Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
  • Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.4°C / 16.1°C
    2 BF
    44%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 10.6°C / 12.2°C
    4 BF
    87%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 12.0°C / 13.9°C
    3 BF
    82%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 3.3°C / 9.0°C
    1 BF
    76%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 11.0°C / 11.0°C
    1 BF
    87%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 12.8°C / 12.8°C
    2 BF
    69%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 10.0°C / 10.0°C
    2 BF
    46%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 5.0°C / 13.9°C
    1 BF
    82%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.3°C / 15.0°C
    3 BF
    77%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    13°C 13.0°C / 13.0°C
    1 BF
    71%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 16.0°C / 16.1°C
    3 BF
    72%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    13°C 12.8°C / 12.8°C
    2 BF
    58%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 14.0°C / 14.0°C
    3 BF
    77%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 13.0°C / 13.0°C
    2 BF
    54%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    10°C 7.2°C / 13.9°C
    2 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.6°C / 16.0°C
    4 BF
    67%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 9.4°C / 13.9°C
    2 BF
    44%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 8.9°C / 12.2°C
    2 BF
    76%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 12.8°C / 12.8°C
    2 BF
    80%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.0°C / 10.0°C
    2 BF
    46%
Για έναν κώδικα δεοντολογίας στο θέατρο
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Για έναν κώδικα δεοντολογίας στο θέατρο

  • A-
  • A+
Μέσα από καταστάσεις κρίσης και αναταραχής καλό είναι να προκύψει μια μορφή αναθεωρημένου «λεξικού όρων» που πιθανόν θα συναντήσει ο καλλιτέχνης στην πράξη της σπουδαστικής και επαγγελματικής του ζωής, που θα τον μάθει να αναγνωρίζει «το συμβάν» και να το ονοματίζει σωστά. Αλλά θα ήταν λάθος να ακυρώσουμε την ιδιαίτερη φύση του θεάτρου, την πολύτιμη αντι-συμβατικότητά του, την ελευθερία και την επιθυμία του να ρισκάρει, να δοκιμάζει, να τολμά.
Ακολουθήστε μας στο Google news

Μέσα στην αναστάτωση λοιπόν των ημερών και με την αίσθηση του επείγοντος υπουργεία και θεσμοί, όργανα και μέλη της θεατρικής κοινότητας έσπευσαν να ανακοινώσουν πως θα καταθέσουν έναν «κώδικα δεοντολογίας», ένα ρυθμιστικό πλαίσιο αρχών συνταγμένο που θα ρυθμίζει τη θεατρική ζωή και θα την καθοδηγεί σύμφωνα με καλές πρακτικές και με κοινά αποδεκτούς τρόπους ορθής συμπεριφοράς στους χώρους μάθησης και εργασίας.

Ποιος θα αρνηθεί τέτοιες μέρες την αξία μιας άνωθεν και εκατέρωθεν ρύθμισης;… Ειδικά κάτω από το βάρος των τελευταίων αποκαλύψεων, όπου ό,τι κι αν λέμε εμείς, τα γεγονότα για πολλούς δεν έκαναν άλλο από το να επιβεβαιώσουν υπάρχουσες προκαταλήψεις περί ελευθεριότητας, ασυδοσίας και εκμαυλισμού ενός επαγγέλματος όπου ο κάθε ασύδοτος καθώς φαίνεται μπορούσε να κάνει περίπου ό,τι ήθελε σε βάρος συναδέλφων και μαθητών του.

Σαν απάντηση το θέατρο συντάσσει εσπευσμένα έναν κώδικα συμπεριφοράς, ενταγμένο κατ’ αρχάς στους κανονισμούς σπουδών του, δευτερευόντως στις συμβάσεις εργασίας του. Προσδοκά έτσι να φανεί τουλάχιστον προς τα έξω πως μπήκε μια κάποια τάξη, πως με το άνοιγμα του χώρου αυτό το καλοκαίρι έχουν τεθεί οι βάσεις για ένα νέο ξεκίνημα.

Κι από πού πρέπει να ξεκινήσει ένας τέτοιος «κώδικας»; Το πρόβλημα όπως φάνηκε είναι ότι οι εξελίξεις έπιασαν και τον ίδιο τον χώρο απροετοίμαστο. Κι αν γνώριζε «τοιαύτες συμπεριφορές», δεν τις κατήγγειλε, όχι μόνο λόγω φόβου, αδράνειας, αδιαφορίας, μα και γιατί οι συμπεριφορές αυτές δεν μπορούσαν να καταδικαστούν πριν, αφού συντεταγμένος, «γραπτός» κώδικας συμπεριφοράς που να τις στιγματίζει δεν υπήρχε.

Υπήρχε στη θέση του ένα έθος, μια κουλτούρα, που ρύθμιζε εκτός από τις σχέσεις και τα ονόματα που (δεν) δίναμε στα πράγματα. Αυτή είναι η περιβόητη αλλαγή νοοτροπίας, του παραδείγματος εντός των οποίων μεταξύ άλλων οι λέξεις και οι πράξεις μας αποκτούν (νέο) νόημα. Κι έτσι, ό,τι πριν ονομαζόταν με έναν τρόπο, τώρα πια -μέσα από κάτι που μοιάζει με αφύπνιση- ονομάζεται και συνειδητοποιείται «αλλιώς».

Αρκετοί από όσους υπήρξαν θύτες, θύματα και μάρτυρες καταστάσεων λοιπόν συμμετείχαν σε ένα πλαίσιο ονοματοδοσίας και νοηματοδοσίας, το οποίο τώρα πια διαλύεται και αφήνει να φανεί η καθαρή πραγματικότητα. Ενώπιόν μας εκεί που πριν υπήρχε «ελευθερία εκφράσεων», αναδύεται τώρα η ωμή προσβολή. Κι εκεί που θέριευε το «ερωτικό ένστικτο» του επιβήτορα (αφεντικού), τώρα πια έχουμε καθαρή παρενόχληση σε χώρο εργασίας και σε βάρος ανυπεράσπιστων εργαζομένων.

Εκεί που ένας αληθινός καλλιτέχνης καλούνταν μέχρι χθες να διερευνήσει μαζί με τον μαθητή του «ζητήματα ταυτότητας», τώρα πια αποκαλύπτεται η παγίδα αποπλάνησης από τον «δάσκαλο», παγίδα που κάποτε κατέληγε σε ηθικό και φυσικό βιασμό.

Αυτό είναι και το πρώτο που επιβάλλει ένας «κώδικας δεοντολογίας». Αποκτά τη μορφή ενός αναθεωρημένου «λεξικού όρων» που πιθανόν θα συναντήσει κανείς στην πράξη της σπουδαστικής και επαγγελματικής του ζωής στη συνέχεια. Μαθαίνει σε κάποιον να αναγνωρίζει το συμβάν και να το ονοματίζει σωστά - δηλαδή να το αντιλαμβάνεται στις σωστές του διαστάσεις.

Κυκλοφορεί ήδη ευρέως ένας αντίστοιχος τέτοιος «κώδικας» γραμμένος από την περίφημη RADA (τη Βασιλική Δραματική Σχολή της Αγγλίας). Θυμίζω πως το αγγλικό θέατρο είχε πριν από μόλις μερικά χρόνια σπαραχτεί από ένα παρόμοιο σκάνδαλο, καταμεσής μάλιστα ενός κρατικού φορέα του. Ο κώδικας της δεοντολογίας του προέκυψε σε παρόμοιες καταστάσεις κρίσης και αναταραχής.

Κι αν τον διαβάσει κανείς προσεκτικά, θα κατανοήσει πως δεν προσπαθεί να κάνει τίποτε άλλο παρά να διευκρινίσει τι καλείται σεξουαλική παρενόχληση, ποιες πράξεις δείχνουν (και μπορούν να καταγγελθούν) ως παράτυπες και επαγγελματικές, τι προστατευτικά μέσα οφείλουν να λαμβάνονται (από τα όργανα αλλά και από τα θύματα) στις αντίστοιχες περιπτώσεις.

Στην αρχή επομένως κι αυτής της μάθησης βρίσκεται «η των ονομάτων επίσκεψις» - αναγκαίο μέρος ενός κώδικα δεοντολογίας. Μεγαλύτερο ωστόσο πρόβλημα πιθανόν προκαλεί η συνέχεια, η διατύπωση πιο συγκεκριμένων κανόνων που θα ρυθμίζουν την ηθική ζωή της κοινότητας. Οχι γιατί είναι δύσκολο να τους σκεφτεί κάποιος ή να τους βάλει σε μια σειρά, όσο γιατί όταν περάσουμε από την πρώτη στην ωριμότερη σκέψη, διαπιστώνουμε πως ελάχιστοι από αυτούς τους κανόνες πρόκειται να τηρηθούν στην πράξη, ενώ αντίθετα πολλοί θα απειλήσουν τον χαρακτήρα και την ταυτότητα του χώρου.

Οι περισσότεροι εξάλλου από αυτούς τους κανόνες που κυκλοφορούν και συζητιούνται στην κοινότητα, καθώς δεν υπήρξε σοβαρή προεργασία, είναι άτακτη μεταφορά από δεκάδες ξένους που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο, ενώ μοιραία οι επιμέρους οδηγίες που προστίθενται στη συνέχεια για την «ελληνική περίπτωση» άγονται από την επικαιρότητα. Κάποιοι μοιάζουν απλώς νεο-πουριτανισμοί που τηρούν το σχήμα του πολιτικώς ορθού.

Κάποιοι άλλοι θυμίζουν επαναδιατυπώσεις συλλογικών συνδρόμων (και όπως είπαμε, υπόγειων προκαταλήψεων) που συνοδεύουν δυστυχώς το θέατρο. Κι αν αντιλαμβάνομαι σωστά, μερικοί από αυτούς παραδόξως σαν να μην έχουν γραφτεί από τους ανθρώπους του χώρου, που στο τέλος θα κληθούν να ακολουθήσουν τον κώδικα, αλλά από πολιτικούς, δικηγόρους ή γραμματείς.

Δεν συμμερίζομαι την ακόμα πιο επικίνδυνη στάση που λέει πως όταν μας προβληματίζει το αύριο, οφείλουμε να κάτσουμε στο χθες για πάντα. Μα στην καθυστέρησή μας στη θέσπιση ενός παρόμοιου πλαισίου διαβλέπω τουλάχιστον ένα πλεονέκτημα. Σαν εκείνους που εισέρχονται αργοπορημένοι σε μια νέα τεχνολογία, είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε τα μειονεκτήματα και τις παγίδες, ώστε να εργαστούμε για να τα αποφύγουμε στη δική μας περίπτωση.

Θα ήταν επομένως λάθος να μην αντιληφθούμε στη διατύπωση ενός κώδικα δεοντολογίας πως το θέατρο αληθινά χρειάζεται ένα πλαίσιο σωστής συμπεριφοράς στους χώρους που διδάσκεται και εργάζεται. Αλλά θα ήταν εξίσου λάθος να ακυρώσουμε την ιδιαίτερη φύση του, την πολύτιμη αντισυμβατικότητά του, την ελευθερία και την επιθυμία του να ρισκάρει, να δοκιμάζει, να τολμά. Θα ήταν λάθος να του στερήσουμε τον πυρήνα του δημόσιου λόγου, αλλά και του αγώνα, της ιερής τρέλας και της αυτοθυσίας του. Την αληθινή εκ μέρους του αποκάλυψη των σκοτεινών πτυχών της ανθρώπινης κατάστασης και φύσης, όσο και του φωτός που οδηγεί την κάθε πορεία.

Ας προχωρήσει λοιπόν ο κώδικας - έτσι κι αλλιώς είναι μια διέξοδος αποσυμπίεσης, μια κάποια λύση στην όλη κατάσταση, που θα βγάλει υπουργείο και φορείς του θεάτρου από τη σημερινή αμήχανη θέση. Μα ας γίνει σωστά, με γνώμονα την εμπειρία άλλων χωρών δίπλα στη δική μας. Και κυρίως ας γίνει με σεβασμό σε αρχές που ούτως ή άλλως πρώτο το θέατρο δίδαξε στους υπόλοιπους.

Κανείς δεν θέλει ένα θέατρο φοβισμένο, υποκριτικό και συμβιβασμένο προκειμένου να επαίρεται για ένα θέατρο καθαρό «από τους μιαρούς». Και κανείς από όσους ζητούν το θέατρο να γίνει όπως πρέπει να είναι, δεν ονειρεύεται στη θέση του ένα «καθώς πρέπει» θέατρο.

ΘΕΑΤΡΟ
Η «Αποκάλυψη» του Παπακωνσταντίνου
Οικειοθελώς περπατά σε δύσκολα μονοπάτια και στην παράστασή του αυτή δικαιώνεται ο Θάνος Παπακωνσταντίνου, καθώς μετατρέπει τον λόγο του ευαγγελιστή Ιωάννη από λατρευτικό κείμενο σε θέατρο με ηχηρό μήνυμα. Οι...
Η «Αποκάλυψη» του Παπακωνσταντίνου
ΘΕΑΤΡΟ
Μια αναμενόμενη επιτυχία από τον Μαυρίκιο
Η παράσταση του Δημήτρη Μαυρίκιου της περσινής σεζόν δεν ήταν «διασκευή» ή «μεταφορά» ενός παλιού έργου, αλλά βασισμένη σε ένα θέμα του Λουίτζι Πιραντέλο και στη μουσική του Μάνου Χατζιδάκι, φέρνοντας στο...
Μια αναμενόμενη επιτυχία από τον Μαυρίκιο
ΘΕΑΤΡΟ
Το αμερικανικό όνειρο γεμάτο γυαλί και θηρία
Ο Δημήτρης Καραντζάς αφηγείται με ανθρώπινο τρόπο μια ανθρώπινη ιστορία, διδάσκοντας τους ηθοποιούς του ένα έργο με περίεργη «πιραντελική» υπόκρουση. Στρέφεται προς τον εαυτό του ζητώντας κάθε βράδυ λύτρωση...
Το αμερικανικό όνειρο γεμάτο γυαλί και θηρία
ΘΕΑΤΡΟ
Πιόνια στη σκακιέρα του έρωτα
«Η κληρονομιά» - Από Μηχανής Θέατρο (σε ψηφιακή αναμετάδοση): Από την οθόνη του υπολογιστή είδαμε το ιδιαίτερα αγαπητό έργο του Μαριβό, χαρήκαμε την ρέουσα διδασκαλία του Γιάννη Νταλιάνη και την εξαιρετική...
Πιόνια στη σκακιέρα του έρωτα
ΘΕΑΤΡΟ
Live streaming ή μαγνητοσκόπηση;
Στην μαγνητοσκόπηση αυτό που μεταδίδεται ουσιαστικά είναι το αρχείο του θιάσου, ενώ στη ζωντανή αναμετάδοση, ένα μικρό τουλάχιστον μέρος από την αίσθηση του ηθοποιού κατορθώνει να διατηρηθεί.
Live streaming ή μαγνητοσκόπηση;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας