
Οι ήρωες του Τενεσί Ουίλιαμς παλεύουν ξανά με τη σκιά τους
ΘΕΑΤΡΟ
Ενα ερμηνευτικό τρίδυμο σε ρεσιτάλ σκηνικής ευελιξίας και αντοχής
Η συγκίνηση από το έργο του Μασίνι πηγάζει από αυτή τη βαθιά διδαχή του, όχι για τον «καπιταλισμό», ούτε για το «πολιτικό σύστημα», αλλά για την αδυναμία του ανθρώπου να χτίσει κάτι που να τον περιέχει και να...
Ενα ερμηνευτικό τρίδυμο σε ρεσιτάλ σκηνικής ευελιξίας και αντοχής

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας