• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    24°C 21.9°C / 26.3°C
    1 BF
    33%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.6°C / 25.1°C
    1 BF
    34%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    25°C 22.7°C / 26.0°C
    3 BF
    53%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    2 BF
    30%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 20.9°C / 21.9°C
    4 BF
    68%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 20.0°C / 25.0°C
    2 BF
    36%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.1°C / 23.3°C
    0 BF
    20%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    26°C 22.4°C / 25.8°C
    2 BF
    26%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.1°C / 24.9°C
    3 BF
    60%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.9°C / 21.9°C
    3 BF
    52%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.6°C / 22.9°C
    3 BF
    43%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 22.3°C / 23.7°C
    2 BF
    46%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    3 BF
    47%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.5°C / 23.9°C
    2 BF
    29%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.8°C / 25.7°C
    1 BF
    19%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.8°C / 26.8°C
    2 BF
    31%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 22.1°C / 26.5°C
    0 BF
    28%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 21.0°C / 24.3°C
    0 BF
    57%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 20.7°C / 25.0°C
    3 BF
    43%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.8°C / 21.8°C
    2 BF
    14%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Από τη σκηνή στην οθόνη του υπολογιστή

  • A-
  • A+
Στην «κινηματογράφηση» του Αβρανά δεν υπάρχει η οπτική του θεατή από την πλατεία, έχουμε ένα τεράστιο μονόπλανο από ένα βλέμμα που μετακινείται πάνω στη σκηνή με τα πρόσωπα, κυκλώνει το τραπέζι-κέντρο της συντροφιάς και περιστρέφεται συνεχώς σε έναν ζαλιστικό, αδιέξοδο κύκλο. Ετσι τα πρόσωπα της Αναγνωστάκη αποκτούν ρευστότητα που τα κάνει να κυλούν το ένα πάνω στο άλλο.
Ακολουθήστε μας στο Google news

«Αφού τέλος πάντων δεν μπορεί να πάει ο Μωάμεθ στο βουνό», σκέφτηκαν καθώς φαίνεται στο Εθνικό όπως και αρκετοί άλλοι στο θέατρό μας… Και τι καλύτερο η θεατρική απόπειρα ενός σκηνοθέτη ήδη γνωστού από την κινηματογραφική πορεία του να είναι αυτή που θα δώσει το έναυσμα στη μεταφορά κεκλεισμένων των θυρών παραστάσεων της κρατικής σκηνής, ενώπιον ενός ακροατηρίου καθισμένου στον υπολογιστή του.

Ετυχε να δω την παράσταση του «Σε εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη και του Αλέξανδρου Αβρανά στη Νέα Σκηνή ζωντανά πριν από τα νέα μέτρα και φρόντισα να την ξαναδώ και πάλι πριν από λίγες μέρες, αυτή τη φορά στη νέα, ψηφιακή και επεξεργασμένη αναμετάδοσή της με την τεχνική φροντίδα του Εθνικού και την τηλεσκηνοθεσία του ίδιου του σκηνοθέτη της… Σπεύδω λοιπόν να μεταφέρω τις εντυπώσεις μου από την αντιπαραβολή των δύο αυτών όψεων του Ιανού, για να αποτυπώσω σαν επίμετρο της προβληματικής που ανέπτυξα στα δύο τελευταία μου άρθρα το τι μένει και τι χάνεται από την όλη διαδικασία μεταφοράς ενός έργου στην οθόνη μας.

Μόνο που θα μου επιτραπεί εδώ χάριν συντομίας και προς αποφυγή όποιου υπερκορεσμού να αποφύγω τα τετριμμένα μα και αυτονόητα. Ναι, το ’παμε, χωρίς την «άμεση επικοινωνία», τη ζωντανή επαφή, το θέατρο εκτρέπεται σε μια άλλη μορφή τέχνης που στερείται το βίωμα του άμεσα παρόντος και του ανεπίστρεπτα συντελεσμένου… Πάμε παρακάτω.

Η βασική παρατήρηση που έχω λοιπόν να κάνω αφορά κάτι μάλλον δεδομένο για όσους ασχολούνται με τον κινηματογράφο. Αν στο θέατρο ο αιώνας που προηγήθηκε έδωσε στον θεατρικό σκηνοθέτη και στο βλέμμα του κυρίαρχο ρόλο και ευθύνη, τι να πει κανείς για τον κινηματογράφο, όπου ολόκληρη η δομή και η καλλιτεχνική ουσία στηρίζονται κατ’ ουσίαν στο βλέμμα και την αναδημιουργία του κόσμου μέσω αυτού; Σχεδόν δεν χρειαζόταν η δεύτερη, «κινηματογραφική» μεταφορά της Αναγνωστάκη για να διαπιστώσουμε, ήδη από τη ζωντανή πρώτη παράσταση της Νέας Σκηνής, ότι έχουμε να κάνουμε με μια προσωπική, ιδιοσυγκρασιακή και παρεμβατική «γραφή» του έργου στους κώδικες του Αβρανά, ελευθερία που πιθανόν στηρίζεται στην αυτοπεποίθηση που γεννά στον σκηνοθέτη η προηγούμενη σπουδή του στον κινηματογράφο.

Και χωρίς λοιπόν την ύστερη κινηματογράφηση του «Σε εσάς…», θα μιλούσαμε πάλι για πρόταση ισότιμου διαλόγου, πρόταση που αντιμετωπίζει το έργο της Αναγνωστάκη με διάθεση οικειοποίησης και θυμίζει πιθανόν ότι συνέβη κάποτε και στην ίδια, όταν νέα συγγραφέας συνομιλούσε στα πρώτα της τα βήματα με τον Κουν. Εδώ, στον κόσμο του Αβρανά, στον σκοτεινό μη τόπο που κι αν μνημονεύεται σαν «Βερολίνο» κατανοούμε πως αφορά τοπία της μετα-νεωτερικότητας, σε ένα σπίτι-καταφύγιο και φυλακή, συναντιούνται τα πρόσωπα της Αναγνωστάκη σαν έρμαια των παθών και των πληγών τους, όντα υπαρξιακά ανολοκλήρωτα, με κινήσεις σπασμωδικές και ακόμα σπασμωδικότερες ζωές.

Είναι ο σπασμός ενός αιώνα που σβήνει… Κι όμως μου φαίνεται -και το κατάλαβα τώρα, όχι όταν είχα δει την πρώτη παράσταση του έργου από τον Βογιατζή- πως σε αυτό το έργο η Αναγνωστάκη κι αν γράφει για τον κόσμο στο γύρισμα των αιώνων, στην πραγματικότητα δραματουργεί τον δικό της σπασμό. Με την έννοια πως αυτό που κυρίως λείπει από το έργο αφορά το πιο ασφαλές μέχρι στιγμής θεμέλιο της γραφής της, το πρόσωπο του συγγραφέα σαν το πιο φερέγγυο στήριγμα στην πάλαι ποτέ δραματουργημένη απόδοση του κόσμου. Εδώ όμως το πρόσωπο της συγγραφικής κηδεμονίας λείπει ή πάσχει από θραυσματική αντίληψη των πραγμάτων - και το ομολογεί... Ούτε η συγγραφέας διατείνεται πως μπορεί πια να μεταφέρει έναν κόσμο σταθερό, ακίνητο, ακλόνητο, ασφαλή, προβλέψιμο ή φιλόξενο στις σελίδες της. Και χωρίς αμφιβολία στη ρίζα της διασαλεμένης αυτής σχέσης ξαναβρίσκουμε τη ρίζα του παραλόγου. Το «Σε εσάς…» δεν είναι παρά η μεταφορά του θεάτρου του παραλόγου στη μεταμοντέρνα εκδοχή της παγκοσμιοποίησης και της ιδεολογικής οχλοβοής.

Το «Σε εσάς...» λοιπόν δεν θέλει μόνο «σκηνοθεσία» αλλά και κατάδυση σε πολλαπλούς κόσμους, σε προσωπικούς σπασμούς και θραύσματα ενός σπασμένου καθρέφτη. Μαθαίνουμε μέσες-άκρες τα πρόσωπα, τα σκόρπια βιογραφικά στοιχεία τους, το ποιόν ή τους στόχους τους. Μόλις και αντιλαμβανόμαστε τις μεταξύ τους σχέσεις, εκβιαστικές, εξαναγκαστικές, διαστροφικές και εξουσιαστικές, την ώρα που εκτός του «οίκου» συμβαίνουν ταυτόχρονα τόσα πολλά, ώστε τελικά είναι σαν να μη συμβαίνει τίποτα άξιο να αποτυπωθεί… Φωνές και απόψεις η μια πάνω στην άλλη ώσπου δεν ακούγεται πια τίποτα. Επρεπε να φτάσουμε στην παράσταση του Αβρανά, για να διαπιστώσουμε πως η αφετηρία της ειρωνείας του έργου της Αναγνωστάκη ενεδρεύει στον τίτλο του.

Στην κινηματογράφηση του Αβρανά συμβαίνει μαζί και κάτι διαφορετικό. Εδώ ο Αβρανάς δεν παίρνει τη θέση ενός θεατή της παράστασης, η κάμερα δεν «φανερώνει» τη σκηνή από κάποια θέση της πλατείας. Αντίθετα έχουμε ένα τεράστιο μονόπλανο από ένα βλέμμα που μετακινείται πάνω στη σκηνή με τα πρόσωπα, κυκλώνει το τραπέζι-κέντρο της συντροφιάς και περιστρέφεται συνεχώς σε έναν ζαλιστικό όσο και αδιέξοδο κύκλο. Ποιος είναι αυτός που «βλέπει» την παράσταση;…

Η απάντηση βρίσκεται στη μεριά του κινηματογράφου, είναι το «βλέμμα» που δεν εκπροσωπείται αλλά παρίσταται, που αναλύει, ανατέμνει, εξετάζει και σκανδαλίζει σαν αόρατος μάρτυρας, σοφός και πειραχτήρι. Και με αυτό το «βλέμμα» τα πρόσωπα της Αναγνωστάκη αποκτούν ρευστότητα που τα κάνει να κυλούν το ένα πάνω στο άλλο, αποκτούν ύπαρξη υγρή και κολλώδη.

Δεν χρειάζεται να πω ότι έτσι ένα ήδη «βαρύ» έργο έγινε ακόμα βαρύτερο… και είναι αλήθεια πως με αυτόν τον τρόπο χάθηκαν στιγμές που μόνο επί σκηνής είχαν νόημα. Λόγου χάρη, η σκηνοθεσία της Νέας Σκηνής είχε στηρίξει πολλά στην α λα Αρτό βίαιη λειτουργία των κρότων εν είδει όπλου, όπως και στη χρήση του φωτισμού ως ψυχικού τοπίου. Στην οθόνη λίγα από αυτά μεταφέρονται ή διασώζονται. Κι ακόμη, η (κινηματογραφική…) εμμονή του σκηνοθέτη στο μονόπλανο και τα κοντινά πλάνα εκφύλισε μοιραία ομαδικές σκηνές της παράστασής, όπως χαρακτηριστικά τη σκηνή του έξαλλου χορού των συνδαιτυμόνων.

Πολλά όμως, ευτυχώς, διατηρήθηκαν. Διασώθηκε κυρίως το εντυπωσιακό φινάλε του έργου, στο οποίο οι φωνές των μοναχικών αντιηρώων επικαλύπτονται και συμφύρονται μέχρι στη θέση των μονολόγων να μπει ο λευκός, ψυχικός θόρυβος. (Οσο για την αμηχανία του κλεισίματος της παράστασης, με την κάμερα του Αβρανά να πηγαίνει από τον έναν ακίνητο ηθοποιό στον επόμενο αντί υπόκλισης, γι’ αυτό δεν ευθύνεται παρά η ανωριμότητα του νέου μέσου.)

Ηταν πολύ αξιόλογοι οι ηθοποιοί που υποστήριξαν το διπλό εγχείρημα, μοιραία πιο θεατρικοί από όσο ζητούσε η τηλεοπτική ερμηνεία τους… όμως δεν θέλω να παρασυρθώ σε μια τυπική «κριτική» της παράστασης. Προτιμώ να περιέχει η αναφορά μου ένα στοιχείο μαρτυρίας για μια ενδιαφέρουσα επικοινωνία που γεννιέται και αναζητά τους κώδικές της ενώπιόν μας. Και το «Σε εσάς που με ακούτε» στη Νέα Σκηνή του Εθνικού έδωσε μια ωραία ευκαιρία για μια τέτοια ακριβώς, πρώτη, μαρτυρία.

ΘΕΑΤΡΟ
Στο σύμπαν της Πατριαρχίας
Στα πλαίσια του Φεστιβάλ Αθηνών παρουσιάστηκε στην Πειραιώς 260 το έργο «Σχολείο των γυναικών» του Μολιέρου σε σκηνοθεσία του Έκτορα Λυγίζου.
Στο σύμπαν της Πατριαρχίας
ΘΕΑΤΡΟ
Ο «Βυσσινόκηπος» στα χρόνια του ανάλγητου νεοφιλελευθερισμού
Με βάση το κλασικό έργο του Τσέχοφ «Ο Βυσσινόκηπος» ο Πρόδρομος Τσινικόρης υφαίνει τη συνέχεια της ιστορίας και την τοποθετεί στο σήμερα.
Ο «Βυσσινόκηπος» στα χρόνια του ανάλγητου νεοφιλελευθερισμού
ΘΕΑΤΡΟ
Οι παραστάσεις που κάνουν ποδαρικό
Με 50% πληρότητα στους ανοιχτούς χώρους, με υγειονομικά πρωτόκολλα και αποστάσεις ξεκινούν μετά από την πολύμηνη διακοπή τους οι θεατρικές παραστάσεις.
Οι παραστάσεις που κάνουν ποδαρικό

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας