• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    14°C 10.8°C / 16.2°C
    0 BF
    78%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 7.5°C / 12.5°C
    0 BF
    79%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 14.0°C / 16.5°C
    3 BF
    78%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 12.5°C
    1 BF
    93%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 6.9°C / 12.9°C
    3 BF
    71%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 7.9°C / 11.5°C
    1 BF
    78%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 4.5°C / 7.4°C
    2 BF
    76%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 15.1°C / 16.6°C
    2 BF
    93%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 13.2°C / 15.8°C
    4 BF
    74%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    9°C 8.9°C / 8.9°C
    5 BF
    77%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.1°C / 17.4°C
    4 BF
    72%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    13°C 13.5°C / 13.5°C
    4 BF
    71%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 16.5°C / 16.5°C
    5 BF
    74%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C 4.9°C / 5.5°C
    0 BF
    93%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 5.5°C / 11.7°C
    2 BF
    100%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 10.8°C / 14.8°C
    0 BF
    76%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    14°C 11.0°C / 16.4°C
    3 BF
    77%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 7.1°C / 11.0°C
    2 BF
    84%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 6.5°C / 13.4°C
    1 BF
    74%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 7.8°C / 7.8°C
    1 BF
    95%

Ανδρέας Κωνσταντίνου, Μάρθα Φριντζήλα, Θάνος Τοκάκης, στη «Μήδεια» που εγκαινίασε την Ερευνητική Σκηνή

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Προκλήσεις και κίνδυνοι

  • A-
  • A+
Η νέα φιλόδοξη προσπάθεια απαιτεί τη συγκέντρωση της σημερινής δυναμικής του θεάτρου μας σε μια προβληματική που οδηγεί στο μέλλον. Η «νέα Σκηνή» να μη γίνει «σαν όλες τις άλλες», ένας χώρος στον οποίο ονόματα του θεάτρου εναλλάσσονται με τη σειρά κληρωτών…

Εν μέσω πανδημίας και με τα θέατρα κλειστά, υποδεχτήκαμε με χαρά την πρόσκληση για τα εγκαίνια μιας νέας σκηνής του Εθνικού, που αντικαθιστά την προηγούμενη «Πειραματική» (πιο πρόσφατα, «Πειραματική -1»…), τοποθετώντας στη θέση της μια άλλη, το ίδιο με εκείνη φερέλπιδα, το ίδιο με εκείνη φιλόδοξη: την «Ερευνητική Σκηνή».

Πρόκειται για την πραγμάτωση ενός εκ των πρώτων εξαγγελιών του Δημήτρη Λιγνάδη, από τις πρώτες κιόλας που έκανε όταν ανέλαβε τα καθήκοντα του καλλιτεχνικού διευθυντή πριν από ενάμιση χρόνο, και η οποία φανερώνει μεταξύ άλλων τις επιλογές του για τον προσανατολισμό της κρατικής σκηνής στη συνέχεια.

Ο ίδιος ο Λιγνάδης, κατά τη δημόσια παρουσίαση της νέας Σκηνής του Εθνικού, περιέγραψε μερικές από τις βασικές συνιστώσες του εγχειρήματος. Από αυτές σημειώνω και μεταφέρω δύο.

Πρώτον, πως το αντικείμενο της Ερευνητικής Σκηνής θα αφορά το αρχαίο θέατρο με τη «διεσταλμένη ερμηνεία του», πράγμα που σημαίνει ότι η έρευνα θα περιλαμβάνει εκτός από ζητήματα αναβίωσης και αποτύπωσης του αρχαίου δράματος στη σκηνή των νεότερων χρόνων, ακόμη, θέματα που άπτονται του πνευματικού και λογοτεχνικού πλαισίου του, εντός του οποίου το κλασικό δράμα και αποκτά νόημα και συνδέεται με το γραμματειακό απόθεμα της εποχής του. Δεν είναι έτσι διόλου απίθανο να δούμε στο μέλλον από την Ερευνητική Σκηνή μεταφορές της αρχαίας ελληνικής, λατινικής ή και της νεότερης ευρωπαϊκής γραμματείας, παραστάσεις που εκκινούν από τον αρχαιοελληνικό μύθο και άπτονται της συνολικής κλασικής παράδοσης.

Το δεύτερο στοιχείο που μοιάζει να έχει ιδιαίτερη σημασία στη νέα Σκηνή είναι η συνεργασία στη λειτουργία της του καλλιτεχνικού με το θεωρητικό ανθρώπινο δυναμικό στην έρευνα του αρχαίου λόγου, μια σύμπραξη του κατεξοχήν θεάτρου με φορείς που σχετίζονται με τη θεατρολογική και φιλολογική έρευνα. Η συνεργασία αυτή μέλλεται να δώσει στην Ερευνητική Σκηνή το βάρος μιας ευρύτερης απόπειρας. Θα της χαρίσει τη δυνατότητα σκηνικής εφαρμογής νέων θεωρητικών εργαλείων. Και θα της επιτρέψει τη διείσδυση σε πιο ειδικά ακροατήρια, σε θεατές που ζητούν την πράξη συνδεδεμένη με την κατάρτιση και την έρευνα.

Είθε. Δεν πιστεύω να υπάρχει σοβαρός αντίλογος στην κίνηση αυτή του Εθνικού. Ας υποδεχθούμε θερμά την κίνηση και ας την καλωσορίσουμε. Η στροφή προς το αρχαίο δράμα δείχνει πως, αν μη τι άλλο, έπειτα από περίπου ενάμιση αιώνα, έπειτα από μια επική πορεία κρίσεων και συγκρούσεων, συγκλίσεων και δημιουργικής έκρηξης σε όλα τα επίπεδα ερμηνείας, πρόσληψης, μετάφρασης, αποδοχής και κάποτε γλωσσικής, ιδεολογικής και πολιτικής εργαλειοποίησης του αρχαίου θεάτρου, έχει πια συσσωρευτεί ένα απόθεμα ικανό για να προχωρήσουμε σε απολογισμούς, στην επανεξέταση μα και κρίση της μέχρι τώρα συγκομιδής. Κι από την άλλη, η ίδια πορεία απαιτεί τη συγκέντρωση της σημερινής δυναμικής του θεάτρου μας σε μια προβληματική που οδηγεί στο μέλλον.

Και αυτό το τελευταίο έχει ξεχωριστή σημασία. Μας αρέσει ή όχι, η σχέση μας με το αρχαίο δράμα υπήρξε ένα από τα αλώνια στα οποία εμφανίστηκε και διαμορφώθηκε η νεοελληνική αξία των πραγμάτων. Στο αρχαίο δράμα, στην ερμηνεία και αναπαράστασή του, το ελληνικό θέατρο όχι μόνο είδε βαθιά τον εαυτό του, μα διέσχισε κάποτε και τον παγκόσμιο χάρτη, κατακτώντας από τον Ροντήρη μέχρι τον Τερζόπουλο, μια οικουμενικότητα τέτοια που δεν γνώρισε παρά στις περιπτώσεις εκλεκτών μα σχετικά απομονωμένων προσωπικοτήτων του.

Επιμένω σε αυτό γιατί πιστεύω πως στον διάλογο που ξεκινά τώρα, με αφορμή την ίδρυση της Ερευνητικής Σκηνής, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη πέρα από την αναβίωση του αρχαίου δράματος και το μέλλον, οδηγώντας την επανεκτίμηση στην επαναπροσέγγιση, και την έρευνα στον τρόπο με το οποίο οι νέοι καλλιτέχνες μας θα δουν μακρύτερα τους ορίζοντες της τέχνης τους, πατώντας γερά στους ώμους των προηγουμένων.

Θα ήθελα, ωστόσο, να ολοκληρώσω το σημείωμα αυτό περιγράφοντας κάποιους κινδύνους που εξαρχής κιόλας, από την πρώτη παράσταση της «Μήδειας» στη νεόκοπη Ερευνητική Σκηνή, έγιναν σε εμένα τουλάχιστον ορατοί. Γιατί, χωρίς να γνωρίζω τι σκέφτεται ο καλλιτεχνικός διευθυντής και το επιτελείο του, διακρίνω από τώρα κιόλας το πώς μπορεί να εξελιχθεί το όλο πράγμα… Το πόσο γρήγορα δηλαδή η «νέα σκηνή» μπορεί να γίνει «σαν όλες τις άλλες», ένας χώρος στον οποίο ονόματα του θεάτρου εναλλάσσονται με τη σειρά κληρωτών…

Και καθώς όλοι πια έχουν συνδεθεί με τον ένα ή τον άλλο τρόπο με την «έρευνα» και την «πρωτοπορία», αν όχι και με το «αρχαίο δράμα» καθαυτό, θα (νομίζουν ότι) δικαιούνται όλοι μια θέση στο ρεπερτόριο της Ερευνητικής Σκηνής. Αν, μάλιστα, κρίνω από την πρώτη παράσταση της «Μήδειας», η όποια «έρευνα» σύντομα κινδυνεύει να εκπέσει στον γνωστό «πειραματικό» ιμπρεσιονισμό με τα συμπιλήματα της θολής ερμηνείας και του δήθεν συμβολισμού, στην επίφαση του αντι-θεάτρου και στην αχλή μιας τάχα μου πρωτοπορίας.

Αντί άλλης κριτικής, λοιπόν, ας κάνω αυτό. Ας θυμίσω κριτήρια που πρέπει να τηρούνται για να ονομάζεται μια προσπάθεια στον χώρο των γραμμάτων και των τεχνών «ερευνητική»…

Και για αρχή ας μην ψάχνουμε διάκριση ανάμεσα στους όρους της «έρευνας», της «πρωτοπορίας» ή του «πειραματισμού». Σαφής διαφορά μεταξύ τους δεν υπάρχει, αν και υπάρχει καθώς φαίνεται διαβάθμιση. Η «έρευνα» φαίνεται πως προηγείται και προϋποτίθεται κάθε σοβαρής «πειραματικής» απόπειρας. Οπως και συνεπάγεται μια συγκεντρωμένη, οργανωμένη και μεθοδική προσέγγιση του θεωρητικού υλικού και του τρόπου μετατροπής του σε σκηνική πράξη.

Η «έρευνα» προϋποθέτει μεταξύ άλλων τη διάθεση συνεργασίας και διαλόγου, όπως και την ιδέα αντιπαραβολής μεταξύ όσων έχουν προηγηθεί και εκείνων που προγραμματίζεται να εξεταστούν στο πλαίσιο της ερευνητικής διαδικασίας.

Γι’ αυτό η έρευνα στο θέατρο –όπως και σε κάθε πεδίο της ανθρώπινης δραστηριότητας– απαιτεί χρόνο, αφοσίωση και μέθοδο. «Ερευνα» ειδικά στο (αρχαίο) θέατρο –σοβαρή έρευνα– δεν μπορεί να γίνει μέσα σε μερικούς μήνες που διαρκούν οι τυπικές πρόβες μιας παράστασης. Δεν μπορεί να γίνει παρά με σταθερούς συνεργάτες και με συχνή και πυκνή ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των συντελεστών της παράστασης και ερευνητών από άλλους φορείς γνώσης. Θέλει τακτική πρόσβαση στο αρχειακό υλικό, επιβάλλει αντίληψη εργαστηρίου. Ζητάει οργανόγραμμα και προγραμματισμό. Απαιτεί συνεχή καθοδήγηση και επίβλεψη.

Κι ακόμα: Ζητάει έλεγχο των πεπραγμένων και διαρκή αξιολόγηση της διαδικασίας… Βασίζεται στην αξιολόγηση των ατόμων και ομάδων που θα αναλάβουν το πρόγραμμα. Ξεκινά με επιτροπές κύρους που εξετάζουν και εγκρίνουν την προτεινόμενη «έρευνα» με βάση κριτήρια όπως η καινοτομία, η ωφέλεια ή το καλλιτεχνικό έρεισμα της κάθε πρότασης. Στη συνέχεια, κάθε «ερευνητική ομάδα» επιχορηγείται για το διάστημα που θα εργαστεί σύμφωνα με τον προγραμματισμό. Και ακολουθεί και πάλι στο τέλος «αξιολόγηση» του αποτελέσματος, με την παράδοση του καλλιτεχνικού αλλά και του ερευνητικού πορίσματος της δράσης.

Με αυτόν τον τρόπο μια «Ερευνητική Σκηνή» δεν ανεβάζει απλώς μια «Μήδεια», ανεβάζει ένα ερευνητικό πρότζεκτ για το συγκεκριμένο έργο, στο οποίο προϋπάρχουν στόχοι, μέθοδος εργασίας και τρόπος για να παρουσιάζονται και να ελέγχονται τα αποτελέσματα, να διαμοιράζονται στην κοινότητα.

Ετσι, στη θέση ενός ρεπερτορίου αναπτύσσουμε ένα χώρο διαλόγου αλλά και ένα πεδίο συνάντησης γύρω από το αρχαίο δράμα. Ευχόμαστε η νέα Σκηνή του Εθνικού να πραγματώσει σύντομα ένα τέτοιο όραμα.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΘΕΑΤΡΟ
Οι ήρωες του Τενεσί Ουίλιαμς παλεύουν ξανά με τη σκιά τους
Η παράσταση της Μαγκανάρη «Νύχτα της Ιγκουάνα» του Τενεσί Ουίλιαμς έχει τη δύναμη να οδηγήσει τον θεατή της προς την έξοδο της άλλης, ποιητικής, άγριας και, εν τέλει, καθαρτικής πραγματικότητας.
Οι ήρωες του Τενεσί Ουίλιαμς παλεύουν ξανά με τη σκιά τους
ΘΕΑΤΡΟ
Ενα ερμηνευτικό τρίδυμο σε ρεσιτάλ σκηνικής ευελιξίας και αντοχής
Η συγκίνηση από το έργο του Μασίνι πηγάζει από αυτή τη βαθιά διδαχή του, όχι για τον «καπιταλισμό», ούτε για το «πολιτικό σύστημα», αλλά για την αδυναμία του ανθρώπου να χτίσει κάτι που να τον περιέχει και να...
Ενα ερμηνευτικό τρίδυμο σε ρεσιτάλ σκηνικής ευελιξίας και αντοχής
ΘΕΑΤΡΟ
Ευριπίδης με «δάνεια» από τα μεσαιωνικά λειτουργικά δράματα
Ο Διόνυσος του Ευριπίδη είναι η σκοτεινή δαιμονική δύναμη που αποκαλύπτει στις Βάκχες την τιμωρία που περιμένει τον άνθρωπο όταν η πρόοδος γίνεται χωρίς τον ανάλογο σεβασμό στις δυνάμεις της φύσης.
Ευριπίδης με «δάνεια» από τα μεσαιωνικά λειτουργικά δράματα
ΘΕΑΤΡΟ
Το μεγαλείο του ανθρώπου, τη στιγμή της μεγάλης ήττας του
Ο «Ορέστης» σε σκηνοθεσία Γιάννη Κακλέα παρουσιάστηκε στην Επίδαυρο αποδεικνύοντας πως αποτελεί μία από τις επιτυχίες του καλοκαιριού και μία ανάσα για το θέατρο στις δύσκολες μέρες που διανύει.
Το μεγαλείο του ανθρώπου, τη στιγμή της μεγάλης ήττας του

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας